Chương 6

Văn không về nhà ngay. Anh ngồi xuống bậc thềm đá trước cổng khu chung cư cũ, nơi có ngọn đèn đường thứ bảy trên tuyến anh phụ trách. Ngọn đèn này là loại đèn cổ, thân gang xanh rêu, chụp thủy tinh hình cánh sen. Anh đã thắp nó hàng nghìn đêm. Và mỗi đêm, khi ngọn lửa chạm vào bấc, nó lại bùng lên một thứ ánh sáng vàng óng, ấm áp lạ thường, thứ ánh sáng không hề giống điện khí. Văn tựa lưng vào cột đèn, rút mảnh giấy đỏ trong túi áo ra. Nó vẫn còn ấm. Anh không biết vì sao. Anh chỉ biết rằng từ đêm qua, khi bàn tay nhỏ bé kia áp lên mặt kính cửa sổ, có một thứ gì đó trong anh đã dịch chuyển. Như một hòn đá lăn khỏi miệng giếng cũ, để lộ ra bóng tối bên dưới.

Sương vẫn chưa tan hẳn. Nó bám vào các bậc thềm, luồn qua khe cửa, và mang theo một mùi muối mặn của eo biển. Văn ngẩng lên. Phía cuối đại lộ, nơi con đường rẽ vào ngõ Hòa Bình, có một ánh sáng nhỏ đang tiến lại gần. Không phải ánh đèn đường. Nó thấp, lập lòe, và di chuyển theo nhịp bước chân.

Lam bước ra khỏi màn sương. Cô vẫn mặc chiếc áo khoác màu xám tro, tóc buộc lỏng sau gáy. Trên tay cô là chiếc đèn lồng không cháy. Cô dừng lại cách anh ba bước chân, rồi ngồi xuống bậc thềm đối diện, đặt chiếc đèn lồng bên cạnh.

“Anh không ghi chép gì à?” Lam hỏi, mắt nhìn cuốn sổ đang đóng kín trên đùi anh.

“Không,” Văn đáp. “Tôi nghĩ mình đã ghi đủ rồi.”

“Đủ để làm gì?”

“Để biết rằng những gì tôi ghi không còn quan trọng nữa.”

Lam khẽ cười. Đó là lần đầu tiên Văn thấy cô cười. Nó không tươi, không rạng rỡ, chỉ là một đường cong nhẹ trên môi, như thể cô vừa nhận ra một điều gì đó đã đoán trước từ lâu. Cô chỉ tay về phía chiếc đèn lồng. “Anh có biết vì sao nó không cháy không?”

“Vì cô chưa thắp.”

“Vì tôi không thể thắp. Người thắp đèn trước đây đã trao nó cho tôi, nhưng ông ấy không kịp dạy tôi cách châm lửa. Ông ấy biến mất trước khi kịp nói câu cuối cùng.”

Văn nhìn chiếc đèn lồng. Nó làm bằng khung tre, bọc giấy dầu đã ngả màu, và bên trong là một khoảng trống không có bấc, không có dầu. “Người thắp đèn trước đây,” anh lặp lại. “Là ai?”

Lam im lặng một lúc. Cô kéo vạt áo khoác, co chân lên bậc thềm, và nhìn về phía con đường dẫn ra eo biển. Ở đó, sương mù dày đặc đến mức không thể nhìn thấy gì ngoài một màu trắng đục. “Ông ấy tên Hòa,” cô nói. “Tôi gặp ông ấy lần đầu cách đây bảy năm, khi tôi vừa đến thành phố này. Lúc đó tôi không biết gì cả. Tôi đi chuyến tàu cuối cùng từ ga trung tâm, và khi tàu dừng, tất cả hành khách đều biến mất. Chỉ còn tôi trên sân ga. Đèn đường tự bật sáng. Và tôi đi bộ dọc đại lộ này, không biết mình sẽ đi đâu.”

“Rồi cô gặp ông ấy?”

“Ông ấy đứng dưới ngọn đèn thứ bảy, đúng chỗ anh đang ngồi. Ông ấy đang thắp đèn. Ông ấy quay lại, nhìn tôi, và hỏi: ‘Cô có thấy ai khác trên đường không?’ Tôi nói không. Ông ấy gật đầu, như thể đó là câu trả lời ông ấy mong đợi. Rồi ông ấy bảo tôi đi theo.”

Văn chồm tới một chút. “Ông ấy có giải thích gì không?”

“Rất ít. Ông ấy chỉ nói rằng thành phố này có một quy luật. Khi sương mù tràn về, những người bình thường sẽ ngủ một giấc quên hết. Họ không biến mất. Họ chỉ thôi nhìn thấy nhau. Còn những người như ông ấy — những người thắp đèn — thì không ngủ được. Họ phải thức để giữ cho những ngọn đèn không tắt. Vì nếu một ngọn đèn tắt, thứ gì đó bên dưới lòng đất sẽ cựa mình.”

“Ông ấy có nói đó là thứ gì không?”

“Không. Ông ấy chỉ nói: ‘Đừng để nó nhìn thấy ánh sáng của ngọn đèn trung tâm.’ Đó là tất cả những gì tôi biết.”

Văn cau mày. Ngọn đèn trung tâm. Anh đã nghe nói về nó. Nó nằm ở quảng trường trước tòa thị chính, ngay điểm giao của bốn con đường lớn. Không ai trong công ty điện lực được phân công thắp nó. Trong sổ ghi chép của anh, ngọn đèn trung tâm chỉ được nhắc đến một lần, ở trang đầu tiên, với dòng chữ nhỏ: “Đèn trung tâm — không phụ trách — không chạm vào.” Anh chưa từng hỏi vì sao. Anh chỉ làm đúng như những gì được dặn.

“Ông Hòa đã tắt ngọn đèn trung tâm,” Lam nói, giọng cô hạ xuống. “Đó là lần đầu tiên trong nhiều năm. Ông ấy nói ông ấy muốn nhìn thấy thứ bên dưới. Ông ấy muốn biết nó là gì. Tôi đã cố ngăn ông ấy. Nhưng ông ấy bảo: ‘Nếu cháu không dám nhìn, thì cháu sẽ không bao giờ biết mình đang giữ cái gì.’”

“Rồi chuyện gì xảy ra?”

“Ông ấy tắt đèn. Trong ba giây, thành phố tối đen. Tôi không nhìn thấy gì cả. Nhưng tôi nghe thấy tiếng bước chân. Rất nhiều bước chân, từ dưới lòng đất vọng lên. Rồi ông ấy thắp lại đèn. Ông ấy quay sang tôi, mặt tái mét, và nói: ‘Cháu phải giữ ngọn đèn này. Đừng bao giờ để nó tắt.’ Rồi ông ấy đưa tôi chiếc lồng đèn này và bảo tôi đi về phía eo biển. Ông ấy nói ông ấy sẽ đi sau. Nhưng tôi không bao giờ gặp lại ông ấy nữa.”

Văn nhìn chiếc đèn lồng. Nó nằm im trên bậc thềm, khung tre đã sờn, giấy dầu bong ở một góc. Anh đưa tay ra, chạm vào nó. Lạnh. Nhưng khi những ngón tay anh chạm vào khung tre, anh cảm thấy một rung động rất nhẹ, như thể có ai đó vừa gõ vào từ bên trong.

“Ông ấy đã biến mất,” Lam nói tiếp. “Không ai tìm thấy ông ấy. Không ai nhớ ông ấy. Khi tôi hỏi những người trong khu phố, họ nói chưa từng có ai tên Hòa làm nghề thắp đèn. Họ nói ngọn đèn thứ bảy vẫn luôn tự sáng. Và tôi nhận ra rằng thành phố này đã quên ông ấy, giống như nó quên tất cả những người đã cố gắng nhìn vào thứ bên dưới.”

Văn im lặng một lúc lâu. Anh nhớ lại những đêm anh đi dọc đại lộ, ghi chép từng tiếng động lạ. Anh nhớ những lần anh nghe thấy tiếng thì thầm trong các con hẻm, tiếng cửa mở rồi đóng lại, tiếng bước chân trên gác mái của những ngôi nhà anh biết là trống. Anh đã từng nghĩ đó là những dấu vết của một thế giới khác, một thế giới đang cố gắng chạm vào anh. Nhưng có lẽ anh đã nhầm. Có lẽ đó là những dấu vết của những người như anh — những người thắp đèn — đã từng tồn tại và đã bị thành phố nuốt chửng.

“Vì sao cô không nói với tôi sớm hơn?” anh hỏi.

“Vì tôi không chắc anh có muốn nghe không,” Lam đáp. “Ông Hòa đã từng nói với tôi rằng mỗi người thắp đèn đều có một ngọn đèn riêng để giữ. Ngọn đèn của anh là ngọn thứ bảy. Ngọn đèn của tôi là chiếc lồng đèn này. Nhưng chúng ta không thể thắp đèn của nhau. Và chúng ta không thể nói cho nhau biết sự thật nếu người kia chưa sẵn sàng nghe.”

“Vậy tại sao đêm qua cô lại xuất hiện?”

Lam nhìn anh. Đôi mắt cô không còn vẻ xa cách như đêm đầu tiên. Chúng có gì đó mệt mỏi, nhưng cũng có gì đó nhẹ nhõm. “Vì anh đã nhìn thấy bàn tay trên cửa sổ,” cô nói. “Đó là lần đầu tiên anh nhìn thấy một thứ không nằm trong sổ ghi chép của mình. Ông Hòa nói rằng người thắp đèn chỉ thực sự bắt đầu hiểu thành phố này khi họ nhìn thấy thứ mà họ không thể ghi chép.”

Văn cúi xuống, nhặt chiếc đèn lồng lên. Nó nhẹ hơn anh tưởng. Anh lắc nhẹ, và bên trong phát ra một tiếng động nhỏ, như tiếng hạt cát lăn trên gỗ. “Cô có biết làm thế nào để thắp nó không?”

“Tôi đã thử mọi cách. Lửa, diêm, bật lửa. Không có gì cháy. Tôi nghĩ nó cần một thứ khác. Một thứ mà tôi chưa có.”

“Ông Hòa có để lại gì không? Một cuốn sổ, một mảnh giấy?”

Lam lắc đầu. “Chỉ có chiếc lồng đèn này. Và một câu nói. Ông ấy nói: ‘Khi nào cháu tìm được người thắp đèn thứ bảy, hãy bảo người đó nhìn vào trong lồng đèn. Nhưng đừng nhìn bằng mắt.’”

Văn ngước lên. “Nhìn bằng gì?”

“Tôi không biết. Tôi đã thử nhìn bằng tay, bằng tai. Không có gì cả. Có lẽ anh sẽ biết.”

Văn cầm chiếc đèn lồng, đưa nó lên ngang mặt. Ánh sáng vàng từ ngọn đèn đường phía trên chiếu xuyên qua lớp giấy dầu, nhưng bên trong chỉ là một khoảng tối. Anh nhắm mắt lại. Anh nghĩ đến mảnh giấy đỏ trong túi áo. Anh nghĩ đến bàn tay nhỏ bé trên cửa sổ. Anh nghĩ đến những bước chân dưới lòng đất. Và anh nghĩ đến câu nói của Lam: “Những người còn lại đã quên mất cách nhìn thấy nhau.”

Anh mở mắt. “Tôi sẽ thử,” anh nói. “Nhưng tôi cần cô ở bên cạnh. Nếu tôi nhìn thấy gì đó, tôi cần biết nó có thật không.”

Lam gật đầu. Cô đứng dậy, phủi bụi trên vạt áo, rồi đưa tay ra. Văn nắm lấy tay cô. Bàn tay cô lạnh, nhưng không lạnh như chiếc đèn lồng. Nó lạnh như bàn tay của một người đã đợi rất lâu trong sương.

Họ cùng bước xuống bậc thềm, đi về phía đại lộ. Sương đã bắt đầu tan. Những ngọn đèn đường lần lượt tắt, từng ngọn một, như những ngọn nến bị thổi tắt trong một căn phòng lớn. Văn biết rằng khi sương tan hẳn, anh sẽ trở lại là người thắp đèn bình thường, và Lam sẽ lại trở thành một bóng người trong sương. Nhưng đêm nay, anh có một việc phải làm. Anh siết chặt tay Lam, và cảm thấy những ngón tay cô siết lại đáp lời.

Phía cuối đại lộ, ngọn đèn trung tâm vẫn sáng. Và lần đầu tiên sau nhiều năm, Văn nhìn nó không phải bằng con mắt của một người thắp đèn thuê, mà bằng con mắt của một người đang cố gắng nhớ ra điều gì đó mình đã quên.