Chương 2

Trời chưa sáng hẳn, Trương Bảo đã trở dậy. Chàng thắp ngọn đèn dầu, bước ra sau quán, nơi chàng đã dựng tạm một cái bếp đất. Gió sớm se lạnh, mùi đất ẩm và khói rơm quyện vào nhau. Chàng xoa hai bàn tay vào nhau, hít một hơi thật sâu. Hôm nay là ngày trọng đại. Hôm nay, chàng sẽ thắp lửa cho quán bún chả đầu tiên của kinh kỳ.

Chàng lấy gạo nếp từ trong bao, vo sạch rồi ngâm nước. Thịt ba chỉ mua hôm qua, chàng thái miếng vừa ăn, ướp với nước mắm, đường, hành khô băm nhuyễn và chút tiêu. Không có nước mắm ngon như ở Sài Gòn, nhưng chàng đã nhờ bà hàng xóm làm giúp một mẻ mắm từ cá đồng, vị tuy khác mà cũng đậm đà. Rau sống thì chàng ra chợ sớm mua được ít xà lách, rau thơm và giá đỗ. Thiếu điệu, thiếu ớt, nhưng chàng tự nhủ phải tận dụng những gì mình có.

Khi nắm gạo đã ráo nước, chàng đổ vào cối đá giã nhuyễn. Công đoạn này mất sức nhất. Chàng vừa giã vừa nhớ cái máy xay sinh tố ở quán cũ mà thấy mình khổ thật. Nhưng rồi chàng mỉm cười. Giã tay thì bột mới dai, mới thơm. Bà ngoại chàng ngày xưa vẫn nói vậy.

Bột giã xong, chàng nặn thành từng viên nhỏ, ấn dẹt, rồi gói vào lá chuối đem hấp. Trong lúc chờ bánh chín, chàng bắc chảo lên bếp than, bắt đầu nướng thịt. Mỡ thịt xèo xèo, mùi thơm tỏa ra, béo ngậy và nồng nàn. Chàng trở từng miếng thịt, chú ý không để cháy. Lửa than hồng, khói bay lên nghi ngút.

Trời hửng sáng, tiếng chợ bắt đầu rộn ràng. Người gánh rau, người bưng thúng cá, tiếng nói cười, tiếng mặc cả. Trương Bảo bày biện quán nhỏ: một cái bàn tre thấp, mấy chiếc ghế đẩu cũ, nồi nước dùng nóng hổi bốc khói. Chàng đặt tấm biển gỗ nhỏ do chính tay chàng khắc: "Bún Chả Trương Bảo". Nét chữ hơi run run, nhưng chàng thấy ấm lòng.

Người đầu tiên ghé qua là một bà cụ bán trầu. Bà đứng lại, nhìn nồi nước dùng rồi nhìn chàng, ánh mắt dò xét: "Cậu là người ở đâu? Trông lạ quá. Bán cái món gì mà thơm thế?"

Trương Bảo cười, rót một chén nước chấm nhỏ đưa ra: "Dạ, cháu là người phương xa mới tới. Đây là bún chả, món quê cháu. Bà thử một bát nhé, cháu mời."

Bà cụ chần chừ, nhưng mùi thịt nướng quá hấp dẫn. Bà ngồi xuống chiếc ghế đẩu, vừa ngồi vừa lẩm bẩm: "Lạ hoắc, chưa nghe bao giờ. Mà thôi, thử xem sao."

Chàng bưng ra một bát bún chả nóng hổi. Bún trắng mềm, chả nướng vàng ruộm, vài miếng bánh đa nem hấp chín thơm phức, rau sống xanh mướt bên cạnh, nước chấm sóng sánh. Bà cụ cầm đũa, gắp một miếng chả, chấm nhẹ rồi đưa lên miệng. Bà nhai chậm rãi, mắt nhắm lại.

Trương Bảo hồi hộp nhìn. Bà cụ mở mắt, gật gù: "Ừm… ngon đấy. Thịt mềm, thơm, nước chấm vừa miệng. Lạ mà hay."

Chàng thở phào. Bà cụ ăn hết bát bún, đứng dậy, móc túi đưa chàng mấy đồng tiền đồng: "Cho cậu. Mai ta lại ra."

Bà cụ đi khuất, Trương Bảo nhìn mấy đồng tiền trong tay mà lòng rưng rưng. Đồng tiền đầu tiên. Không nhiều, nhưng là cả một sự công nhận.

Đến trưa, quán bắt đầu đông hơn. Người đi chợ tò mò ghé qua, kẻ thì vì mùi thơm, người thì vì tấm biển lạ. Một gã tiểu thương béo tròn ngồi xuống, gọi một bát. Gã ăn một miếng, rồi ăn liền ba miếng nữa, miệng nhồm nhoàm: "Cái món này lạ thật. Bún thì mềm, chả thì thơm, mà cái nước chấm này… có vị gì đó rất lạ. Cậu cho gì vào đây?"

Trương Bảo cười: "Dạ, nước mắm cá đồng, đường, chanh, tỏi, ớt. Chỉ có vậy thôi."

Gã tiểu thương gật gù: "Hay. Mà cậu tên gì? Ở đâu tới? Nghe giọng không phải người kinh kỳ."

"Cháu tên Trương Bảo, quê ở phương Nam xa lắm. Cháu mới ra đây lập nghiệp."

Gã tiểu thương nhìn chàng với ánh mắt khác lạ, nhưng không hỏi thêm. Gã ăn hết bát, trả tiền, rồi đứng dậy: "Được. Mai ta dẫn mấy người bạn tới. Món này độc đáo đấy."

Đến chiều, một nhóm người ăn mặc sang trọng ghé qua. Đi đầu là một người đàn ông trung niên, râu quai nón, ánh mắt sắc lạnh. Ông ta không ngồi xuống ngay mà đứng nhìn quán một lúc lâu, rồi mới chậm rãi ngồi vào bàn. Phía sau ông ta, hai gã trai lực lưỡng đứng khoanh tay, mắt nhìn quanh cảnh giác.

Người đàn ông lên tiếng, giọng trầm: "Nghe nói quán này có món lạ. Cho ta một bát."

Trương Bảo bưng bát bún chả ra, đặt trước mặt ông ta. Người đàn ông cầm đũa, ăn thử một miếng. Ông ta nhai chậm, rồi dừng lại, nhìn chàng: "Cậu là người ở đâu?"

"Dạ, cháu từ phương Nam tới ạ."

"Phương Nam? Phương Nam nào? Đàng Trong hay đàng Ngoài?"

Trương Bảo khựng lại. Chàng chưa quen với cách phân chia này. Chàng đáp: "Dạ, cháu từ rất xa, nơi có nhiều sông nước, ruộng đồng. Cháu không rõ đàng nào, chỉ biết quê cháu gọi là Sài Gòn."

Người đàn ông nhướng mày: "Sài Gòn? Chưa từng nghe. Vùng đất mới khai phá à?"

"Dạ… cũng gần như vậy ạ."

Ông ta ăn hết bát bún, rồi đứng dậy, nhìn chàng với vẻ mặt khó đoán: "Món ăn ngon. Nhưng ta khuyên cậu nên cẩn thận. Kinh kỳ không phải nơi cho kẻ lạ mặt tự do làm ăn đâu."

Nói rồi ông ta quay lưng bước đi, hai gã trai lực lưỡng theo sau. Trương Bảo đứng sững, lòng nặng trĩu. Chàng biết những lời đó không phải đùa. Kinh kỳ thời loạn, gián điệp, thương chiến, cung đình tranh đấu… chàng chỉ là kẻ ngoài cuộc, nhưng đã bước chân vào thì khó tránh khỏi sóng gió.

Tối đến, khi quán đã vãn khách, chàng ngồi thẫn thờ trước bếp than. Bà cụ bán trầu ban sáng quay lại, tay cầm một gói nhỏ: "Này cậu, ta mang cho cậu ít ớt khô. Ta thấy cậu thiếu ớt. Mà cậu này, người đàn ông chiều nay… ta biết ông ta. Ông ta là quản chợ, có tiếng khó tính. Cậu phải khéo léo vào."

Trương Bảo nhận gói ớt, cảm ơn bà cụ rồi hỏi: "Bà ơi, cháu muốn hỏi… ở kinh kỳ này, muốn mở quán lâu dài thì phải làm gì ạ?"

Bà cụ thở dài: "Phải có người bảo lãnh, phải đóng thuế chợ, phải biết điều với quan trên. Mà cậu là người lạ, lại bán món lạ, người ta sẽ để ý đấy. Cẩn thận không thừa."

Bà cụ đi rồi, Trương Bảo ngồi lại một mình. Chàng nhìn nồi nước dùng còn sót lại, nhìn những chiếc ghế đẩu xiêu vẹo, nhìn tấm biển gỗ nhỏ. Chàng nhớ cái quán bún chả ở Sài Gòn, nơi chàng chỉ cần lo nấu ăn, lo khách quen, lo giá cả thị trường. Còn ở đây, chàng phải lo cả mạng sống.

Nhưng rồi chàng nghĩ đến bà cụ bán trầu, đến gã tiểu thương béo tròn, đến những ánh mắt tò mò nhưng thiện cảm. Chàng nghĩ đến hương vị bún chả đã khiến người ta phải dừng lại, phải hỏi, phải khen. Chàng tự nhủ: "Mình đã bắt đầu rồi. Không thể lùi."

Chàng đứng dậy, dọn dẹp quán, rồi thổi lửa cho bếp than cháy lại. Đêm nay, chàng sẽ thử nấu một nồi nước dùng mới, đậm hơn, thơm hơn. Ngày mai, quán sẽ mở cửa sớm hơn. Và chàng sẽ cẩn thận hơn với những kẻ lạ mặt.

Gió đêm lại thổi qua, mang theo hơi lạnh và mùi khói bếp. Trương Bảo khẽ nói một mình: "Bún chả ơi, tao với mày phải sống ở đây rồi. Sống cho ra sống."