Chương 1

Trương Bảo mở mắt, trước mặt là bầu trời xám đục nặng trịch mùi bùn và khói rơm. Chàng nằm sõng soài trên nền đất ẩm, bên cạnh là một gánh hàng rong gãy nát. Chiếc xe máy, bộ đồng phục đầu bếp, cái điện thoại — tất cả biến mất. Thay vào đó là áo nâu sồng sờn chỉ, quần lá tọa rách gấu, đôi chân đất lấm lem. Chàng lồm cồm bò dậy, đầu ong ong. Tiếng người ồn ào, tiếng ngựa hí, tiếng rao hàng lẫn lộn như một dàn đồng ca hỗn độn.

"Đây… đây là đâu?"

Chàng tự hỏi, giọng khàn đặc. Xung quanh, những người đàn ông đóng khố, phụ nữ quấn váy vải thô, tóc búi cao, ai nấy đều vội vã bước qua chàng như chàng là kẻ vô hình. Những mái nhà tranh thấp lè tè, cột gỗ xiêu vẹo, xa hơn là bức tường thành bằng đất nện, trên có lính gác cầm giáo. Một khu chợ lớn trải dài, người mua kẻ bán chen chúc. Mùi cá khô, mùi tương, mùi mồ hôi và cả mùi phân ngựa hòa quyện thành một thứ mùi đặc quánh, xa lạ đến nghẹn thở.

Trương Bảo lảo đảo bước theo dòng người, tai ù đi. Chàng nhớ rõ mình đang đứng trước quán bún chả trên đường Võ Văn Tần, Sài Gòn, trời mưa tầm tã, rồi một tia chớp lóe lên, và… thế này đây. Chàng vỗ vỗ mặt mình mấy cái. Đau. Không phải mơ.

Bỗng từ phía góc chợ vang lên tiếng thét thất thanh.

"Cướp! Cướp! Cứu với!"

Trương Bảo giật mình quay lại. Một cô gái trẻ đang bị hai gã đàn ông lực lưỡng giằng giật túi vải. Cô mặc áo tứ thân màu chàm, tóc đen dài buộc gọn sau gáy, gương mặt thanh tú nhăn nhó vì sợ hãi. Một tên giật mạnh túi, cô ngã nhào xuống đất, nhưng vẫn ngoan cố ôm chặt lấy. Tên kia giơ chân toan đá.

Chàng không kịp nghĩ. Xông lên, chàng chụp lấy vai tên đang giơ chân, kéo ngược hắn lại. Cú đá trượt, hắn loạng choạng. Tên còn lại buông túi, quay sang chàng với ánh mắt dữ dằn.

"Thằng ranh con, xen vào việc người lớn à?"

Trương Bảo nuốt khan. Hai tên này cao lớn, tay chân rắn chắc, còn chàng chỉ là gã đầu bếp quen cầm đũa chứ không phải cầm gậy. Nhưng chàng vẫn đứng chắn trước cô gái, hai tay dang rộng.

"Bình tĩnh, bình tĩnh. Các anh lấy túi rồi thì đi đi. Đừng làm đau người ta."

Tên cầm túi cười khẩy:

"Ồ, giọng lạ nhỉ? Mày từ đâu tới? Người Kinh hay người Thượng?"

"Tôi… tôi chỉ là người đi đường. Các anh đã lấy được đồ rồi, buông tha cho cô ấy."

Tên thứ hai nheo mắt, bước tới gần, hít hít mũi:

"Áo quần mày lạ lắm. Không giống dân kinh kỳ. Hay là gián điệp?"

Trương Bảo toát mồ hôi. Chàng biết ăn nói kiểu gì cũng khó. Nhưng may thay, tiếng ồn ào thu hút vài người xung quanh. Một bác nông dân gánh rau dừng lại, một bà bán cá cầm dao nhìn về phía này. Tên giật túi liếc quanh, thấy đông người, bèn huých tên kia:

"Thôi, đi. Kẻo lính tuần đến."

Hai tên phóng vụt vào đám đông, biến mất sau dãy lều chợ. Cô gái vẫn ngồi bệt dưới đất, thở dốc, ôm túi vải vào lòng. Trương Bảo quay lại, đưa tay ra.

"Cô có sao không?"

Cô ngước lên nhìn chàng. Đôi mắt đen láy, long lanh nước. Cô nắm lấy tay chàng, đứng dậy, phủi bụi trên áo.

"Ta không sao. Đa tạ chàng… à, công tử. Chàng là người ở đâu? Ta chưa từng thấy ai ăn nói và ăn mặc như chàng."

Trương Bảo cười trừ:

"Tôi… tôi là người từ phương xa. Bị lạc đường. Cô tên gì?"

"Ta là Nguyễn Thị Lan, thợ dệt ở phường Tơ. Còn chàng?"

"Trương Bảo. Tôi vốn làm… nấu ăn."

"Đầu bếp?" Lan ngạc nhiên. "Chàng nấu món gì?"

"Bún chả. Một món… của quê tôi."

Lan chớp mắt, rồi bật cười khẽ:

"Bún chả? Ta chưa nghe bao giờ. Nhưng thôi, chàng vừa cứu ta, ta phải đền đáp. Chàng có chỗ ở chưa?"

Trương Bảo lắc đầu. Chàng chợt nhận ra mình chẳng có gì trong tay — không tiền, không giấy tờ, không người quen. Lan suy nghĩ một lát rồi nói:

"Hay là thế này. Ta có một gian hàng nhỏ ở góc chợ, trước đây mẹ ta bán vải, nay bỏ trống. Chàng có thể dựng tạm một quán. Ta sẽ giúp chàng xin phép chợ trưởng. Nhưng mà…" Cô ngập ngừng. "Chàng phải nấu cho ta ăn thử món bún chả đó. Được không?"

Trương Bảo mắt sáng lên. Chàng gật đầu lia lịa:

"Được! Được chứ! Cô giúp tôi có chỗ dựng quán, tôi sẽ đãi cô một bữa thịnh soạn."

Nói rồi, chàng mới nhớ ra một vấn đề nan giải. Nguyên liệu. Thịt heo, bún, rau sống, nước mắm… ở cái chợ này có không? Chàng nhìn quanh. Kìa, hàng thịt treo những miếng thịt heo tươi rói. Kìa, bà bán rau có cả một sọt rau thơm, xà lách. Còn bún? Chàng chưa thấy. Nhưng có gánh hàng bán bánh đa, bánh cuốn. Chàng tự nhủ, có thể làm bún từ gạo, chỉ cần công cụ.

Chàng quay sang Lan:

"Cô Lan, cô có biết chỗ nào bán gạo ngon và có cối xay bột không?"

Lan gật đầu:

"Ở đầu chợ có nhà bà Tư, chuyên xay bột làm bánh. Ta dẫn chàng tới."

Hai người băng qua đám đông. Trương Bảo vừa đi vừa quan sát. Chàng nhận thấy dân chợ phần lớn ăn cơm với cá khô, rau luộc, thịt thì chỉ nhà giàu mới dám mua. Một ý tưởng lóe lên: bún chả của chàng, nếu biết tận dụng nguyên liệu rẻ, có thể là món ăn vừa túi tiền mà lại lạ miệng. Chàng sẽ làm nước chấm từ nước mắm, đường, chanh, tỏi, ớt. Thịt heo ướp với hành, tiêu, nước mắm rồi nướng trên than hoa. Bún làm từ gạo tẻ, ăn kèm rau sống. Ở Sài Gòn, chàng từng bán một tô ba mươi ngàn, đông nghịt khách. Ở đây, chàng sẽ bán rẻ hơn, cho người nghèo cũng ăn được.

Đến nhà bà Tư, Lan nói chuyện một lúc, bà già tóc bạc đồng ý bán gạo và cho mượn cối xay với giá rẻ. Trương Bảo mừng rỡ cảm ơn rối rít. Chàng còn xin thêm được một ít muối, đường thô và mấy củ hành khô.

Trời về chiều, Lan dẫn chàng tới gian hàng nhỏ. Nó nằm ở góc chợ, mái lá thấp, vách tre thưa, đủ che nắng mưa. Trước mặt là khoảng đất trống, có thể kê vài bộ bàn ghế đơn sơ. Lan nói:

"Ta sẽ nói với chợ trưởng. Chàng cứ dọn dẹp đi. Tối nay ta mang ít vải về may cho chàng tấm màn che."

Trương Bảo nhìn cô, lòng ấm lạ. Giữa nơi xa lạ này, cô gái nhỏ nhắn ấy đã tin tưởng chàng chỉ sau một lần gặp gỡ.

"Cảm ơn cô Lan. Tôi nhất định sẽ trả ơn."

Lan cười, nụ cười hiền:

"Ơn nghĩa gì. Chàng cứu ta, ta giúp chàng. Vậy là hòa."

Nói rồi cô quay đi, nhưng được vài bước lại ngoảnh lại:

"À, tối mai ta sẽ tới ăn thử bún chả đấy. Chàng liệu mà chuẩn bị."

Trương Bảo đứng nhìn theo bóng cô khuất dần sau dãy lều chợ. Chàng hít một hơi thật sâu. Mùi rơm, mùi đất, mùi cá khô vẫn nồng nặc, nhưng lần này chàng thấy nó thân quen hơn. Chàng xắn tay áo, bắt tay vào dọn dẹp. Góc chợ nhỏ bé này, từ ngày mai, sẽ là quán bún chả đầu tiên của kinh kỳ. Và chàng, Trương Bảo, sẽ nấu bằng cả trái tim mình.

Đêm xuống, đèn dầu leo lét. Chàng ngồi bệt trước cửa quán, nhìn những vì sao lấp lánh trên bầu trời. Không có đèn đường, không có xe cộ, không có tiếng còi. Chỉ có tiếng dế kêu rả rích và tiếng chó sủa xa xa. Chàng nhớ Sài Gòn da diết, nhớ cái nóng hầm hập, nhớ tiếng rao "bún chả đây" của mình mỗi sáng. Nhưng chàng cũng biết, mình không thể quay lại ngay. Đành vậy. Sống đã, rồi tính sau.

Chàng thì thầm:

"Bún chả ơi, từ nay tao với mày làm bạn nơi đất khách rồi."

Gió đêm thổi qua, mang theo hơi lạnh của miền Bắc, khác hẳn cái se se của Sài Gòn. Chàng kéo tấm áo mỏng lên, nhắm mắt. Ngày mai sẽ là một ngày dài. Một ngày bắt đầu từ những hạt gạo, miếng thịt, và một niềm tin nhỏ nhoi rằng hương vị quê nhà có thể sưởi ấm bất kỳ nơi đâu.