Chương 17

Quảng trường rực sáng như một chiếc đèn lồng khổng lồ đặt giữa lòng thành phố. Văn đứng giữa vòng người, tay vẫn nắm chặt tay Lam, và trong một khoảnh khắc anh tự cho phép mình tin rằng mọi chuyện đã kết thúc tốt đẹp. Người đàn ông lớn tuổi vừa bắt tay anh vẫn còn đứng đó, mắt rưng rưng nhìn những ngọn đèn đường lần lượt bừng lên dọc theo đại lộ, như những giọt nến được châm từ một bàn thờ lớn.

“Ba mươi năm,” ông cụ nói, giọng khàn đi vì xúc động. “Ba mươi năm tôi sống trong thành phố này mà không nhìn thấy một ai. Cứ tưởng mình đã chết rồi, chỉ là cái xác không biết đường về mộ.”

Văn mỉm cười, định đáp lại thì một bàn tay khác chạm vào vai anh. Rồi một bàn tay nữa. Rồi tiếng nói lao xao nổi lên khắp quảng trường, những câu chào hỏi, những tiếng gọi tên nhau, những tràng cười ngỡ ngàng như vừa tỉnh khỏi một giấc mơ dài. Một người phụ nữ ôm chầm lấy đứa con nhỏ mà chị ta nói đã mất tích từ mùa đông năm ngoái. Hai người đàn ông tóc bạc nhận ra nhau là bạn học cũ, vỗ vai nhau cười đến chảy nước mắt. Cả thành phố như một cái tổ ong bị đánh thức, rung lên bởi hàng nghìn giọng nói chồng chéo.

Văn quay sang bên cạnh. “Lam, cô thấy không, họ…”

Tay anh nắm vào không khí.

Anh đứng sững lại, mắt đảo quanh. Chỗ Lam vừa đứng chỉ còn khoảng trống giữa hai người lạ đang bắt tay nhau. Anh nhón chân nhìn qua những cái đầu, tìm dáng người nhỏ nhắn với chiếc áo choàng màu xám tro, mái tóc đen cắt ngắn ngang vai. Không thấy. Anh bước qua đám đông, vừa đi vừa nói xin lỗi, mắt vẫn dáo dác.

“Lam! Lam, cô ở đâu?”

Giọng anh chìm nghỉm trong tiếng ồn của quảng trường. Anh đi vòng qua nhóm người đang quây quanh một người đàn ông kể chuyện gì đó rất hào hứng, len qua hai bà cụ đang khóc vì mừng, tiến về phía rìa quảng trường. Ánh đèn vàng từ những cột đèn cổ hắt xuống mặt đá, và ở đó, nơi bậc thềm của tòa nhà góc phố, anh nhìn thấy nó.

Chiếc đèn lồng.

Nó đặt ngay ngắn trên bậc thềm thứ hai, cái bậc mà Lam vẫn hay ngồi gác chân mỗi đêm trước đây. Thân đèn bằng đồng xỉn màu, lớp kính mờ đi vì sương, và bên trong — không còn ngọn lửa nào. Sáp nến đã đông cứng lại thành một cục trắng đục ở đáy, như một giọt nước mắt hóa đá.

Văn cúi xuống nhấc chiếc đèn lên. Nó nhẹ hơn anh tưởng. Dưới đáy đèn có một mẩu giấy nhỏ gấp làm tư, kẹp giữa đế đồng và lớp nến cứng. Anh mở ra. Nét chữ nhỏ, thanh mảnh, run run như viết vội:

“Đừng tìm tôi khi đèn còn sáng. Tôi không thuộc về nơi có ánh sáng. Chờ tôi khi thành phố ngủ.”

Anh đọc đi đọc lại ba lần. Phía sau lưng, quảng trường vẫn rộn rã tiếng người, tiếng cười, tiếng gọi nhau í ới. Một cậu bé chạy ngang qua chân anh, tay cầm chiếc bánh mì ai đó vừa cho, miệng hét lên với mẹ rằng con đói. Một người đàn bà bán hàng rong đã dựng lại được chiếc xe đẩy của mình ở góc phố và đang loay hoay nhóm lại bếp than. Cuộc sống trở về nhanh đến mức khiến người ta choáng váng. Nhưng Văn đứng đó, tay cầm chiếc đèn lồng tắt, và cảm thấy một cái lạnh chạy dọc sống lưng.

“Chờ tôi khi thành phố ngủ.”

Chờ khi nào? Đêm nay? Đêm mai? Thành phố này đã ngủ suốt bao nhiêu năm, và bây giờ nó vừa mới thức dậy. Anh biết rõ hơn ai hết rằng sẽ chẳng có đêm nào thành phố ngủ yên như trước nữa, ít nhất là không phải theo cách cũ. Nhưng anh cũng biết, và anh ghét cái điều mình biết, rằng Lam chưa bao giờ nói những câu vô nghĩa.

Anh ngồi xuống bậc thềm, đặt chiếc đèn lồng bên cạnh, đúng chỗ cô vẫn hay đặt nó. Từ đây nhìn ra, đại lộ trải dài như một dải lụa vàng, những cột đèn cổ nối nhau thành một đường thẳng tắp chạy về phía eo biển. Sương đêm đã bắt đầu kéo về, mỏng và trắng như khói thuốc, quấn quanh chân những cột đèn. Nhưng lần này, trong làn sương, có người. Có rất nhiều người. Những bóng người đi lại trên đại lộ, dừng lại trước cửa hàng, gõ cửa nhà nhau, gọi nhau qua những ô cửa sổ vừa bật sáng. Thành phố không còn là một xác chết nữa. Nó đang thở, đang nói, đang cựa mình như một con thú lớn vừa được chữa lành.

Vậy mà Văn ngồi đó, giữa tất cả sự sống ấy, và cảm thấy mình lạc lõng hơn cả những đêm thành phố trống rỗng.

“Anh Văn!”

Anh ngẩng lên. Một cô gái trẻ, có lẽ ngoài hai mươi, tóc buộc vội sau gáy, chạy lại phía anh. Cô mặc đồng phục của công ty điện lực — cùng bộ đồng phục với anh, chỉ khác là mới tinh, chưa sờn vai chưa bạc màu. Cô thở hồng hộc, dừng lại trước mặt anh, chống tay lên đầu gối.

“Anh là anh Văn phải không? Người thắp đèn? Em là Mai, trực ca đêm ở trạm điện. Em vừa nhận được điện thoại từ tổng công ty, họ nói từ đêm nay phải bật toàn bộ hệ thống đèn đường, không được để cột nào tối. Nhưng mà em không biết bắt đầu từ đâu cả, em mới vào làm được ba tháng, mà ba tháng nay có ai đi làm đâu, thành phố này như bị bỏ hoang ấy, em cứ tưởng…”

“Từ từ,” Văn giơ tay ra hiệu cho cô dừng lại. Anh đứng dậy, phủi bụi trên quần. “Cô nói tổng công ty gọi đến? Ai gọi?”

“Một người đàn ông, em không rõ tên. Ông ấy bảo em liên lạc với anh, bảo anh là người phụ trách thắp đèn khu vực trung tâm. Ông ấy còn nói thêm một câu lạ lắm.”

“Câu gì?”

Mai nhìn quanh, rồi hạ giọng như sợ ai nghe thấy. “Ông ấy bảo: ‘Nói với Văn rằng đèn phải sáng, nhưng đừng soi xuống đất. Nhất là đêm nay.’”

Văn cảm thấy máu trong người mình chậm lại một nhịp. Anh nhìn xuống mặt đá dưới chân mình, rồi nhìn về phía đại lộ, nơi ánh đèn đang trải dài thành một tấm thảm vàng rực. Đèn phải sáng. Nhưng đừng soi xuống đất. Anh nhớ lại những đêm trước đây, khi anh một mình đi dọc con phố vắng, châm lửa vào từng ngọn đèn, và luôn có cảm giác rằng dưới lớp nhựa đường kia, có thứ gì đó đang lắng nghe tiếng bước chân của anh. Anh nhớ cái cảm giác đó đã trở nên rõ rệt hơn sau mỗi lần Lam kể cho anh nghe về thành phố thật sự — thành phố của những người đã quên cách nhìn thấy nhau, của những căn nhà có người ở mà không ai nhìn ra. Và anh nhớ câu cuối cùng của cô, cái câu cô thì thầm sát tai anh trước khi cả hai bước ra quảng trường: “Có những thứ không phải vì có ánh sáng mà biến mất. Chỉ là chúng ta không còn nhìn thấy chúng nữa.”

“Anh ơi?” Mai khẽ gọi. “Em phải làm gì bây giờ?”

Văn hít một hơi sâu. Anh nhìn chiếc đèn lồng tắt trên bậc thềm, rồi nhìn cô gái trẻ đang đợi mình trả lời. Phía sau cô, thành phố đang rộn ràng tiếng người, và tiếng của nó nghe thật ấm áp, thật đúng. Nhưng anh biết, cái ấm áp ấy chỉ là lớp vỏ. Bên dưới quảng trường, dưới đại lộ, dưới những bậc thềm rêu phong của những ngôi nhà cổ, một thứ gì đó vẫn đang thức giấc, và nó đã nhìn thấy ánh sáng. Nó đã cảm nhận được hàng nghìn đôi mắt đang mở ra cùng lúc, hàng nghìn trái tim đang đập trở lại. Và có lẽ, nó đang đói.

“Cô Mai này,” anh nói, giọng bình thản đến mức chính anh cũng ngạc nhiên. “Cô cứ về trạm, bật đèn theo đúng lịch. Nhưng đừng chạm vào những cột đèn cổ trên đại lộ. Khu vực đó để tôi lo.”

“Nhưng mà…”

“Đừng hỏi. Chỉ cần làm đúng như tôi nói. Và nếu có ai gọi đến, bảo họ là tôi đã nhận chỉ thị rồi.”

Mai gật đầu, vẻ mặt vẫn còn hoang mang, nhưng cô không hỏi thêm. Cô quay đi, chạy về phía trạm điện, đôi giày mới của cô gõ lộp cộp trên mặt đá. Văn nhìn theo cho đến khi bóng cô khuất sau góc phố, rồi anh cúi xuống nhặt chiếc đèn lồng lên. Anh móc nó vào đai lưng, chỗ cái móc đồng đã sờn vì năm tháng, và bắt đầu bước đi dọc đại lộ. Hai bên đường, những cột đèn cổ vẫn cháy đều, thứ ánh sáng vàng đục như mật ong già, và anh biết rằng đêm nay anh sẽ không thắp thêm ngọn nào nữa. Đêm nay, việc của anh không phải là châm lửa. Việc của anh là chờ.

Chờ đến khi thành phố ngủ.

Ở đâu đó trong làn sương trắng đang dày lên phía eo biển, có tiếng ai đó cười khẽ. Văn không quay đầu lại. Anh chỉ siết chặt quai đèn lồng trong tay và tiếp tục bước, từng bước một, về phía bậc thềm quen thuộc, nơi một người con gái đã hứa sẽ ở bên anh mỗi đêm — và nơi anh biết mình sẽ phải học lại, từ đầu, cách nhìn thấy những thứ không chịu biến mất.