Chương 4

Đêm đó, sau khi Khang ngủ thiếp đi trên tấm ván cũ kê tạm bên vách gầm cầu, ông Tám ngồi thêm một lúc lâu bên bếp lò. Ông không đun gì nữa. Chỉ ngồi nhìn ngọn lửa nhỏ liếm quanh mấy thanh củi ẩm, nghe tiếng nổ lép bép lẫn với tiếng tro rơi lộp độp trên mái tôn. Mai đã được ông cho về cái chòi ni lông phía sau, nơi có tấm đệm rơm mà ông nhặt được hồi đầu mùa. Con bé nằm co, nhưng không ngủ ngay. Ông nghe tiếng nó trở mình, rồi tiếng thở dài rất khẽ của một đứa trẻ mới mười hai mà đã biết lo chuyện người lớn.

Sáng hôm sau, trời chưa sáng hẳn. Cái thứ ánh sáng xám xịt của mùa tro không cho người ta biết giờ giấc, chỉ có đồng hồ trong bụng là còn kêu đúng. Ông Tám dậy từ lúc con gà hoang cuối cùng trong xóm gáy một tiếng khàn khàn. Ông nhóm lửa, bắc nồi nước dùng lên, thả thêm mấy khúc xương ống mà bác sĩ Khang đổi được hôm qua. Bác sĩ bảo đó là xương heo, nhưng ông Tám nhìn cái ống xương dài ngoẵng đó thì đoán là xương bò. Thôi, bò hay heo gì cũng là xương. Có xương là có ngọt. Có ngọt là có người.

Mai ra phụ ông nhặt rau. Mấy cọng rau muống mà ông trồng trong thùng xốp sau gầm cầu, tưới bằng nước vo gạo để dành. Con bé nhặt được một lúc thì ngẩng lên hỏi:

"Ông ơi, con bác sĩ đó ở lại luôn hả ông?"

Ông Tám đậy nắp nồi, chỉnh lại lửa cho nhỏ bớt.

"Ở lại thì có chỗ ngủ. Chứ cái quán này làm gì có chuyện nuôi ai. Ai đến thì ăn, ăn xong thì đi."

Mai im một lát, rồi nói nhỏ: "Nhưng mà con thấy bác ấy không có chỗ đi."

Ông Tám không trả lời. Ông lấy cái khăn nhúng nước, lau qua mặt bàn gỗ. Cái bàn dài kê sát vách, đủ cho bảy tám người ngồi. Ông lau từ đầu này sang đầu kia, lau cả những chỗ không có ai ngồi. Đó là cái thói quen từ hồi vợ ông còn sống. Bà nói, quán mì mà bàn ghế bẩn thì nước dùng có ngon mấy cũng mất khách. Mà khách ở đây thì khác gì người nhà.

Khang dậy, bước ra, mặt còn ngái ngủ. Anh ta chào ông Tám một tiếng rồi đi rửa mặt bằng ca nước tiết kiệm. Mai nhìn cái cặp da của Khang đặt trên ghế, tò mò hỏi:

"Bác sĩ ơi, trong cặp bác có gì mà nặng vậy?"

Khang lau mặt, cười: "Toàn đồ nghề thôi. Ống nghe, kim tiêm, vài lọ thuốc. Có cái ống nghe bằng đồng hồi xưa ba bác để lại. Giờ chắc chỉ bán được vài lon gạo."

Ông Tám nghe vậy, nói chen vào: "Đồ nghề thì giữ. Bán đi rồi lấy gì mà chữa cho người ta."

Khang nhìn ông, ánh mắt có vẻ ngạc nhiên. Anh ta mới ở đây một đêm, nhưng dường như đã hiểu ra cái lẽ sống dưới gầm cầu này. Không ai nói chuyện tương lai. Chỉ nói chuyện hôm nay, và cùng lắm là ngày mai.

Hôm nay là một ngày mai khác thường.

Khoảng giữa trưa, khi mùi nước dùng đã dậy lên thơm nức cả một góc gầm cầu, thì có tiếng động. Không phải tiếng bước chân lẻ tẻ của mấy người đi nhặt ve chai. Mà là tiếng nhiều bước chân, dẫm lên đá dăm, tiếng leng keng của xích xe đạp, tiếng một cái ống sắt gõ vào lan can cầu. Mai đang rửa bát, run tay làm rơi cái thìa. Khang đứng dậy, theo phản xạ đưa tay về phía cái cặp.

Ông Tám không đứng dậy. Ông đang thái hành. Con dao thái vẫn đều đặn đập xuống thớt.

Rồi chúng tới. Năm người. Cầm đầu là một gã trẻ, chắc chừng hai lăm hai sáu, tóc cắt sát, sau gáy có một vết sẹo dài. Gã mặc cái áo khoác rằn ri không rõ của ai, quần bó, giày thể thao còn khá mới. Bốn người kia thì tùy tiện hơn. Đứa thì cầm cây tuýp nước, đứa đeo cái túi vải bố, mặt đứa nào cũng gầy nhưng cái vẻ hung hãn thì no đủ lắm.

Gã cầm đầu đứng trước quán, nhìn cái bảng hiệu xiêu vẹo ghi mấy chữ nguệch ngoạc "Mì gõ ông Tám – bán cho người đói", rồi bật cười.

"Cái quán này nhìn cũng được đấy chứ. Mà không thấy ai bảo kê hả ông già?"

Ông Tám vẫn thái hành, xong mới ngẩng lên, tay lau vào cái tạp dề cũ. Ông nhìn gã, nhìn từ đầu tới chân, như nhìn một khách hàng.

"Bảo kê hả? Ở đây chỉ có tôi bảo kê cái nồi nước dùng thôi. Ngồi đi. Đói thì ăn trước đã."

Gã cầm đầu sững lại một giây. Bọn đàn em nhìn nhau. Rõ ràng là chúng không ngờ cái phản ứng này. Gã cười khẩy: "Ông già này vui tính ghê. Tôi nói thật đấy. Khu này giờ là địa bàn của băng Cá Rô. Ai mở quán, ai buôn bán, phải đóng tiền. Mỗi tháng hai chục ký gạo. Hoặc tương đương. Không thì dọn đi."

Ông Tám gật gù như đang nghe chuyện thời sự.

"Băng Cá Rô. Tên nghe được đấy. Ngồi đi. Bốn năm đứa ngồi hết đi. Đứng làm gì cho mỏi chân."

Không hiểu sao, bọn chúng ngồi thật. Có lẽ vì cái mùi nước dùng. Có lẽ vì cái giọng ông Tám nói không run, không hề hấn, không giống bất cứ nạn nhân nào chúng từng đe dọa. Mà con người ta, khi gặp cái phản ứng không giống dự đoán, thì tự nhiên chùn lại.

Mai đứng nép sau lưng Khang. Khang thì ngồi xuống bên cạnh ông Tám, tay vẫn để trên cái cặp. Ông Tám múc nước dùng ra bát. Năm cái bát. Ông chan đều, chan đầy, bỏ thêm mấy miếng mì, mấy cọng rau. Rồi ông bưng ra, đặt trước mặt từng đứa.

Gã cầm đầu nhìn bát mì, rồi nhìn ông Tám.

"Ông già, ông không hiểu tiếng Việt hả? Tôi tới đòi tiền. Không phải đi ăn mì."

Ông Tám kéo cái ghế đẩu, ngồi xuống đối diện.

"Thì anh cứ ăn đã. Ăn no rồi mình nói chuyện tiền nong. Tôi buôn bán cả đời, tôi biết. Đàm phán mà bụng đói thì dễ nói bậy lắm."

Một đứa trong bọn bật cười. Gã cầm đầu lườm nó, nhưng rồi cũng cầm đũa. Có lẽ vì đói. Mà cũng có lẽ vì cái mùi nước dùng đó không cho phép người ta từ chối. Nó thơm kiểu thơm của thịt xương hầm lâu, của hành phi, của cái thứ ấm áp mà đã lâu lắm rồi những con người này không được ngửi.

Chúng ăn. Năm cái bát. Ào ào. Không ai nói gì. Mai nhìn chúng ăn mà quên cả sợ. Khang thì quan sát, như một bác sĩ nhìn bệnh nhân.

Ăn xong, gã cầm đầu đặt đũa xuống, lau miệng bằng mu bàn tay. Vẻ hung hãn trên mặt gã đã dịu đi mấy phần, nhưng giọng vẫn còn gắt:

"Rồi. Ngon. Nhưng mà tiền vẫn phải đóng. Hai chục ký gạo. Không có thì đừng trách."

Ông Tám gật đầu, như thể đó là chuyện đương nhiên.

"Ừ. Mai tôi trả."

Cả bọn ngồi im. Gã cầm đầu nhíu mày: "Mai?"

"Mai. Trưa mai. Anh ghé đây, tôi tính sổ đàng hoàng. Có gạo thì đưa gạo. Không có gạo thì mình nói chuyện khác. Nhưng hôm nay thì hết mì rồi. Các anh ăn năm bát, tôi ghi sổ. Mai trừ vào tiền bảo kê."

Gã cầm đầu mở miệng định nói gì đó, rồi lại thôi. Cái kiểu đàm phán này nó lạ quá. Không có ai van xin. Không có ai chống cự. Không có ai giả vờ anh hùng. Chỉ có một ông già ghi sổ như ghi nợ mua chịu. Mà đã ghi sổ thì thành ra cái quan hệ mua bán. Mà đã mua bán thì không phải cướp. Cái ranh giới đó, ông Tám vẽ ra một cách tự nhiên đến mức bọn chúng không biết phải bước qua hay đứng lại.

Gã đứng dậy, kéo ghế. Bọn đàn em cũng đứng dậy theo.

"Mai trưa. Tôi tới. Đừng có giở trò."

Ông Tám không đứng dậy tiễn. Ông chỉ nói với theo: "Lúc đói thì ghé. Quán mở từ sáng tới tối. À, mà nhớ mang đũa. Quán tôi hết đũa rồi."

Bọn chúng đi. Tiếng xích xe đạp leng keng xa dần. Mai thở phào, chạy lại ôm lấy cánh tay ông Tám: "Ông ơi, con sợ muốn chết."

Ông Tám vỗ đầu con bé: "Sợ gì. Người ta tới ăn mì mà."

Khang nhìn ông, giọng nghiêm: "Ông Tám, mai chúng tới thật đấy. Ông định lấy gì mà trả? Hai chục ký gạo không phải chuyện đùa."

Ông Tám đứng dậy, thu dọn bát đũa. Ông xếp từng cái bát chồng lên nhau, cẩn thận, như xếp chén trà ngày Tết.

"Bác sĩ ạ. Cái nồi nước dùng của tôi mỗi ngày một cạn. Nhưng mà cái bàn này mỗi ngày một đông. Hai chục ký gạo thì tôi không có. Nhưng tôi có cái khác."

Ông nhìn ra phía đầu cầu, nơi màn tro vẫn rơi đều đều như mưa bụi.

"Mai bác xem. Chúng nó tới đòi tiền. Tôi không có tiền. Nhưng tôi có chỗ ngồi. Có bát mì. Có câu chuyện. Có khi còn có cái việc cho chúng nó làm. Băng nhóm mà không có gì ăn thì mới đi cướp. Có cái gì ăn rồi thì thành người làm ăn. Mà người làm ăn thì nói chuyện được."

Khang im lặng một hồi, rồi khẽ cười: "Ông nghĩ xa thật."

Ông Tám lắc đầu, bưng chồng bát ra chỗ rửa.

"Tôi chẳng nghĩ xa gì đâu. Tôi chỉ nghĩ, mình đã mở quán thì phải bán cho hết khách. Hôm nay khách mới tới, chưa gì đã đuổi về thì kỳ lắm. Mai họ tới, mình tiếp. Tiếp không được thì tính sau. Chuyện đời còn dài mà nồi nước dùng thì không chờ ai."

Bên ngoài, màn tro vẫn rơi. Cái đèn dầu dưới gầm cầu vẫn sáng. Và cái bát thứ sáu, cái bát ông Tám lặng lẽ lấy thêm ra từ trong thùng, đã được đặt sẵn trên bàn, chờ người tới.