Chương 3

Sương xuống nhanh hơn anh tưởng. Văn vừa bước qua khỏi quán cà phê, dải trắng mỏng ngoài eo biển đã tràn tới đầu phố, bò lên mặt đường như thủy triều không tiếng động. Anh đứng lại một lát, nhìn những người đi đường cuối cùng rảo bước, vội vã, không ai nhìn ai. Một người đàn bà gánh hàng rong kéo vội tấm bạt che thúng bún. Một đứa bé chạy theo mẹ, tay còn cầm chiếc bánh mì cắn dở. Rồi sương phủ qua họ, và họ mờ dần, nhạt dần, như thể bị ai đó lấy ngón tay xóa đi trên một bức tranh ẩm.

Văn đứng im, chờ cái khoảnh khắc quen thuộc ấy. Nó luôn đến như một cái chớp mắt. Một giây trước còn tiếng bước chân, tiếng xe máy xa xa, tiếng ai đó gọi nhau. Một giây sau, tất cả tắt ngấm. Không phải im lặng của ban đêm bình thường, mà là thứ im lặng đặc quánh, có trọng lượng, đè lên vai anh như một tấm chăn ướt.

Anh thở ra, nhìn làn hơi mình tan vào sương. Rồi anh xốc lại túi đồ nghề, bật que diêm đầu tiên.

Ánh lửa nhỏ xíu ấy là thứ duy nhất còn động đậy trong thành phố. Văn đi dọc đại lộ, châm lửa vào từng ngọn đèn cổ. Ngọn nào cũng đã sáng, nhưng anh vẫn làm theo thói quen, như một nghi lễ. Có lẽ đó là cách duy nhất để anh tin mình còn tồn tại. Một người thắp đèn cho những ngọn đèn không cần thắp. Nghe thì vô nghĩa, nhưng nếu không làm, anh chẳng biết tay mình còn dùng được vào việc gì.

Tối nay anh đi nhanh hơn mọi khi. Cuốn sổ nhét trong túi áo ngực, cấn vào xương sườn, nhắc anh nhớ. Cột 42. Hẻm Cá Chết. Anh phải tới đó trước nửa đêm.

Hẻm Cá Chết nằm ở cuối đại lộ, chỗ con phố cũ ăn sâu vào khu chợ cá đã bỏ hoang từ lâu lắm. Người ta gọi thế vì cái mùi. Mùi cá ươn ngấm vào gạch, vào tường, vào cả không khí, không bao giờ bay hết — theo lời mấy bà bán rau ngày trước. Nhưng khi thành phố trống rỗng, trong hẻm ấy không có mùi cá. Chỉ có mùi sương, mùi ẩm mốc và một mùi gì đó ngọt ngọt, lạ lạ, như hương hoa nhài để qua đêm.

Văn đứng ở đầu hẻm, rọi đèn pin vào. Ánh sáng đục ngầu, không xuyên nổi quá ba thước. Anh nghe thấy tiếng hát.

Không. Không phải tiếng hát. Đêm nay nó khác.

Đó là tiếng một sợi dây đàn bị búng khẽ, rồi tắt. Rồi lại búng. Chậm rãi, đều đặn, như ai đó đang đếm. Văn nắm chặt đèn pin, bước vào. Đế giày anh nghiến lên lớp sỏi ẩm, tiếng động nghe to gấp mười lần bình thường.

Đi được chừng hai chục bước, anh dừng lại.

Trên bậc thềm của một căn nhà cũ, chỗ người ta từng bày mấy chậu cây cảnh, có một người ngồi. Một cô gái. Cô ngồi co chân, cằm gác lên đầu gối, hai tay ôm một chiếc đèn lồng. Chiếc đèn lồng bằng giấy, kiểu đèn Trung thu ngày xưa, khung tre, cánh giấy đỏ đã bạc màu. Và nó tắt. Không một đốm lửa.

Văn đứng sững. Đèn pin anh hạ xuống, ánh sáng chéo xuống mặt đường. Anh không dám rọi thẳng vào mặt cô, nhưng cũng không dám rời mắt.

Cô gái ngẩng lên. Mắt cô rất sáng, sáng kiểu sáng của người vừa ngồi trong tối lâu và quen với tối. Cô nhìn anh, không ngạc nhiên, không sợ hãi. Chỉ nhìn. Như thể anh là người cô đã nhìn thấy hàng trăm lần.

Rồi cô nói, giọng nhỏ, khàn khàn vì lạnh:

"Anh tới muộn ba phút."

Văn nuốt nước bọt. Cổ họng anh khô như giấy.

"Cô… cô là ai?"

Cô gái khẽ nghiêng đầu, như thể câu hỏi ấy làm cô buồn. Cô đưa chiếc đèn lồng ra trước mặt, hai tay nâng niu, rồi nói:

"Em đợi anh ba trăm đêm rồi, anh Văn."

Anh giật mình. Anh không nhớ mình đã nói tên. Anh chưa từng gặp cô gái này. Nhưng cô gọi tên anh trơn tru, không chút do dự, như gọi một người thân.

"Ba trăm đêm?" Anh lặp lại, giọng anh nghe xa lạ với chính mình. "Cô đếm kiểu gì?"

"Em đếm bằng đèn." Cô chỉ vào chiếc lồng giấy tắt ngấm trong tay. "Mỗi đêm em thắp một lần. Đêm nào đèn tắt, em lại thắp lại. Đến đêm thứ ba trăm thì em không thắp nữa. Em biết đêm đó anh sẽ tới."

Văn lắc đầu. Anh lùi lại nửa bước, rồi nhận ra mình đang lùi, và tự thấy xấu hổ. Anh là người thắp đèn. Anh không được phép sợ bóng tối. Nhưng cô gái này không phải bóng tối. Cô ngồi đó, giữa thành phố không người, như một mảnh của thành phố mà anh chưa từng nhìn thấy.

"Cô tên gì?" Anh hỏi.

"Lam." Cô đáp, rồi mỉm cười. Nụ cười ấy nhẹ, như thể cô đã chờ rất lâu để được hỏi câu này. "Anh không nhớ em à?"

Câu hỏi ấy rơi vào khoảng không giữa hai người, và Văn cảm thấy nó nặng hơn tất cả những gì anh từng nghe trong suốt những đêm đi thắp đèn. Anh nhìn kỹ mặt cô. Gương mặt trẻ, xương gò má cao, đôi mắt hơi xếch, và một vết sẹo nhỏ hình bán nguyệt ở đuôi lông mày trái. Những nét ấy không gợi lên gì trong anh. Không một hình ảnh, không một ký ức. Chỉ có một cảm giác mơ hồ, như khi ta nghe một bài hát quen mà không nhớ đã nghe ở đâu.

"Tôi xin lỗi," anh nói, thật lòng. "Tôi không nhớ."

Lam cúi xuống, nhìn chiếc đèn lồng. Cô vuốt nhẹ mép giấy bạc màu, và Văn thấy những ngón tay cô run run, rất khẽ.

"Không sao," cô nói, nhưng giọng cô không hoàn toàn bình thản. "Em biết anh sẽ không nhớ. Người thắp đèn nào cũng quên hết. Đó là cái giá."

"Cái giá gì?"

"Để thấy được thành phố này khi nó trống rỗng." Lam ngẩng lên. "Anh nghĩ vì sao chỉ mình anh không biến mất mỗi đêm? Vì anh có bổn phận. Nhưng cũng vì anh đã quên. Quên càng nhiều, thành phố càng cho anh thấy nhiều. Anh hiểu không?"

Văn không hiểu. Nhưng có một thứ trong lời cô khiến anh rùng mình, như thể anh vừa nhận ra mình đã đánh rơi một thứ gì đó rất quan trọng, và có lẽ đã đánh rơi từ lâu lắm.

"Vậy cô không biến mất?" Anh hỏi. "Cô cũng là người thắp đèn?"

"Không." Lam lắc đầu. "Em chỉ là người bị bỏ lại. Em không đi được. Em ngồi đây, đợi."

"Đợi gì?"

"Đợi anh nhớ ra em."

Cô nói câu đó rất bình thản, một cách đáng sợ. Văn cảm thấy lạnh sống lưng. Anh nhìn chiếc đèn lồng tắt trong tay cô. Rồi anh nhớ ra lý do mình tới đây.

"Cột 42," anh nói. "Cô có biết cột 42 không?"

Lam nhìn anh một lúc lâu, không trả lời. Rồi cô đứng dậy. Cô thấp hơn anh tưởng, chỉ tới vai anh. Cô cầm chiếc đèn lồng bằng một tay, tay kia khẽ phủi bụi trên váy.

"Cột 42 không phải cột đèn," cô nói. "Anh chưa tới đó lần nào à?"

"Chưa. Tôi mới nhận được lệnh."

"Lệnh?" Lam nhíu mày. "Ai ra lệnh?"

"Bà Phượng. Công ty điện lực."

Lam im lặng một chốc. Rồi cô bật cười rất khẽ, một tiếng cười không vui.

"Bà Phượng vẫn còn sống à?" Cô hỏi, giọng như đang nhớ lại một chuyện xưa. "Vậy mà em tưởng bà ấy đi lâu rồi."

"Đi đâu?"

"Đi về phía bên kia." Lam chỉ tay về phía eo biển, nơi sương đang dày lên như một bức tường trắng. "Những người còn tỉnh thức đều có hai lựa chọn, anh Văn ạ. Một là thắp đèn và quên. Hai là tắt đèn và nhớ. Em chọn tắt. Nên em ngồi đây."

Văn nắm chặt đèn pin. Anh cảm thấy câu chuyện này đang tuột khỏi tầm kiểm soát của mình quá nhanh. Anh đã quen với một thành phố im lặng, một công việc đơn giản, một cuốn sổ ghi chép những tiếng động lạ. Giờ có một cô gái ngồi trước mặt anh, nói những lời như thể thành phố này có luật lệ mà anh chưa từng được dạy.

"Tôi chỉ làm việc của mình," anh nói. "Tôi không biết gì về phía bên kia."

Lam nhìn anh, ánh mắt dịu xuống. Cô bước lại gần hơn một bước, và Văn ngửi thấy mùi hoa nhài. Mùi ấy thoang thoảng, không rõ từ đâu tới.

"Em không định làm khó anh," cô nói. "Em chỉ muốn anh biết một điều. Đêm nay, khi anh tới cột 42, đừng thắp đèn."

Văn lắc đầu.

"Tôi không thể. Đó là công việc."

"Anh có biết mình đang thắp cho ai không?"

"Cho thành phố."

"Không." Lam hạ giọng, và lần đầu tiên, giọng cô có chút gì đó run rẩy, như sợi dây đàn căng quá. "Anh đang thắp cho thứ dưới lòng đất. Cột 42 là nắp. Mỗi lần anh thắp đèn ở đó, anh xác nhận với nó rằng vẫn còn người đi tuần. Vẫn còn người nhớ bổn phận. Và nó ngủ tiếp."

Văn cảm thấy chân mình mềm ra. Anh nhớ lại những lần đi qua cột 42, cột đèn cổ bằng gang, cao hơn những cột khác, chân cột chôn sâu xuống đất và có một vòng hoa văn kỳ lạ quanh chân. Anh đã thắp đèn ở đó không biết bao nhiêu đêm. Chưa bao giờ anh để ý nó khác thường.

"Còn nếu tôi không thắp?"

"Thì nó sẽ thức." Lam nói, rồi ngay lập tức lắc đầu. "Không. Không phải thức. Nó sẽ… nghe thấy."

"Nghe thấy gì?"

"Tiếng hát." Lam nhìn anh. "Anh đã nghe tiếng hát trong hẻm Cá Chết, phải không? Đó là nó. Không phải tiếng ai hát. Là tiếng nó thở. Và mỗi đêm, nó thở một lần, gần hơn một chút. Đêm nay, nếu anh không tới cột 42, anh sẽ nghe thấy nó gần hơn đêm qua rất nhiều."

Văn nuốt nước bọt. Anh muốn hỏi thêm, muốn hiểu rõ hơn, nhưng một tiếng động vang lên từ cuối hẻm khiến cả hai cùng quay đầu.

Tiếng hát. Lần này thì rõ ràng là tiếng hát. Một giọng nữ, cao, trong, hát một điệu gì đó không có lời, không có nhịp, cứ lên xuống như thủy triều. Và nó ở rất gần.

Lam nắm lấy tay áo anh. Bàn tay cô lạnh ngắt.

"Đi," cô nói, gấp gáp. "Anh phải đi. Nếu nó thấy anh đứng với em, nó sẽ biết em đã nói."

"Nói gì?"

"Nói sự thật." Lam buông tay áo anh ra, đẩy nhẹ anh về phía đầu hẻm. "Đi đi. Đêm nay anh đừng thắp cột 42. Hãy để nó tối. Rồi mai, nếu anh còn nhớ em, hãy quay lại đây. Em sẽ kể cho anh nghe mọi thứ."

Văn bước lùi, mắt vẫn dán vào cô. Tiếng hát lớn dần, và mặt đường dưới chân anh bắt đầu rung lên rất khẽ, như có ai gõ ngón tay xuống từ bên dưới.

"Tôi sẽ quay lại," anh nói. "Nhưng tôi phải biết một chuyện."

"Cái gì?"

"Tại sao cô đợi tôi? Tôi là ai với cô?"

Lam nhìn anh. Trong bóng tối, đôi mắt cô sáng lên, và lần này, Văn thấy trong đó một nỗi buồn mênh mông, như nước biển lúc triều rút.

"Anh là người duy nhất không biến mất khi em còn thức," cô nói. "Và anh là người đã tặng em chiếc đèn lồng này. Ba trăm đêm trước. Trước khi anh quên."

Rồi cô quay lưng, bước vào bóng tối của căn nhà bỏ hoang, và biến mất không một tiếng động.

Văn đứng đó rất lâu, cho đến khi tiếng hát kia ngừng bặt. Anh quay người, chạy về phía đại lộ, và trong lúc chạy, anh chợt nhận ra mình đang nắm chặt một thứ trong tay áo. Anh mở ra. Một cánh giấy đỏ, nhỏ, bạc màu. Một mảnh của chiếc đèn lồng.

Và trên đó, bằng nét chữ trẻ con, nguệch ngoạc, ai đó đã viết một chữ duy nhất: "Văn".