Chương 18

Văn ngồi trên bậc thềm đá ong, lưng tựa vào cột đèn đã tắt từ lâu. Đêm nay sương xuống sớm hơn mọi khi, trắng đục như sữa loãng, bò lên từ mặt đại lộ, luồn qua những khe cửa đóng kín, phủ mờ cả hàng cây bàng bên kia đường. Anh đặt chiếc đèn lồng xuống cạnh chân, cái đèn không bao giờ cháy ấy, vỏ đồng xỉn màu vì ẩm, lớp kính mờ những vết xước. Lam đã trao nó cho anh đêm đầu tiên họ gặp nhau, và từ đó đến nay, nó chưa một lần bén lửa.

Anh rút cuốn sổ tay trong túi áo khoác, lật đến trang cuối cùng còn trắng. Những trang trước chi chít chữ nhỏ, ghi chép của hàng trăm đêm: tiếng chân trên mái ngói, tiếng cười trong hẻm cụt, tiếng ai đó gọi tên anh từ phía eo biển. Anh đã học được cách phân biệt chúng, như người nông dân phân biệt tiếng gió qua từng loại lá. Đêm nay anh viết một dòng ngắn: "Sương dày. Đèn không cháy. Lam chưa đến."

Anh gạch dòng cuối, viết lại: "Lam sẽ đến. Cô ấy luôn đến."

Rồi anh gấp sổ, cất đi, và ngồi im nghe thành phố thở. Thành phố thở bằng tiếng nước rỉ trong ống dẫn ngầm, bằng tiếng gỗ co lại trong những căn nhà không người, bằng tiếng côn trùng nào đó không tên rỉ rả dưới gầm cầu thang. Mỗi đêm một khác, nhưng đều đặn, như nhịp tim của một con thú khổng lồ đang ngủ say dưới lớp đá granite.

Gần nửa đêm, sương đã lên tới đầu gối. Văn đứng dậy, phủi bụi trên quần, và bắt đầu đi. Anh không còn phải thắp đèn nữa — anh đã hiểu ra điều đó từ lâu. Những ngọn đèn trên đại lộ này cháy bằng một thứ lửa khác, thứ lửa không cần bàn tay người châm. Việc anh làm mỗi đêm giờ chỉ là đi, đều bước, dọc theo vỉa hè, đếm từng cột đèn, để chắc chắn rằng không có ngọn nào tắt. Bởi nếu một ngọn tắt, dù chỉ một ngọn, thứ gì đó dưới lòng đất sẽ cựa mình.

Anh đi qua ngã tư thứ ba, nơi có quán cà phê cũ với tấm biển hiệu rỉ sét. Đêm nào cũng vậy, anh dừng lại đó một phút, nhìn vào trong. Bàn ghế còn nguyên, ly tách còn nguyên trên quầy, như thể ai đó vừa đứng dậy đi ra ngoài và sẽ quay lại ngay. Nhưng không ai quay lại. Không ai quay lại suốt mười hai năm.

"Anh lại đứng đấy à?"

Giọng nói vang lên từ phía sau, nhẹ như hơi thở. Văn không giật mình nữa. Anh quay lại, thấy Lam đứng dưới gốc bàng, trên tay cô là một chiếc đèn lồng khác, chiếc này cũng không cháy, nhưng vỏ ngoài trong suốt như pha lê, và bên trong có một đốm sáng nhỏ xíu đang đập nhẹ, như tim của một con chim non.

"Tôi đang đợi cô," Văn nói.

"Tôi biết." Lam bước lại gần, đặt chiếc đèn của mình xuống cạnh chiếc của anh. Hai chiếc đèn nằm cạnh nhau trên vỉa hè, một cũ kỹ xỉn màu, một trong vắt như băng. "Đêm nay là đêm cuối cùng, anh biết chứ?"

Văn gật đầu. Anh biết. Anh đã biết từ đêm hôm kia, khi anh tìm thấy trong cuốn sổ của người thắp đèn tiền nhiệm một trang giấy đã ố vàng, ghi vỏn vẹn một câu: "Khi đèn tự cháy, người thắp đèn được tự do."

"Anh có sợ không?" Lam hỏi.

"Không." Anh trả lời thật lòng. "Tôi chỉ không biết chuyện gì sẽ xảy ra sau đó."

Lam ngồi xuống bậc thềm, kéo anh ngồi cạnh. Cô mở nắp chiếc đèn pha lê, và đốm sáng bên trong bay ra, lượn một vòng quanh đầu họ rồi tan vào sương. Ngay lập tức, những ngọn đèn trên đại lộ chớp tắt một lần, rồi sáng trở lại — nhưng lần này, ánh sáng không còn màu vàng đục nữa. Nó trắng trong, lạnh lẽo, và soi rõ từng viên sỏi trên mặt đường.

"Anh thấy không?" Lam chỉ tay về phía cuối đại lộ. "Thành phố đang nhớ ra."

Văn nheo mắt nhìn. Trong làn sương mỏng dần, những căn nhà hai bên đường bỗng hiện lên những ô cửa sổ có ánh đèn bên trong. Không phải ánh đèn điện. Ánh nến, ánh dầu, ánh lửa từ những lò sưởi nhỏ. Và trong những ô cửa ấy, thấp thoáng bóng người. Rất mờ, rất xa, nhưng có thật. Một người đàn bà cúi xuống bên nôi. Một ông già ngồi vá lưới. Một đứa trẻ áp mặt vào kính, nhìn ra ngoài.

"Mười hai năm trước, tất cả chúng tôi đều ở đây," Lam nói, giọng cô nhỏ như tiếng gió lùa qua khe cửa. "Rồi một đêm, sương đến, và chúng tôi quên mất nhau. Mỗi người bước vào một căn nhà khác nhau, và không ai nhận ra người bên cạnh mình là ai nữa. Chỉ có anh, Văn ạ. Chỉ có anh là vẫn nhớ."

"Tôi không nhớ," anh thú nhận. "Tôi chỉ… làm theo thói quen."

"Thói quen cũng là một cách nhớ." Lam mỉm cười, nụ cười đầu tiên anh thấy trên mặt cô sau bao đêm. "Anh đã đi dọc con đường này mỗi đêm, đúng giờ, đúng lối, và anh ghi lại mọi thứ. Chính những trang sổ của anh đã giữ thành phố không tan biến hoàn toàn. Anh không thắp đèn bằng lửa, Văn ạ. Anh thắp đèn bằng việc anh nhớ rằng đèn phải cháy."

Văn nhìn chiếc đèn cũ trên tay mình. Vỏ đồng xỉn màu, lớp kính xước. Anh đã mang nó suốt mười hai năm, và chưa một lần nó cháy. Nhưng đêm nay, khi anh nhìn nó, anh thấy một điều kỳ lạ: những vết xước trên lớp kính đang dần biến mất, như thể có ai đó đang lau chúng từ bên trong. Và rồi, không cần anh châm lửa, không cần diêm, không cần bất cứ thứ gì, một ngọn lửa nhỏ bùng lên trong lòng đèn.

Ngọn lửa không nóng. Nó tỏa ra một thứ ánh sáng ấm áp, vàng óng, lan dần ra khỏi vỏ kính, tràn xuống mặt đường, chạm vào những viên sỏi, vào gốc bàng, vào bậc thềm đá ong. Ở đâu ánh sáng ấy đi qua, sương tan dần, và những bóng người trong các ô cửa sổ trở nên rõ nét hơn.

Văn đứng dậy, nâng chiếc đèn lên ngang ngực. Ánh sáng từ nó hắt lên mặt anh, và lần đầu tiên sau mười hai năm, anh cảm thấy mình đang đứng trong một thành phố có người, chứ không phải một thành phố của những căn nhà im lìm.

"Giờ thì tôi phải làm gì?" anh hỏi.

Lam đứng dậy, phủi bụi trên váy. Cô nhìn chiếc đèn đang cháy trên tay anh, và trong mắt cô có một thứ ánh sáng khác, thứ ánh sáng không đến từ ngọn lửa.

"Anh không phải làm gì cả," cô nói. "Anh chỉ cần tiếp tục đi. Mỗi đêm, đúng giờ, dọc con đường này. Nhưng lần này, anh không đi một mình."

Cô chỉ tay về phía cuối đại lộ. Ở đó, trong ánh sáng vàng óng từ chiếc đèn của anh, những cánh cửa bắt đầu mở ra. Người ta bước ra, chậm rãi, ngỡ ngàng, như những người vừa tỉnh dậy sau giấc ngủ dài. Một người đàn ông đội mũ phớt. Một bà cụ chống gậy. Một cô gái trẻ ôm con mèo. Họ nhìn nhau, rồi nhìn Văn, và trong mắt họ có một câu hỏi mà chưa ai dám thốt ra thành lời.

"Đi thôi," Văn nói, và giọng anh vang lên trong đêm, rõ ràng, không chút run rẩy. "Đêm nay còn dài."

Anh bước xuống lòng đường, chiếc đèn trên tay tỏa sáng. Lam đi bên cạnh anh, tay cô lồng vào tay anh, ấm áp. Và phía sau họ, từng bước một, những người dân của thành phố không bóng người bắt đầu nối gót, lặng lẽ, như một dòng sông vừa tìm lại được lòng sông cũ.

Khi họ đi qua ngã tư thứ ba, Văn liếc nhìn vào quán cà phê cũ. Cánh cửa đã mở. Bên trong, người chủ quán đang đứng sau quầy, lau từng chiếc ly, và khi ánh sáng từ đèn của Văn hắt vào, bà ngẩng lên, mỉm cười, và giơ tay vẫy.

Văn vẫy lại. Anh siết chặt tay Lam, và tiếp tục bước, về phía cuối đại lộ, nơi sương đang tan dần dưới ánh sáng của ngọn đèn đầu tiên tự cháy sau mười hai năm.