Chương 5

Căn phòng sau quán nhỏ xíu, chỉ đủ kê một chiếc giường sắt cũ và cái tủ gỗ ọp ẹp. Bà Lan mở cửa, bật ngọn đèn vàng vọt, rồi quay lại nhìn An đang đứng ngập ngừng ở ngưỡng cửa.

"Vào đi cháu. Chỗ này chật, nhưng được cái kín gió. Mưa thế này, ra ngoài đường làm gì cho ướt."

An bước vào, mắt liếc qua căn phòng. Trên tường dán mấy tờ lịch cũ, có tờ đã bong mép. Bên cạnh giường là chiếc quạt máy nhựa đã ngả màu, và một chồng báo cũ kê làm gối. Cô đặt túi xách xuống góc nhà, giọng khẽ khàng.

"Bà ơi, cháu ngủ đây có làm phiền bà không?"

"Phiền gì. Cái giường này rộng thênh thang, hai bà cháu nằm còn thừa chỗ. Mà cháu đói không? Bà còn ít xôi nếp than, ăn một miếng cho ấm bụng rồi ngủ."

An lắc đầu, nhưng bụng cô bỗng réo lên một tiếng nhỏ, nghe rõ mồn một trong căn phòng yên tĩnh. Bà Lan bật cười, nụ cười hiền hậu làm mắt bà nhăn lại thành những vết chân chim.

"Thôi, đừng ngại. Để bà gói cho cháu một nắm. Ăn xong rồi tính."

Bà Lan thoăn thoắt mở nồi xôi còn ấm, tay thoáng một cái đã gói xong nắm xôi nhỏ trong lá chuối xanh. An đón lấy, hơi nóng thấm qua lớp lá, lan vào lòng bàn tay cô. Cô cắn một miếng, vị nếp dẻo quyện với đậu xanh bùi bùi, thơm mùi hành phi. Tự nhiên, nước mắt cô trào ra, mặn chát đầu môi.

"Cháu sao vậy?" – bà Lan ngồi xuống cạnh, giọng lo lắng.

"Không có gì đâu bà. Tại… lâu rồi cháu không được ăn cơm nóng."

Bà Lan không hỏi thêm. Bà chỉ đưa tay vỗ nhẹ lên lưng cô, như vỗ về một đứa trẻ. Hai người ngồi im một lúc, nghe tiếng mưa gõ lộp bộp trên mái tôn. Rồi bà đứng dậy, lấy chiếc chiếu trải xuống nền đất.

"Cháu nằm giường đi. Bà quen nằm đất rồi, hồi ở quê toàn nằm vậy."

"Nhưng mà…"

"Không nhưng gì hết. Ngủ đi, mai còn dậy sớm."

An nằm xuống chiếc giường sắt, nghe nó kẽo kẹt dưới sức nặng của mình. Cô nhìn lên trần nhà, nơi có vết ố loang lổ hình con chim. Bên dưới, bà Lan đã nằm trên chiếc chiếu, hơi thở đều đều. Ngoài kia, mưa vẫn rơi, và tiếng rao đêm của ai đó vọng lại từ xa, mơ hồ như một giấc mơ cũ. An nhắm mắt, và lần đầu tiên sau nhiều tháng, cô ngủ mà không mơ thấy những cơn ác mộng.

Sáng hôm sau, An tỉnh dậy khi trời còn chưa sáng rõ. Bà Lan đã dậy từ lúc nào, tiếng lạch cạch ngoài quán vọng vào. An vội vã ngồi dậy, gấp chăn rồi bước ra. Bà Lan đang ngồi trước một chậu nước lớn, tay thoăn thoắt rửa từng lá chuối. Những tàu lá xanh mướt được bà vuốt phẳng phiu, xếp ngay ngắn thành chồng.

"Bà dậy sớm vậy ạ?"

"Quen rồi cháu. Nghề này mà ngủ nướng thì có mà đói. Cháu ra đây, bà chỉ cho cách rửa lá. Lá chuối phải rửa kỹ, lau khô, gói xôi mới không bị ẩm."

An ngồi xuống bên cạnh, đón lấy chiếc lá từ tay bà. Nước lạnh buốt làm cô tỉnh hẳn. Bà Lan cầm một tàu lá lên, làm mẫu.

"Nhìn này, mình vuốt dọc theo gân lá, nhẹ thôi. Đừng mạnh quá, rách là hỏng. Rồi gấp đôi lại, miết cho phẳng. Ừ, đúng rồi đó."

An làm theo, ban đầu còn vụng về, có lần suýt làm rách lá. Nhưng bà Lan không mắng, chỉ cười rồi đưa cho cô tàu khác.

"Từ từ thôi. Lần đầu ai cũng vậy. Hồi bà mới bán xôi, bà còn làm rách cả chục lá một buổi sáng. Ông cụ nhà bà còn mắng cho một trận."

"Ông… ông mất lâu chưa hả bà?"

Bà Lan ngừng tay một chút, rồi tiếp tục rửa lá. Giọng bà bình thản, như kể chuyện người khác.

"Cũng hơn mười năm rồi. Ông đi đột ngột lắm. Đang ngồi ăn cơm thì gục xuống. Bà ở một mình từ đó tới giờ. Con cái thì đi làm xa, năm về được một lần. Thôi, sống vậy cũng quen."

An không nói gì. Cô cầm chiếc lá lên, vuốt thật nhẹ. Hai người im lặng làm việc, chỉ có tiếng nước chảy và tiếng lá xào xạc. Một lúc sau, bà Lan đứng dậy, mở nồi xôi đã đồ từ đêm qua.

"Giờ bà chỉ cháu gói xôi. Gói xôi không khó, nhưng phải khéo tay. Gói chặt quá thì xôi cứng, gói lỏng quá thì rơi hết ra ngoài."

Bà Lan đặt một nắm xôi lên lá, dùng tay ấn nhẹ cho xôi dẹp ra, rồi gấp mép lá lại, gói thành hình chữ nhật. Thành phẩm vuông vức, chắc nịch, nhìn đã thấy ngon mắt. An làm theo, nhưng nắm xôi của cô méo mó, lá chuối nhăn nhúm.

"Chà, của cháu nó giống cái bánh ú quá ha." – bà Lan cười, giọng trêu chọc.

An bật cười theo. Đó là lần đầu tiên cô cười thật lòng sau nhiều tháng. Cô nhìn nắm xôi méo mó của mình, tự nhiên thấy nó cũng dễ thương.

"Thôi, để cháu gói lại cái khác. Cái này cháu ăn."

"Ừ, ăn đi. Làm nghề này, phải biết ăn thành quả của mình. Dù nó có méo một chút."

An cắn thử nắm xôi. Vị nếp dẻo, đậu xanh bùi, thịt mỡ béo ngậy. Cô nhai chậm rãi, cảm nhận từng hương vị. Bà Lan nhìn cô, ánh mắt có gì đó ấm áp lắm.

"Bà ơi, cháu hỏi thật. Bà thấy cháu có ích không?"

Bà Lan đặt nắm xôi xuống, lau tay vào chiếc khăn vải. Bà nhìn thẳng vào mắt An, giọng nghiêm túc.

"Có chứ. Cháu biết ngồi im nghe bà nói, biết rửa lá chuối, biết gói xôi. Thế là có ích rồi. Người ta cứ nghĩ phải làm cái gì to tát mới là có ích. Nhưng mà cháu ạ, có ích đôi khi chỉ là ở bên cạnh một người đang cần mình. Như cháu ở đây với bà sáng nay, bà thấy vui. Vậy là đủ."

An cúi đầu, nghe sống mũi cay cay. Cô không khóc, nhưng cổ họng nghẹn lại. Ngoài kia, trời đã sáng hẳn. Ánh nắng đầu ngày len qua khe cửa, rọi lên những tàu lá chuối xanh, làm chúng ánh lên như được phủ một lớp vàng mỏng. Tiếng xe cộ bắt đầu rộn ràng ngoài phố. Một ngày mới đã bắt đầu.

Bà Lan đứng dậy, vươn vai. Xương khớp bà kêu răng rắc, nghe rõ mồn một.

"Thôi, mình gói nốt chỗ này. Xong rồi bà cháu mình dọn hàng ra. Hôm nay chắc đông khách, cuối tuần mà."

An gật đầu, cầm tàu lá mới, bắt đầu gói. Lần này, nắm xôi đã vuông vức hơn, dù vẫn còn hơi lệch. Bà Lan nhìn, gật gù.

"Khá lắm. Chắc vài bữa nữa là gói đẹp như bà rồi."

An mỉm cười. Cô không biết ngày mai sẽ ra sao, không biết mình sẽ đi đâu, làm gì. Nhưng lúc này, ngồi đây, bên gánh xôi nhỏ, bên bà Lan, cô thấy mình đang sống. Thật sự sống. Và như thế, có lẽ đã là đủ cho một buổi sáng.