Chương 10

Họ đi dọc đại lộ một quãng dài mà không ai nói với ai câu nào. Sương bám vào vai áo Văn như những ngón tay lạnh, thỉnh thoảng lại có một giọt nước đọng trên vành tai anh rồi rỏ xuống cổ. Lam bước phía trước, dáng đi nhẹ như không chạm đất, chiếc đèn lồng không cháy vẫn đung đưa trong tay cô theo nhịp bước. Văn nhìn bàn tay mình đang nắm lấy tay cô — những ngón tay mảnh, lạnh, nhưng rắn rỏi một cách kỳ lạ, như thể đã quen nắm lấy thứ gì đó nặng hơn nhiều so với một bàn tay người.

Đến ngã tư gần nhà hát, Lam bỗng dừng lại. Cô không quay đầu, chỉ nói, giọng đều đều như đang đọc một điều gì đó đã thuộc lòng từ lâu:

"Anh có biết vì sao tôi lại ở đây không? Ở cái thành phố này, vào đúng cái đêm này?"

Văn lắc đầu, rồi nhận ra cô không nhìn thấy. Anh đáp: "Tôi tưởng cô là người duy nhất còn lại, giống như tôi."

Lam khẽ cười. Đó là một tiếng cười rất nhỏ, như tiếng thủy tinh vỡ ở đâu đó rất xa, và nó khiến Văn thấy lạnh hơn cả sương. Cô buông tay anh ra, đi đến bậc thềm của một cửa hiệu đã đóng kín, ngồi xuống, đặt chiếc đèn lồng bên cạnh. Cô vỗ vỗ vào khoảng trống bên cạnh mình.

"Ngồi đi. Tôi phải kể cho anh nghe trước khi chúng ta đến lò. Nếu không, anh sẽ không hiểu mình đang bước vào đâu."

Văn ngồi xuống. Bậc thềm đá lạnh buốt xuyên qua lớp vải quần. Phía trên đầu họ, ngọn đèn đường cổ mà anh đã thắp lúc chập tối vẫn cháy đều, ánh vàng nhạt đổ xuống như mật ong loãng. Anh nhìn ngọn lửa ấy — thứ ánh sáng duy nhất trong thành phố mà anh có thể tin được, cho đến đêm nay.

"Tôi không sinh ra trên mặt đất," Lam nói. "Tôi sinh ra dưới đường hầm. Anh biết đường hầm chứ? Cái mạng lưới chạy bên dưới thành phố, nơi mà mỗi đêm, khi sương lên, mọi thứ từ trên mặt đất đều rút xuống."

Văn quay phắt lại. "Rút xuống? Ý cô là gì — mọi thứ rút xuống?"

"Người," Lam nói, giọng bình thản. "Không phải biến mất. Không phải tan vào sương như người ta vẫn nghĩ. Họ đi xuống. Tất cả. Mỗi đêm. Và buổi sáng, khi sương tan, họ lại đi lên, và quên hết. Quên rằng mình đã ở dưới đó suốt đêm, quên những gì mình đã thấy, quên cả việc mình đã từng đi xuống."

Văn cảm thấy có gì đó nghẹn lại trong cổ. Anh nghĩ đến những đêm anh đi dọc đại lộ, thắp từng ngọn đèn, ghi chép những tiếng động trong hẻm vắng — những tiếng thì thầm, những tiếng cười khúc khích, những tiếng bước chân mà anh luôn tự nhủ là do gió. Anh nghĩ đến việc mỗi sáng, khi anh về đến nhà, thành phố lại đông đúc như cũ, người ta chen nhau mua bánh mì, cãi nhau về giá rau, cười nói ồn ào — và không ai trong số họ nhìn anh quá một giây.

"Vậy còn tôi?" anh hỏi, giọng khàn đi. "Tại sao tôi không đi xuống? Tại sao tôi vẫn ở trên này?"

Lam nhìn anh rất lâu. Trong ánh đèn vàng, đôi mắt cô ánh lên một thứ gì đó mà Văn không gọi được tên — không hẳn là buồn, mà là cái nhìn của một người đã chờ đợi quá lâu đến mức không còn biết mình đang chờ điều gì nữa.

"Vì anh là người thắp đèn," cô nói. "Và người thắp đèn thì không đi xuống. Người thắp đèn là người giữ cho thành phố ở lại trên mặt đất."

Cô cúi xuống, nhặt chiếc đèn lồng lên, xoay nó trong tay. Văn để ý thấy bên trong chiếc lồng thủy tinh, chỗ đáng lẽ phải có một ngọn nến hoặc một bấc đèn, lại trống rỗng — nhưng thành thủy tinh thì mờ đục, như thể đã từng có khói bám vào đó rất nhiều năm.

"Tôi được đưa lên mặt đất khi tôi mười hai tuổi," Lam tiếp, giọng vẫn đều đều. "Bởi những người sống dưới đường hầm. Họ nuôi tôi, dạy tôi những gì cần biết, rồi đưa tôi lên đây. Nhiệm vụ của tôi rất đơn giản: tìm người thắp đèn. Người duy nhất có thể nghe được tiếng của thành phố."

"Cô tìm tôi?" Văn hỏi.

"Tôi tìm người thắp đèn," Lam sửa lại. "Trong nhiều năm. Anh không phải người đầu tiên tôi tìm thấy. Nhưng anh là người đầu tiên nghe thấy tôi."

Cô quay sang nhìn thẳng vào mắt anh, và lần này, Văn thấy trong mắt cô một thứ ánh sáng khác — không phải phản chiếu từ ngọn đèn đường, mà là thứ ánh sáng từ bên trong, yếu ớt nhưng không tắt.

"Mỗi đêm, tôi ngồi trên bậc thềm này, cầm chiếc đèn này, và chờ. Những người thắp đèn khác đi ngang qua tôi mà không nhìn thấy. Họ thắp đèn, ghi chép, rồi về nhà. Họ không nghe thấy gì cả. Nhưng anh — đêm đầu tiên anh nhìn thấy tôi, anh đã dừng lại. Anh hỏi tôi có cần giúp không."

Văn nhớ lại. Đó là một đêm cách đây vài tuần, khi anh đang thắp ngọn đèn ở góc phố này và bỗng thấy một cô gái ngồi trên bậc thềm, tay cầm chiếc đèn lồng tắt. Anh đã nghĩ cô là người đi lạc, hoặc say rượu, hoặc đơn giản là một người không ngủ được. Anh đã hỏi cô có cần giúp không. Và cô đã ngẩng lên nhìn anh, và nói: "Cuối cùng anh cũng đến."

"Tôi đã tưởng cô bị làm sao," Văn nói, giọng nhẹ hơn.

"Tôi không bị làm sao cả. Tôi chỉ đợi. Và bây giờ anh đã biết sự thật rồi đấy — thành phố này không phải không có người. Chỉ là những người còn lại đã quên mất cách nhìn thấy nhau. Ban đêm, họ ở dưới đường hầm, và họ không biết. Ban ngày, họ ở trên mặt đất, và họ cũng không biết. Chỉ có người thắp đèn là người duy nhất đứng giữa hai thế giới đó, giữ cho cả hai không chạm vào nhau."

Văn im lặng rất lâu. Phía xa, sương đang dày lên, và những ngọn đèn anh đã thắp dọc đại lộ bắt đầu mờ đi trong hơi nước, như những đốm lửa trôi trên mặt nước. Anh nghĩ đến công việc của mình — công việc mà anh vẫn luôn nghĩ là vô nghĩa, chỉ để giữ cho những ngọn đèn cổ không bao giờ tắt. Anh nghĩ đến những trang ghi chép của mình, những dòng chữ nguệch ngoạc về tiếng động trong hẻm, về những bóng người thoáng qua rồi biến mất. Anh đã luôn nghĩ mình đang ghi lại những chuyện vặt vãnh của một thành phố chết. Hóa ra, anh đang ghi lại bằng chứng của một thế giới sống động mà không ai khác nhìn thấy.

"Còn cái hố?" anh hỏi. "Cái giọng nói dưới hố ấy?"

Lam cúi đầu, và lần đầu tiên trong đêm nay, Văn thấy cô do dự. Cô siết chiếc đèn lồng trong tay đến mức những đốt ngón tay trắng bệch.

"Đó là lý do tôi phải đưa anh đến lò trước khi sương tan," cô nói. "Cái hố đó là một trong những cửa xuống. Và giọng nói đó — giọng nói đó là thứ đã gọi tôi xuống khi tôi còn nhỏ. Nó không phải là tôi. Tôi đã nói dối anh đêm qua. Nó là thứ khác. Một thứ đã ở dưới đó từ rất lâu, trước cả khi có thành phố này. Và người thắp đèn — công việc của anh — không phải để soi sáng đường phố. Mỗi ngọn đèn anh thắp lên là một dấu niêm phong. Và mỗi đêm, khi sương lên, thứ đó lại cố gắng gọi ai đó xuống, để mở một dấu niêm phong."

Cô đứng dậy, kéo Văn đứng lên theo. Bàn tay cô lần này không còn lạnh nữa — nó nóng ran, như thể cô đang giữ một ngọn lửa vô hình trong lòng bàn tay.

"Đêm qua, anh đã nghe thấy nó gọi. Đó là lần đầu tiên một người thắp đèn nghe thấy nó trong nhiều năm. Nghĩa là nó đang mạnh lên. Nghĩa là chúng ta đang hết thời gian."

Văn nhìn bàn tay mình trong tay cô, rồi nhìn lên đại lộ. Sương đã tràn đến đầu phố, trắng đặc như sữa, và những ngọn đèn anh thắp đang lần lượt tắt đi — không phải tắt vì gió, mà tắt như thể có ai đó đang lần lượt bóp nghẹt chúng từ bên trong. Anh nghe thấy tiếng bước chân phía sau lần nữa, gần hơn lần trước, và lần này, anh không quay lại.

"Đi thôi," anh nói, và lần này là anh kéo Lam đi trước. "Chúng ta đến lò."

Lam chạy theo anh, chiếc đèn lồng đung đưa trong tay cô, và lần này, trong thành thủy tinh mờ đục, Văn thoáng thấy một đốm sáng nhỏ — như một hạt bụi than hồng, vừa mới nhen lên.