Chương 3

Sáng hôm sau, trời vẫn chưa sáng hẳn. Cái màu xám đặc quánh của bầu trời tận thế cứ như một tấm vải ướt phủ lên thành phố, không cách nào vắt cho ráo được. Ông Tám đã dậy từ lúc nào, lục cục bên bếp than, mở nắp nồi nước dùng còn âm ấm từ đêm qua. Mai ngồi trên ghế, hai tay ôm cái bát sứt men, mắt vẫn còn ngái ngủ nhưng đã cố gắng bắt chước ông vặn nhỏ lửa.

Ông Tám liếc con bé, cười khẽ: "Chưa tỉnh hẳn mà đã đòi làm thợ chính rồi. Để ông già này còn kiếm ăn với chứ."

Mai bĩu môi: "Ông nói hôm qua cho cháu học mà. Cháu phải học trước khi có khách chứ."

"Khách thì giờ này chưa đến đâu. Cái chợ tận thế này khác cái chợ ngày xưa lắm con ạ. Người ta ngủ muộn hơn, vì thức dậy sớm cũng chẳng có gì để làm." Ông Tám nói, tay vẫn thoăn thoắt thái hành. Những sợi hành xanh úa, cắt từ một cọng già cỗi mà ông ủ trong thùng xốp sau bếp, vẫn tỏa ra cái mùi hăng hắc đặc trưng, cái mùi duy nhất còn nhắc rằng đây từng là một nơi bán mì.

Tiếng bước chân ngoài kia lúc đầu còn xa, rồi gần dần, lảo đảo. Ông Tám nghe thấy tiếng chai lọ lanh canh va vào nhau, tiếng thở dốc của một người đàn ông nặng nề. Mai rụt người lại theo bản năng, tay nắm lấy vạt áo ông. Ông vỗ nhẹ lên vai con bé: "Ngồi im. Để ông xem."

Một người đàn ông gầy gò, tóc tai bết bát, khoác chiếc áo blouse trắng đã ngả màu bùn, loạng choạng bước vào quán. Mùi rượu nồng nặc xộc tới trước cả khi ông ta mở miệng. Ông ta đặt cái cặp da sờn rách lên cái bàn gỗ thấp, rồi ngồi sụp xuống ghế, thở như vừa chạy trốn khỏi cái chết.

Ông Tám nhận ra ngay cái áo blouse ấy. Ngày trước, ở cái gầm cầu này, mỗi buổi sáng đều có một anh bác sĩ trẻ ghé ăn tô mì trước khi vào ca. Nhưng người trước mặt ông bây giờ không còn trẻ nữa, mà cũng chẳng còn trẻ gì. Cái tuổi được gọi là "bác sĩ trẻ" ấy đã bị cái ngày tận thế này bào mòn thành một người đàn ông có lẽ chưa tới bốn mươi mà mặt mày hốc hác như đã sáu mươi.

"Ông Tám… ông còn bán không?" Người đàn ông lắp bắp, giọng khàn đặc, hơi thở nồng mùi cồn.

"Khang hả? Bác sĩ Khang?" Ông Tám ngồi xuống đối diện, cẩn thận nhìn cái cặp da trên bàn. "Còn bán. Nhưng cậu say thế này mà ăn mì thì ăn xong lại nôn ra hết. Muốn ăn thì để ông nấu nước lèo cho tỉnh đã."

Khang lắc đầu, cười méo mó: "Không. Tôi… tôi không say. Tôi chỉ uống để quên thôi. Ông cho tôi hai tô. Hai tô. Tôi trả bằng cái này." Ông ta đẩy cái cặp da về phía trước.

Ông Tám mở cặp. Bên trong là những hộp thuốc xếp ngay ngắn, vài lọ penicilin, một ít bông băng, hai vỉ thuốc giảm đau, và một hộp nhỏ đựng ống chích. Những thứ mà cái chợ đen ngoài kia sẵn sàng đổi bằng cả một bao gạo lứt. Còn ở đây, dưới cái gầm cầu này, nó có thể cứu sống một đứa trẻ sốt mấy ngày liền.

"Bao nhiêu tô mì mà cậu trả cả một cái cặp thế này?" Ông Tám khép cặp lại, giọng trầm xuống.

Khang cúi gằm mặt, hai tay đan vào nhau. Cái bàn tay từng cầm dao mổ run lên khi đặt trên mặt bàn gỗ. "Tôi không cần nữa. Tôi chẳng cần gì nữa cả. Ông cứ lấy đi. Chỉ cần cho tôi hai tô. Hai tô thôi."

Mai ngồi im, mắt mở to nhìn cái cặp da, nhìn những lọ thuốc, nhìn người đàn ông đang run rẩy. Con bé khẽ hỏi, giọng nhỏ như muỗi: "Ông ơi, bác ấy bị sao vậy?"

Ông Tám không trả lời. Ông đứng dậy, lấy cái bát to hơn, bỏ vắt mì vào, chan nước dùng đang sôi lăn tăn, thêm mấy lát thịt mỏng, rắc hành. Cái bát nghi ngút khói được đặt trước mặt Khang. Ông già đẩy cái cặp da ra xa một chút, giọng nhẹ nhưng dứt khoát: "Ăn đi. Ăn xong rồi nói chuyện. Cái cặp cậu mang về. Tôi không đổi chác kiểu này."

Khang ngẩng lên, mắt đỏ hoe. Ông ta cầm đũa, nhưng tay run đến mức gắp mãi mới được một sợi mì. Khi miếng mì đầu tiên vào miệng, cái vẻ mặt ấy như thể có thứ gì đó vỡ ra bên trong. Ông ta ăn ngấu nghiến, nước dùng nóng chảy xuống cằm, trộn với thứ nước mắt không ai biết là vì cay, vì rượu hay vì cái gì khác. Mai nhìn thấy, không nói gì, lặng lẽ rót cho ông ta cốc nước lọc từ cái can nhựa đựng nước mưa đã lọc.

Ông Tám ngồi yên, không giục. Ông già này đã bán mì gõ mấy chục năm, đã nhìn thấy đủ thứ người say khướt, người khóc lóc, người ăn như chết đói. Cái nồi nước dùng của ông từng şăn sóc những người như thế. Nhưng cái cách Khang ăn thì khác. Cái cách ông ta lấy tay che mặt sau khi húp cạn bát nước dùng thì khác. Nó không phải cái đói của bụng. Nó là cái đói của một người đã mất hết.

Khang đặt bát xuống, cái bát sạch bong không còn một sợi mì. Ông ta lau miệng bằng mu bàn tay, rồi ngồi im rất lâu. Trong cái im lặng ấy, chỉ có tiếng nước dùng sôi lăn tăn trong nồi, tiếng tro bụi vỗ vào mái tôn dưới gầm cầu.

"Bệnh viện sụp rồi, ông Tám ạ." Khang nói, giọng bình tĩnh đến kỳ lạ. "Sụp đêm qua."

Ông Tám khựng lại. Cái bệnh viện đa khoa thành phố, nơi cái gầm cầu này từng nhìn thấy cái tòa nhà trắng toát ấy mọc lên, nơi mỗi sáng có hàng trăm người ra vào. Ông già không hỏi, chỉ rót thêm nước vào cốc của Khang.

"Trận mưa tro đêm qua nặng quá. Cái mái bê tông đã nứt từ đợt trước, đêm qua nó… nó sập xuống khu cấp cứu. Tôi đang ở đó." Khang nhìn cốc nước, như đang nhìn xuyên qua nó, nhìn về một chỗ khác. "Tôi đang trực. Tôi nghe thấy tiếng răng rắc, rồi tiếng thép gãy. Tôi kịp lôi được hai người ra ngoài. Chỉ hai người. Còn lại… mười mấy người nữa, ông ạ. Có người già, có đứa bé mới sinh. Tôi không kéo kịp."

Giọng ông ta không run. Cái run của ông ta nằm ở bàn tay, ở cái cách ngón tay bấu chặt vào cốc nước.

"Tôi đứng ngoài đó, giữa đống gạch vụn, nghe tiếng người kêu bên trong. Có đứa bé khóc. Khóc một lúc rồi im. Tôi… tôi không làm được gì nữa. Cái cặp thuốc này là thứ tôi kịp nhặt lên. Tôi chạy. Tôi không biết mình chạy đi đâu. Rồi tôi đi ngang qua đây, thấy cái đèn dầu của ông còn sáng. Ông Tám, ông biết không, cả cái thành phố này chỉ còn cái đèn này là sáng thôi. Tôi thấy nó, tự nhiên tôi… tôi muốn ngồi xuống. Tôi muốn ăn một tô mì. Tôi không nghĩ được gì nữa."

Khang nói xong, gục mặt xuống bàn, vai run lên từng chặp. Cái bàn gỗ kêu cót két dưới sức nặng của một người đàn ông đã gồng gánh quá lâu và cuối cùng buông xuôi.

Mai nhìn ông Tám, đôi mắt con bé long lanh. Nó chưa hiểu hết những chuyện Khang kể, nhưng nó hiểu cái âm thanh của người đang khóc. Nó từng khóc như thế. Đêm mưa tro đầu tiên, khi nó ngồi co ro bên xác mẹ, nó đã khóc theo đúng cái kiểu đó.

Ông Tám đứng dậy, đi lại chỗ cái cặp da. Ông mở ra, lấy hộp bông băng, lấy một lọ thuốc sát trùng, rồi đặt lại lên bàn. "Cái này để đây. Để dành cho ai bị thương. Ông không lấy cả cặp. Nhưng cái này thì cần."

Khang ngẩng lên, mắt đỏ ngầu, tóc tai rối bù. "Ông không cần trả tôi gì cả."

"Tôi trả cậu bằng cái chỗ này." Ông Tám nói, chỉ tay xuống nền đất dưới chân. "Bữa nay trở đi, cậu có chỗ để quay về. Không phải cái bệnh viện đó. Nhưng có chỗ. Cậu tỉnh rượu rồi, cậu muốn ăn thì tới. Cậu muốn khóc thì tới. Cậu muốn nói nhảm thì tới. Nhưng đừng mang rượu tới nữa. Cái mùi đó làm hỏng nồi nước dùng của tôi."

Khang cười, một cái cười méo mó nhưng là cười thật. "Ông già này… ông vẫn như ngày nào. Cái gì cũng quy ra nồi nước dùng."

"Vì tôi chỉ có nồi nước dùng thôi." Ông Tám đáp, giọng tỉnh queo. Rồi ông quay sang Mai: "Con gái, lấy cho bác ấy thêm bát nữa. Bát thứ hai. Tao hứa rồi."

Mai lon ton chạy lại bếp, bắt chước ông thả vắt mì, chan nước, rắc hành. Con bé cẩn thận bưng bát mì tới, đặt trước mặt Khang, rồi nói như một bà cụ non: "Bác ăn đi. Ăn xong bác ngủ một giấc. Ông cháu bảo ngủ dậy sẽ thấy khá hơn. Nhưng bác đừng uống rượu nữa nhé. Ông cháu nói thật đấy."

Khang nhìn con bé, rồi nhìn ông Tám, rồi nhìn bát mì. Ông ta đón lấy bát mì bằng hai tay, cái cách người ta đón lấy một thứ gì đó quý giá. "Cảm ơn… cảm ơn cháu. Cảm ơn ông Tám."

Trong lúc Khang ăn, ông Tám lặng lẽ lấy cái chăn cũ từ trong hốc tủ, trải ra cái ghế dài phía sau quán. Cái ghế ấy ngày trước là chỗ ngồi chờ của khách, giờ thành cái giường tạm. Ông già nhìn ra ngoài gầm cầu. Màn tro xám đang dần sáng lên, có nghĩa là trời đã sáng. Cái thành phố này từng có một bệnh viện. Giờ thì không còn nữa. Một kẻ lang thang say rượu vừa đánh đổi cả cái cặp thuốc quý chỉ để có một chỗ ngồi xuống mà khóc.

Ông Tám rót thêm nước vào nồi, nhìn cái bát mì thứ hai đang vơi dần. Cái nồi nước dùng của ông còn đủ cho vài người nữa. Không nhiều. Nhưng đủ.

Mai ngồi bên cạnh Khang, hai tay chống cằm, nhìn ông ta ăn. Rồi con bé hỏi, giọng ngây thơ: "Bác sĩ ơi, bác có biết chữa bệnh sốt không? Hôm nọ cháu thấy có một bà cụ nằm ngoài kia, người nóng lắm. Ông cháu bảo cháu không được lại gần."

Khang dừng đũa. Ông ta nhìn con bé, rồi nhìn ông Tám. Trong cái ánh mắt ấy có gì đó vừa đau đớn vừa như được thắp lên một chút lửa. "Bác biết. Bác biết chữa. Nếu cháu chỉ bác chỗ bà cụ đó, bác sẽ xem cho bà."

Ông Tám không nói gì. Ông chỉ khẽ gật đầu, rồi quay đi, giả vờ lau cái bếp đã sạch từ lâu.

Bên ngoài, màn tro vẫn rơi, nhưng cái đèn dầu dưới gầm cầu vẫn sáng. Và cái mùi nước dùng vẫn vương trong không khí, bám vào tóc Mai, bám vào vai áo blouse của Khang, bám vào cái cặp da sờn cũ – cái cặp mà bây giờ không cần phải đổi chác nữa, chỉ cần đặt ở đó, làm chứng cho một đêm mà thành phố mất đi một bệnh viện và cái quán nhỏ này có thêm một người.

Ông Tám nhìn cái bát thứ hai trống không, rồi nhìn cái bát thứ ba đang chờ được chan nước dùng. Ông già tự nhủ, cái nồi nước dùng của mình mỗi ngày một cạn dần. Nhưng cái chỗ ngồi quanh nó thì mỗi lúc một đông. Không biết đó là điều may hay điều rủi. Nhưng thôi, đã mở quán thì phải bán. Đã bán thì phải chan nước dùng cho người ta. Chuyện đời còn dài, mà nồi nước dùng thì không chờ ai cả.