Chương 25

Sáng hôm sau, Linh dậy sớm hơn thường lệ. Mưa đã tạnh từ đêm qua, chỉ còn lại những vệt nước loang lổ trên nền gạch ngoài hiên và mùi ẩm mốc dịu nhẹ của đất sau cơn mưa. Cô mở cửa sổ, để ánh sáng tràn vào căn hộ của bà ngoại, nơi vẫn còn nặng mùi bụi và thời gian.

Trên bàn, chiếc đèn ngủ cô mang về từ xưởng Huy đã được sửa xong. Anh bảo hôm qua, sau khi kể hết mọi chuyện, rằng anh đã thay bóng đèn, cố định lại chân đế, và giữ nguyên đường chỉ vàng nhạt vì “nó là một phần của cái đèn, không phải lỗi”. Linh bật thử. Ánh sáng vàng ấm hắt lên trần nhà, y như cái đèn bà ngoại vẫn để trong phòng khách những đêm cô còn nhỏ. Cô đứng ngắm một lúc, rồi quay đi, tự nhủ phải dọn dẹp.

Cô chưa kịp làm gì thì chuông cửa reo.

Linh ra mở. Mẹ cô đứng đó, tay xách hai túi đồ ăn, tóc búi vội, áo khoác còn hơi ẩm vì sương sớm. Bà nhìn cô, mắt thoáng ngạc nhiên như thể đã chuẩn bị tinh thần cho một cuộc đối thoại khó khăn, rồi khẽ nói:

“Mẹ mua ít đồ. Định nấu bữa trưa. Con ăn với mẹ nhé?”

Linh nhìn hai túi đồ nặng trĩu trong tay mẹ. Có rau, có thịt, có cả một bó hành lá mà bà ngoại từng trồng trong chậu nhỏ ngoài ban công. Cô nghiêng người, mở rộng cửa.

“Mẹ vào đi. Nhà hơi bừa.”

Mẹ cô bước vào, đặt túi đồ lên bàn, mắt lướt qua căn phòng. Linh biết mẹ đang nhìn thấy gì: những thùng giấy chưa mở, vài món đồ cũ cô định sửa, chiếc đèn vừa bật sáng trên bàn. Mẹ cô không nói gì về sự lộn xộn. Bà chỉ cởi áo khoác, treo lên móc sau cửa, rồi hỏi:

“Nhà bếp còn dùng được không con?”

“Dạ còn. Hôm qua con mới lau lại.”

Hai mẹ con cùng bước vào bếp. Căn bếp nhỏ của bà ngoại chỉ đủ cho hai người đứng, nhưng Linh nhớ hồi nhỏ, ba người vẫn chen chúc được: bà ngoại nấu, mẹ cô nhặt rau, còn cô ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ, nghịch mấy củ khoai lang. Bây giờ chiếc ghế đẩu ấy không còn, nhưng không gian thì vẫn vậy, vẫn mùi gỗ cũ, vẫn ô cửa sổ nhỏ nhìn ra con hẻm.

Mẹ cô mở túi đồ, lấy rau ra rửa. Linh lấy thớt, dao. Hai mẹ con làm việc trong im lặng một lúc, chỉ có tiếng nước chảy và tiếng dao thái đều đều. Rồi mẹ cô nói, giọng nhẹ như đang nói với chính mình:

“Hồi trước mẹ hay nấu canh chua cho bà. Bà thích ăn cá lóc, mà mẹ thì sợ mùi tanh. Mỗi lần nấu là mỗi lần bà đứng bên cạnh nhắc: ‘Con phải rửa cá bằng nước muối, thêm chút gừng.’ Mẹ cãi: ‘Con biết rồi.’ Rồi lần nào cũng vẫn tanh.”

Linh khẽ cười. Cô không nhớ chi tiết ấy, nhưng cô nhớ mùi canh chua bà ngoại nấu. Mùi me chín, mùi cá đồng, mùi ngổ ngọt thái rối rắc lên trên. Cô nhớ cái cảm giác được ngồi chờ cơm, bụng đói cồn cào, và bà ngoại múc cho cô bát canh đầu tiên, bao giờ cũng nhiều cá hơn người khác.

“Con nhớ món đó,” Linh nói. “Con nhớ bà hay cho con nhiều thịt cá hơn.”

Mẹ cô dừng tay, nhìn cô. Trong mắt bà có cái gì đó vừa mềm ra, vừa như áy náy.

“Bà thương con nhất. Mẹ biết. Hồi đó mẹ hay ghen với con đấy.”

Linh ngạc nhiên. Cô chưa bao giờ nghĩ mẹ mình có thể ghen với cô. Mẹ là người lớn, là người mạnh mẽ, là người luôn biết phải làm gì. Cô không nghĩ mẹ cũng có những cảm giác nhỏ bé như thế.

“Mẹ ghen thật à?”

“Ừ. Vì bà chiều con quá. Mẹ thì lúc nào cũng phải nghiêm, phải dạy con, phải lo cho con. Còn bà thì chỉ cần cho con ăn, cho con ngủ, nghe con kể chuyện. Mẹ thấy mình như người ngoài.”

Linh im lặng. Cô nhớ những năm tháng tuổi dậy thì, khi mẹ cô phát hiện cô trốn học, khi mẹ cô mắng cô vì yêu sớm, khi mẹ cô bắt cô chọn ngành học mẹ muốn. Cô nhớ cái cảm giác bị kiểm soát, bị áp đặt, cái cảm giác mẹ không hiểu mình. Nhưng bây giờ, ngồi trong căn bếp cũ, nhìn mẹ cô tỉ mẩn nhặt từng cọng rau, cô lại thấy một người phụ nữ khác. Một người cũng từng sợ hãi, cũng từng cô đơn, cũng từng chỉ muốn được yêu thương.

“Con không biết mẹ nghĩ vậy,” Linh nói, giọng khẽ.

“Mẹ cũng không biết con nghĩ gì,” mẹ cô đáp, không nhìn cô. “Mẹ cứ nghĩ con ghét mẹ. Sau này con lớn, con đi, con ít gọi về. Mẹ nghĩ tại mẹ khó quá. Nhưng mẹ không biết sửa thế nào.”

Linh cầm con dao, thái nốt mấy quả cà chua. Cô thấy cổ họng mình nghẹn lại. Cô đã từng nghĩ mẹ không cần mình. Cô đã từng nghĩ mẹ chỉ muốn cô trở thành một phiên bản mà mẹ chưa làm được. Nhưng bây giờ, cô nhận ra có lẽ mẹ cũng chỉ là một người đang cố gắng, như cô, như Huy, như bất kỳ ai.

“Mẹ này,” Linh nói sau một lúc. “Con xin lỗi vì đã không nói chuyện với mẹ. Con cứ nghĩ mẹ sẽ không hiểu.”

“Mẹ cũng xin lỗi,” mẹ cô nói. “Vì đã không hỏi con muốn gì.”

Hai mẹ con nhìn nhau. Không có nước mắt, không có ôm chầm. Chỉ có một khoảng lặng dễ chịu, như một cánh cửa vừa được mở hé.

Rồi mẹ cô bật bếp. Linh lấy nồi, đổ nước. Mẹ cô bỏ cá vào, thêm me, thêm gia vị. Mùi canh chua bắt đầu lan ra khắp bếp, len qua cửa sổ, tràn ra ngoài hiên. Linh đứng bên cạnh, nhặt rau ngổ, thái hành. Cô thấy mình đang làm đúng những động tác bà ngoại từng làm, và cô nhận ra mình nhớ rất rõ.

“Mẹ ơi,” cô nói, “bà hay cho me vào trước, rồi mới cho cá. Để nước chua trước.”

Mẹ cô nhìn cô, mỉm cười. “Con nhớ dai thật. Mẹ quên.”

“Con nhớ vì con hay đứng xem bà nấu.”

“Hồi đó con lười lắm. Mẹ gọi mãi mới ra.”

“Vì con thích xem bà nấu, không thích mẹ gọi.”

Mẹ cô cười to hơn. “Đúng là con gái mẹ.”

Linh cũng cười. Cô không nhớ lần cuối cùng cô cười với mẹ như thế này là khi nào. Có lẽ đã lâu lắm rồi. Lâu đến mức cô tưởng mình đã quên mất cách làm điều đó.

Một lúc sau, canh chua đã sôi, cá chín tới. Mẹ cô nêm nếm, rồi múc ra một bát nhỏ, đưa cho Linh.

“Con nếm thử. Xem có giống bà nấu không.”

Linh nhận bát, thổi nhẹ, rồi múc một muỗng. Vị chua của me, vị ngọt của cá, vị cay nhẹ của ớt, mùi thơm của ngổ. Cô nuốt xuống, và tự nhiên mắt cô cay xè.

“Sao thế?” mẹ cô hỏi, lo lắng.

“Không sao,” Linh nói, lau mắt. “Chỉ là… giống thật. Giống bà nấu.”

Mẹ cô im lặng một chút, rồi nói:

“Vậy thì tốt. Ít ra mẹ cũng làm được một việc giống bà.”

Linh lắc đầu. “Mẹ không cần phải giống bà. Mẹ chỉ cần là mẹ thôi.”

Câu nói ra khỏi miệng, Linh mới nhận ra nó đúng đến mức nào. Cô đã dành nhiều năm để so sánh mẹ với bà ngoại, để trách mẹ vì không dịu dàng như bà, không kiên nhẫn như bà. Nhưng cô chưa bao giờ cho mẹ cơ hội để là chính mình. Cô chưa bao giờ hỏi mẹ có mệt không, có cô đơn không, có cần ai đó nấu cho mẹ một bát canh không.

Hai mẹ con dọn cơm ra bàn. Căn phòng khách của bà ngoại, nơi trước đó còn lạnh lẽo và tối tăm, bây giờ có ánh nắng tràn qua cửa sổ, có mùi canh chua, có tiếng bát đũa. Linh ngồi xuống, nhìn mẹ cô đang sắp xếp từng đôi đũa. Cô nhớ lại những bữa cơm hồi nhỏ, khi bà ngoại còn sống, khi mẹ cô còn trẻ hơn, khi cô chưa biết thế nào là mất mát. Cái cảm giác ấm áp ấy, cô tưởng đã biến mất vĩnh viễn. Nhưng bây giờ nó đang quay lại, chậm rãi, như một người bạn cũ ghé thăm.

“Mẹ này,” Linh nói, khi cả hai đã ngồi xuống. “Con định ở lại đây một thời gian. Sửa lại nhà. Sửa lại mấy món đồ của bà.”

Mẹ cô gắp cho cô miếng cá, rồi nói:

“Ừ. Ở lại đi. Mẹ sẽ ghé thường xuyên. Nếu con muốn.”

“Con muốn.”

Mẹ cô không nói gì thêm, nhưng khóe miệng bà cong lên. Linh cúi xuống, húp một muỗng canh. Vị chua dịu, vị ngọt thanh, vị ấm. Cô nhai chậm, và cô biết mình đang nhớ. Nhớ bà. Nhớ tuổi thơ. Nhớ cái cảm giác được ngồi trong căn nhà này, không phải với tư cách người sửa chữa, mà với tư cách người ở lại.

Bên ngoài, con hẻm bắt đầu có tiếng người. Ai đó đang quét lá. Ai đó đang gọi nhau. Xưởng của Huy đối diện vẫn đóng cửa, nhưng Linh biết trưa nay anh sẽ mở. Cô sẽ mang cho anh một bát canh chua, vì cô biết anh cũng thích món này. Cô sẽ kể cho anh nghe về bữa cơm với mẹ, về cái cách mẹ cô nói “mẹ cũng xin lỗi”, về cái cảm giác căn nhà bỗng nhiên ấm lại như chưa từng nguội.

Cô ăn thêm một miếng cơm. Mẹ cô ngồi đối diện, cũng đang ăn, cũng đang nhìn ra cửa sổ. Hai mẹ con không nói gì thêm, nhưng căn bếp nhỏ của bà ngoại, lần đầu tiên sau một tuần, có tiếng cười. Có tiếng bát đũa. Có mùi canh chua. Có một người mẹ và một người con, đang học cách ngồi lại bên nhau.

Và Linh, trong lúc múc thêm một bát canh cho mẹ, nhận ra rằng có những món đồ không cần phải sửa. Chỉ cần được nhìn lại, được chạm vào, được nấu lên một lần nữa.