Chương 7

Sáng hôm sau, Văn đến công ty điện lực sớm hơn thường lệ. Anh muốn gặp ông Đạt trước khi ca trực đêm bắt đầu, muốn hỏi về ngọn đèn trung tâm, về những gì Lam đã nói, về cái cảm giác kỳ lạ mà anh mang theo suốt từ đêm qua như một hạt sỏi nằm trong giày không chịu rơi ra.

Nhưng phòng làm việc của ông Đạt khóa ngoài. Trên cửa dán một mẩu giấy nhỏ, chữ viết nguệch ngoạc bằng bút chì: "Văn — tối nay đến quảng trường. Thắp đèn trung tâm. Đừng hỏi."

Văn đọc đi đọc lại mẩu giấy ba lần. Anh chưa từng được giao nhiệm vụ thắp ngọn đèn trung tâm. Suốt nhiều năm làm nghề, anh chỉ đi dọc các đại lộ nhỏ, châm lửa vào những ngọn đèn cổ ven đường, ghi chép tiếng động trong hẻm, rồi về nhà trước khi sương tan. Ngọn đèn trung tâm ở quảng trường là thứ khác. Nó cao gấp ba lần những cây đèn thường, cột đồng xanh rêu, chụp đèn bằng kính đục, và theo lời ông Đạt thì nó "tự lo được cho mình". Không ai thắp nó. Không ai chạm vào nó. Nó cứ sáng, đêm này qua đêm khác, bất kể mưa gió.

Vậy tại sao đêm nay lại là anh?

Anh gấp mẩu giấy, nhét vào túi áo ngực, rồi đi bộ về nhà. Cả ngày hôm đó Văn không ngủ được. Anh nằm trên chiếc giường hẹp, nhìn trần nhà loang lổ vết ẩm, và cố nhớ lại đêm qua. Bàn tay Lam lạnh. Giọng cô trầm, như tiếng nước chảy dưới cống. Cô nói thành phố này không phải không có người, chỉ là những người còn lại đã quên cách nhìn thấy nhau. Cô nói công việc thắp đèn của anh không phải để soi sáng đường phố. Vậy để làm gì? Anh đã hỏi, và cô chỉ im lặng, mắt nhìn về phía cuối đại lộ, nơi ngọn đèn trung tâm vẫn sáng như một con mắt không bao giờ nhắm.

Chiều muộn, sương bắt đầu tràn về từ eo biển. Văn đứng bên cửa sổ, nhìn những dải trắng mỏng bò qua mái nhà, qua ống khói, qua những ô cửa tối om. Anh khoác áo, cầm cây gậy sắt có móc châm lửa ở đầu, và bước ra đường.

Quảng trường nằm ở trung tâm thành phố, nơi ba con đại lộ gặp nhau. Văn hiếm khi đến đó. Quảng trường rộng, lát đá xám, xung quanh là những tòa nhà cao không có đèn, cửa sổ đóng kín như những con mắt nhắm nghiền. Giữa quảng trường, ngọn đèn trung tâm đứng sừng sững. Nó tỏa ánh sáng vàng nhạt, không chói, không rung, như thể ánh sáng ấy đã ở đó từ trước khi có thành phố.

Văn dừng lại cách ngọn đèn chừng mười bước. Anh nhìn lên. Chụp kính đục mờ, bên trong là một ngọn lửa nhỏ, đứng yên như một giọt nước mắt bằng vàng. Anh đã thấy nó sáng nhiều lần. Nhưng đêm nay, khi anh đến gần, anh nhận ra một điều khác lạ: ngọn đèn đang cháy, dù chưa ai châm lửa. Và trên mặt đá dưới chân cột đèn, có một vệt sáng hình tròn, như thể ánh sáng đã rò rỉ xuống và đang từ từ lan ra.

Văn cúi xuống, chạm tay vào vệt sáng. Nó ấm. Không nóng, chỉ ấm như hơi thở của một người vừa đứng đó. Anh rụt tay lại, theo phản xạ, rồi nghe thấy tiếng bước chân sau lưng.

"Anh đến muộn hơn tôi nghĩ."

Lam đứng đó, cách anh vài bước. Cô vẫn mặc chiếc áo khoác cũ, tay cầm chiếc đèn lồng không cháy. Nhưng đêm nay, chiếc đèn lồng có một vệt sáng nhỏ ở đáy, như một hạt than hồng chưa tắt hẳn.

Văn đứng thẳng dậy. "Cô biết tôi sẽ đến đây?"

"Tôi biết ông Đạt sẽ bảo anh đến. Ông ấy đã chờ đêm nay lâu rồi."

"Chờ cái gì?"

Lam bước lại gần ngọn đèn trung tâm. Cô ngẩng đầu nhìn nó, và trong ánh sáng vàng nhạt, khuôn mặt cô hiện ra rõ hơn, như thể lớp sương mỏng trên da cô đang tan dần. "Anh có biết vì sao ngọn đèn này không bao giờ tắt không?"

"Ông Đạt nói nó tự lo được cho mình."

"Ông ấy nói dối. Hoặc ông ấy không biết hết." Lam đưa tay ra, chạm vào cột đèn. Ngón tay cô lướt trên lớp đồng xanh rêu, chậm rãi, như đang đọc một dòng chữ nổi mà Văn không nhìn thấy. "Ngọn đèn này cháy bằng thứ khác. Không phải dầu, không phải điện. Nó cháy bằng ký ức của thành phố."

Văn nhíu mày. "Ký ức?"

"Mỗi người từng sống ở đây để lại một chút gì đó. Một hơi thở, một giọng nói, một cái nhìn. Những thứ ấy không mất đi. Chúng chìm xuống dưới lòng đất, và ngọn đèn này là cái van. Nó giữ chúng lại, không cho chúng trào lên." Lam quay lại nhìn anh. "Nhưng đêm nay, van đang rò. Anh thấy vệt sáng dưới chân mình chưa?"

Văn nhìn xuống. Vệt sáng hình tròn đã lan rộng hơn, chạm đến mũi giày anh. Anh lùi lại một bước. "Nếu nó trào lên thì sao?"

"Thì thành phố sẽ nhớ ra mọi thứ. Tất cả cùng một lúc." Lam khẽ nói, giọng cô hạ xuống như sợ ai đó nghe thấy. "Và khi ấy, sẽ không ai còn phân biệt được đâu là ký ức, đâu là hiện tại. Đó là lý do những người còn lại đã quên cách nhìn thấy nhau. Họ chọn quên, để không bị ký ức nuốt chửng."

Văn im lặng một lúc. Gió từ eo biển thổi qua quảng trường, mang theo mùi muối và mùi đá ẩm. Anh nhìn ngọn đèn trung tâm, rồi nhìn Lam. "Vậy tại sao ông Đạt bảo tôi đến thắp nó? Nếu nó đã cháy rồi?"

"Vì ông ấy muốn anh thấy nó cháy. Ông ấy muốn anh biết rằng có những thứ không cần bàn tay con người." Lam dừng lại, rồi nói thêm, giọng nhẹ hơn: "Và ông ấy muốn anh gặp tôi ở đây. Đêm nay. Trước khi van rò quá nhiều."

Văn cầm cây gậy sắt chặt hơn. Anh cảm thấy mình đang đứng trước một cánh cửa mà anh không biết có nên mở hay không. "Cô là ai, Lam? Tại sao cô biết những chuyện này?"

Lam không trả lời ngay. Cô đưa chiếc đèn lồng lên ngang ngực, và Văn thấy hạt than hồng ở đáy lồng sáng lên một chút, như thể nó vừa nghe thấy tên cô. "Tôi là người đã ở đây trước khi thành phố quên. Tôi là người đã thắp ngọn đèn này lần đầu tiên. Và tôi là người đã chọn ở lại khi những người khác bỏ đi."

"Bỏ đi đâu?"

"Xuống dưới. Hoặc lên trên. Tôi không biết. Tôi chỉ biết họ không còn ở đây nữa." Lam nhìn anh, mắt cô tối và sâu như mặt nước lúc sương tan. "Nhưng anh thì khác, Văn. Anh vẫn ở đây. Anh vẫn thắp đèn mỗi đêm. Anh vẫn ghi chép những tiếng động trong hẻm. Anh là người cuối cùng còn nhớ rằng thành phố này từng có người."

Văn nuốt nước bọt. Cổ họng anh khô. "Vậy tôi phải làm gì?"

"Đêm nay, anh không cần thắp đèn. Anh chỉ cần đứng đây. Nhìn nó cháy. Và ghi nhớ." Lam bước lại gần anh hơn, đặt tay lên cánh tay anh. Bàn tay cô vẫn lạnh, nhưng lần này Văn không thấy khó chịu. Anh thấy nó như một lời nhắc nhở. "Khi sương tan, anh sẽ quên đêm nay. Anh sẽ quên tôi. Nhưng nếu anh ghi nhớ đủ sâu, một ngày nào đó, anh sẽ nhớ lại. Và khi ấy, anh sẽ biết phải làm gì."

Văn nhìn xuống bàn tay cô trên cánh tay mình. Rồi anh nhìn lên ngọn đèn trung tâm. Ánh sáng vàng nhạt vẫn đứng yên, nhưng vệt sáng dưới chân cột đèn đã lan đến giữa quảng trường, và trong vệt sáng ấy, Văn thấy những hình ảnh mờ nhạt đang chuyển động: một người đàn bà bế con, một người đàn ông gánh hàng rong, một đứa trẻ chạy qua, tiếng cười vang lên rồi tắt lịm. Anh chớp mắt, và những hình ảnh biến mất.

"Anh thấy rồi," Lam khẽ nói. "Đó là những gì đang chờ dưới lòng đất. Họ không xấu. Họ chỉ là những ký ức bị bỏ quên. Nhưng nếu tất cả trào lên cùng lúc, thành phố sẽ không chịu nổi."

Văn hít một hơi dài. Anh nhìn Lam, rồi nhìn ngọn đèn, rồi nhìn vệt sáng đang lan dần trên mặt đá. "Tôi sẽ ghi nhớ," anh nói, giọng anh nghe lạ, như thể anh đang hứa với chính mình hơn là với cô. "Tôi sẽ ghi nhớ đêm nay."

Lam mỉm cười. Đó là lần đầu tiên Văn thấy cô cười, và nụ cười ấy không hẳn là vui, mà là một thứ gì đó nhẹ nhõm hơn, như một người đã đợi rất lâu cuối cùng cũng được nghe một lời hứa. Cô buông tay anh ra, lùi lại một bước, rồi hai bước. "Đừng quên chiếc đèn lồng của tôi," cô nói. "Khi anh nhớ lại, hãy tìm nó. Nó sẽ ở đâu đó trong thành phố. Và nó sẽ dẫn anh đến chỗ tôi."

Văn định hỏi thêm, nhưng sương đã bắt đầu dày lên. Nó tràn vào quảng trường từ mọi phía, trắng đục, lạnh lẽo, và khi nó chạm vào ngọn đèn trung tâm, ánh sáng vàng nhạt bỗng chao đi một nhịp, như một ngọn nến bị gió lùa qua. Văn chớp mắt. Khi anh mở mắt ra, Lam đã biến mất. Chỉ còn chiếc đèn lồng không cháy đặt trên bậc thềm đá gần đó, và vệt sáng dưới chân cột đèn đang từ từ rút lại, như thủy triều xuống.

Anh đứng đó rất lâu, một mình giữa quảng trường rộng, nhìn ngọn đèn trung tâm cháy. Anh không châm lửa. Anh không làm gì cả. Anh chỉ ghi nhớ. Từng chi tiết một. Mùi muối từ eo biển. Tiếng gió. Bàn tay lạnh của Lam. Hình ảnh những người trong vệt sáng. Lời cô nói: thành phố này không phải không có người.

Khi sương tan, Văn đi bộ về nhà. Anh không nhớ mình đã đến quảng trường bằng cách nào. Anh chỉ biết mình đã ở đó, và có một việc gì đó quan trọng anh cần nhớ. Nhưng khi anh cố nắm lấy nó, nó tuột khỏi tay anh như một sợi khói. Anh lên giường, ngủ thiếp đi, và mơ thấy một ngọn đèn vàng nhạt cháy giữa quảng trường trống, và một bàn tay lạnh đặt lên cánh tay anh, và một giọng nói thì thầm: "Đừng quên."

Sáng hôm sau, Văn thức dậy với cảm giác có gì đó đã thay đổi. Anh không biết là gì. Nhưng khi anh mở ngăn kéo bàn làm việc để lấy sổ ghi chép, anh thấy một mẩu giấy nhỏ, chữ viết nguệch ngoạc bằng bút chì, không phải nét chữ của anh: "Anh đã thấy nó cháy. Tốt. Đêm nay nghỉ."

Văn cầm mẩu giấy, đọc đi đọc lại. Anh không nhớ ai đã viết nó. Nhưng ở đáy mẩu giấy, có một vết ố vàng nhạt, hình tròn, như thể ai đó đã đặt một ngọn đèn lên đó trước khi rời đi.