Chương 4

Đêm trong ga tàu điện ngầm cũ không hoàn toàn là đêm. Không có ánh sáng mặt trời, không có tiếng dế, không có tiếng gió lay cửa sổ. Chỉ có ngọn lửa nhỏ trong thùng phuy sắt nhảy múa, in bóng những người sống sót lên vách bê tông ẩm. Hòa ngồi tựa lưng vào cột trụ, ba lô đặt trên đùi. Cậu không ngủ được. Câu nói của ông lão Tư vẫn vang trong đầu như tiếng vọng của một cái giếng sâu: có những thứ dưới lòng đất không nên đánh thức.

Cậu mở ba lô. Đây là thói quen cũ từ những ngày còn đi công trường: trước khi ngủ phải kiểm tra lại đồ nghề. Đèn pin, bật lửa, một cuộn dây thép, gói băng gạc đã sờn, vài viên pin dự phòng, một mẩu bánh khô bọc trong giấy dầu. Và ở ngăn dưới cùng, chạm vào đầu ngón tay cậu là một vật kim loại tròn, lạnh. Chiếc ống nghe.

Hòa rút nó ra, đặt lên lòng bàn tay. Ống nghe y tế, loại cũ, ống cao su đã ngả màu vàng ố nhưng vẫn còn đàn hồi. Hai ống tai bằng kim loại mạ kền, bầu nghe bằng thép không gỉ. Cậu xoay nó trong ánh lửa. Đã bao lâu rồi cậu không chạm vào thứ này? Ba tháng? Bốn tháng? Từ ngày trận mưa tro bắt đầu, khái niệm thời gian đã trở nên méo mó. Ngày và đêm không còn ranh giới, chỉ có những khoảng sáng mờ đục và những khoảng tối đặc quánh.

Nhưng ngón tay cậu vẫn nhớ. Nhớ cách đặt ống tai vào vành tai, nhớ độ căng của màng nghe khi áp lên da, nhớ tiếng “cạch” rất khẽ khi bầu nghe tiếp xúc với lồng ngực ai đó.

Cậu áp ống nghe lên ngực mình. Tiếng tim đập vang lên rõ mồn một, hai nhịp đều đặn, một tiếng “thình” trầm và một tiếng “thịch” nhẹ hơn. Thứ âm thanh quen thuộc đến mức cậu đã từng quên nó đi. Giờ đây nó là bằng chứng duy nhất rằng cậu còn sống.

Và rồi ký ức ập về, không phải như một cơn lũ dữ dội, mà như nước ngầm rỉ qua vết nứt bê tông, chậm rãi, dai dẳng, không thể ngăn lại.

—

Ngày cuối cùng trước khi mưa tro bắt đầu, Hòa trực ca đêm ở bệnh viện đa khoa thành phố. Hôm đó anh mổ một ca ruột thừa viêm phúc mạc muộn. Bệnh nhân là một người đàn ông ngoài năm mươi, da xám, môi khô, bụng căng như trống. Ca mổ kéo dài bốn tiếng đồng hồ. Khi anh khâu lớp cuối cùng, trời đã gần sáng. Y tá trưởng đưa cho anh cốc cà phê hòa tan, cười bảo:

“Anh Hòa, anh mổ xong thì về nghỉ đi. Đêm nay trời lạ, nghe nói có mưa.”

Hòa gật đầu, nhưng anh không về ngay. Anh ngồi lại phòng trực, mở sổ ghi chép, viết nốt bệnh án ca cuối. Rồi anh áp ống nghe lên ngực bệnh nhân đang ngủ mê, nghe tiếng tim đều trở lại, tiếng phổi phập phồng nhẹ nhàng. Đó là thói quen anh tự đặt ra cho mình: sau mỗi ca mổ, nghe lại một lần. Một thói quen nhỏ, như lời chào tạm biệt với ca mổ.

Khi anh về đến nhà, vợ anh, chị Lan, đang đứng ngoài ban công, ngửa mặt nhìn trời. Chị quay lại, nói:

“Anh ơi, trời lạ lắm. Không có gió mà không khí đặc quánh. Mưa gì mà tro bay đầy trời thế này?”

Hòa bước ra ban công. Tro bụi xám mịn đang rơi, không phải từng hạt, mà như một tấm màn mỏng, từ từ hạ xuống. Anh đưa tay ra hứng. Tro mịn như bột than, tan ngay trên da, để lại một vệt xám.

“Có khi chỉ là tro từ đám cháy rừng đâu đó,” anh nói, dù trong lòng đã thấy bất an.

“Tro gì mà nặng thế này,” chị Lan khẽ nói, rồi ho một tiếng. Tiếng ho ngắn, khô, như tiếng bóc vỏ cây.

Hòa quay vào nhà lấy khẩu trang. Khi anh quay ra, chị Lan đang đứng im, tay ôm ngực. Mặt chị tái đi.

“Anh… anh ơi, tim em đập nhanh quá.”

Anh đỡ chị vào giường. Theo bản năng, anh với lấy ống nghe trong túi áo khoác. Áp lên ngực chị. Tiếng tim đập nhanh, không đều, loạn nhịp nhẹ. Anh cố trấn an:

“Không sao đâu em, chắc do em hít phải bụi. Anh đưa em vào viện.”

Nhưng ngoài cửa sổ, màn tro đã dày lên, che khuất cả hàng cây trước nhà. Điện thoại mất sóng. Đài phát thanh chỉ còn tiếng rè rè. Và tiếng ho của chị Lan mỗi lúc một nặng hơn.

—

Hòa giật mình, ống nghe tuột khỏi tay, rơi xuống nền bê tông, kêu một tiếng “cạch” khô khốc. Cậu cúi xuống nhặt lên. Bên kia đống lửa, Linh đang ngồi dậy, mắt mở to nhìn cậu. Cô bé cầm bảng phấn, viết mấy chữ, giơ lên:

“Anh không ngủ được?”

Hòa lắc đầu. Cậu do dự một lát, rồi đưa ống nghe ra trước ánh lửa.

“Cái này hồi trước anh dùng để khám bệnh,” cậu nói, giọng khàn khàn. “Ngày xưa ấy.”

Linh nghiêng đầu, viết: “Anh là bác sĩ?”

“Ừ. Bác sĩ ngoại khoa.” Cậu nói xong, tự thấy từ đó xa lạ đến mức nào. Bác sĩ. Một từ ngữ sạch sẽ, sáng sủa, thuộc về một thế giới khác. “Nhưng giờ thì không còn bệnh viện, không còn thuốc, không còn ca mổ.”

Linh chùi bảng, viết tiếp: “Ông Tư nói anh từng mổ cho người ta. Vậy anh còn biết chữa bệnh không?”

Hòa nhìn cô bé. Đôi mắt Linh đen, sáng, không hề có vẻ sợ hãi. Cô bé mới mười bốn tuổi. Cậu không biết phải trả lời thế nào. Cậu còn biết chữa bệnh không? Cậu có thể khâu vết thương, có thể cầm máu, có thể nghe tim phổi. Nhưng những thứ đó có đủ để gọi là “chữa bệnh” trong thế giới này không?

“Anh còn nhớ,” cậu nói. “Chỉ là không có thuốc men gì. Nhưng nếu ai bị thương, anh có thể giúp.”

Linh gật đầu, rồi viết một câu khiến Hòa sững người:

“Vậy anh nghe tim em đi. Mấy hôm nay em thấy tim đập nhanh lắm.”

Hòa nhìn cô bé. Rồi cậu gật đầu. Cậu lau sạch bầu nghe bằng vạt áo, đặt ống tai vào tai mình, rồi áp bầu nghe lên ngực Linh, qua lớp áo vải thô. Cô bé hơi rụt lại, rồi ngồi yên.

Tim cô bé đập nhanh thật. Nhanh và hơi loạn nhịp. Nhưng không phải kiểu tim bệnh. Đó là kiểu tim của một người vừa trải qua sợ hãi quá lâu, của một đứa trẻ phải học cách sống trong im lặng và tro bụi. Hòa nghe một lúc lâu, rồi rút ống nghe ra.

“Tim em không sao,” cậu nói. “Chỉ là em lo lắng quá thôi. Thở chậm lại. Hít vào… thở ra… đều đều.”

Linh làm theo. Cô bé nhắm mắt, hít một hơi dài. Hòa nhìn cô bé, bỗng thấy cổ họng mình nghẹn lại. Cậu nhớ chị Lan. Nhớ những đêm chị mất ngủ vì lo lắng, và anh cũng bảo chị thở chậm lại như thế. Nhớ cách chị cười, bảo: “Anh nói y như bác sĩ ấy.” Rồi chị bảo: “Mà anh là bác sĩ thật mà.”

“Anh Hòa,” Linh viết, cắt ngang dòng suy nghĩ. “Sao mắt anh đỏ vậy?”

Hòa dụi mắt, cười nhạt. “Tro bụi thôi. Trong này lúc nào chả có bụi.”

Linh không tin. Cô bé nhìn cậu một lúc, rồi viết: “Anh nhớ vợ anh phải không?”

Hòa không trả lời. Cậu cất ống nghe vào ba lô, kéo khóa lại. Tiếng khóa kéo nghe như một câu trả lời.

—

Sáng hôm sau, Hòa dậy sớm. Cậu leo lên cầu thang thoát hiểm để lấy chút không khí, dù biết nó chẳng trong lành gì. Thành phố vẫn im lặng. Tro bụi đã ngừng rơi, nhưng bầu trời vẫn xám chì, nặng trịch. Cậu nhìn xuống bàn tay mình, thấy những vết chai mới đè lên vết chai cũ. Tay của một người bốc vác, không phải tay của một bác sĩ nữa.

Khi cậu quay xuống, ông lão Tư đã đứng chờ ở chân cầu thang, con mèo tam thể quấn quanh chân ông. Ông nhìn Hòa, ánh mắt sắc như dao.

“Cậu có ống nghe,” ông lão nói, không phải hỏi.

Hòa gật đầu.

“Tốt.” Ông lão quay người, đi về phía cánh cửa sắt nhỏ ở góc tối. “Mang theo. Hôm nay cậu sẽ cần nó.”

“Cần để làm gì?” Hòa hỏi, bước theo sau.

Ông lão không trả lời ngay. Ông mở cửa sắt, luồng gió lạnh dưới lòng đất lại ùa lên. Rồi ông nói, giọng trầm đục:

“Để nghe xem có thứ gì còn sống dưới đó không. Và nếu có, để biết nó đang nói gì.”

Hòa đứng trước cầu thang tối om. Ống nghe trong ba lô bỗng trở nên nặng hơn. Cậu nghĩ đến chị Lan, đến ca mổ cuối cùng, đến khoảnh khắc anh áp ống nghe lên ngực bệnh nhân và nghe thấy tiếng tim đập đều đặn. Cậu nghĩ đến việc âm thanh cuối cùng cậu nghe thấy trong đời có thể không phải tiếng tim mình, mà là một thứ gì đó khác, sâu hơn, già hơn, và không hề giống con người.

Nhưng cậu vẫn bước xuống cầu thang. Bởi vì đôi chân cậu vẫn còn đi được. Và bởi vì, ở một góc sâu thẳm trong lồng ngực, tim cậu vẫn đập. Đều đặn. Kiên cường. Như một lời nhắc nhở rằng cậu chưa bỏ cuộc.

Phía sau, Linh chạy theo, bảng phấn lủng lẳng bên hông. Cô bé không nói được gì. Nhưng cô bé nắm lấy vạt áo cậu, và Hòa biết mình không đi một mình.

Dưới chân cầu thang, bóng tối đặc quánh. Nhưng ở đâu đó rất xa, Hòa nghe thấy tiếng rung trầm, như tiếng thở dài của một sinh vật khổng lồ. Và lần này, cậu không chỉ nghe thấy nó bằng tai. Cậu cảm thấy nó bằng cả lồng ngực, nơi trái tim cậu đang đập, chậm rãi, chờ đợi.