Chương 4

Chiếc xe buýt cuối cùng của buổi sáng đã rời bến, để lại khoảng sân trống trải trước gốc bàng già. Nắng đã lên cao hơn, xuyên qua vòm lá dày, rơi xuống gánh xôi những vệt sáng lốm đốm. Bà Lan ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, tay vẫn thoăn thoắt gói từng nắm xôi vào lá chuối. Hơi nóng từ nồi xôi phả lên mặt bà, làm những sợi tóc mai bạc trắng càng thêm rõ. An ngồi bên cạnh, hai tay ôm đầu gối, mắt nhìn về phía bến xe buýt đã vắng người.

Bà Lan không hỏi. Bà chỉ lặng lẽ gói xôi, thỉnh thoảng liếc sang cô gái trẻ. Bà đã quen với sự im lặng của An trong mấy buổi sáng gần đây. Có những nỗi buồn người ta chỉ có thể nói ra khi đã đủ tin, và bà biết mình phải chờ.

An hít một hơi thật sâu, rồi thở ra chậm rãi. Cô quay sang bà Lan, giọng nhỏ như sợ làm vỡ đi khoảng yên tĩnh mong manh: "Bà ơi, cháu vừa mất việc rồi."

Bà Lan dừng tay. Bà không tỏ vẻ ngạc nhiên, chỉ đặt nắm xôi xuống, kéo chiếc ghế lại gần An hơn một chút. "Mất việc hồi nào? Sao giờ mới nói với bà?"

"Dạ, từ hôm thứ Hai. Cháu định không nói, nhưng…" An cúi đầu, ngón tay vân vê vạt áo. "Chủ quán nói dạo này ế khách, không cần người phụ bếp nữa. Cháu làm ở đó được gần bốn tháng, vậy mà họ cho nghỉ một câu là xong. Không hợp đồng, không báo trước, không một đồng đền bù."

Bà Lan chép miệng. "Cái kiểu làm ăn ấy thì bà gặp đầy. Bà bán xôi hai chục năm nay, người ta nợ tiền bà, bà còn phải chạy theo xin từng đồng. Nhưng mà cháu đừng lo, rồi sẽ có việc khác."

"Cháu biết. Nhưng mà bà ơi…" An ngập ngừng, rồi nói nhanh như sợ mình đổi ý: "Cháu ở trọ, tháng này hết hạn hợp đồng. Tiền nhà tháng sau cháu chưa có. Mà cháu cũng chưa dám gọi về quê báo tin. Mẹ cháu ở dưới quê, cả năm chỉ trông vào mấy đồng cháu gửi về. Nếu mẹ biết cháu mất việc, mẹ sẽ lo lắm. Mà cháu thì không muốn mẹ phải lo thêm chuyện gì nữa."

Bà Lan im lặng một lúc lâu. Bà nhìn cô gái trước mặt, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, bờ vai gầy guộc trong chiếc áo thun bạc màu. Bà nhớ đến cái đêm mưa mấy tuần trước, khi An đứng dưới gốc bàng, người ướt sũng, chờ chuyến xe buýt không biết có còn hay không. Hôm ấy bà đã gói cho cô một nắm xôi nóng, chỉ vì thấy thương cái dáng người run rẩy ấy. Rồi mấy hôm sau An quay lại, ngồi xuống bên gánh xôi, và từ đó thành quen.

"Cháu định thế nào?" Bà Lan hỏi, giọng bình thản.

"Cháu không biết nữa." An cười, nhưng nụ cười méo mó. "Cháu đang tìm việc, nộp đơn mấy chỗ rồi. Nhưng mà chưa có chỗ nào gọi lại. Bà ơi, cháu sợ lắm. Cháu sợ phải quay về quê tay trắng. Bao nhiêu năm cháu cố gắng, chỉ để mẹ thấy cháu ổn. Giờ mà về, cháu chẳng biết nói gì."

Bà Lan đưa tay nắm lấy tay An. Bàn tay bà thô ráp, chai sạn vì nắm xôi nóng và gánh hàng nặng, nhưng ấm áp lạ thường. "Cháu nghe bà nói này. Hồi bà mới lên thành phố, bà cũng từng như cháu. Chồng bỏ, con mất, một mình bà bươn chải. Có những đêm bà ngồi dưới gốc cây này khóc, không biết ngày mai ra sao. Nhưng rồi bà nhận ra, khóc cũng được, lo cũng được, nhưng phải ăn thì mới có sức mà lo tiếp. Thôi, ăn miếng xôi đã."

Bà Lan gói cho An một nắm xôi đầy đặn, thêm ít ruốc và hành phi thơm lừng. An đón lấy, mắt cay xè. Cô bóc lá chuối, cắn một miếng, vị nếp dẻo quyện với vị mặn của ruốc và béo của đậu xanh lan ra trong miệng. Cô chợt nhận ra mình đã không ăn gì từ tối hôm qua.

"Cháu cảm ơn bà." An nói, giọng vẫn còn nghẹn.

"Ăn đi đã, rồi bà cháu mình tính." Bà Lan rót thêm nước chè nóng vào chiếc cốc nhựa đặt trước mặt An. "Mà này, cháu có chỗ nào đi không? Ban ngày ấy, lúc không đi tìm việc?"

An lắc đầu. "Cháu ở nhà suốt. Cháu không dám đi đâu vì sợ tiêu tiền. Mà ở nhà thì cũng chẳng làm gì, chỉ nằm nhìn trần nhà."

"Vậy thì chiều nay cháu ra đây với bà. Bà có mấy việc lặt vặt, cháu phụ bà một tay. Không phải làm không công đâu, bà trả cháu. Ít thôi, nhưng mà đủ để cháu có cái ăn. Còn chuyện nhà cửa, cháu đừng lo. Nếu cháu chưa tìm được chỗ, bà có cái gác xép nhỏ trên nhà, cháu dọn dẹp một chút là ở được. Chật thôi, nhưng mà ấm."

An mở to mắt. "Bà ơi, cháu không thể…"

"Sao lại không thể? Bà nói được là được. Bà già rồi, có mình bà, nhà rộng cũng để không. Cháu ở thì bà có thêm người nói chuyện. Mà bà nói trước, ở với bà thì phải chịu khó. Bà dậy từ bốn giờ sáng, cháu ngủ nướng là bà đuổi đấy."

An bật cười. Lần đầu tiên trong mấy ngày qua, cô cười thật lòng. "Cháu dậy sớm được mà. Ở quê cháu cũng dậy từ bốn giờ để phụ mẹ nấu cám cho heo."

"Vậy thì tốt." Bà Lan gật gù. "Thế cháu ăn nốt đi, rồi lát nữa bà cháu mình về. Hôm nay bà về sớm, bà còn phải dọn cái gác xép."

An ăn nốt nắm xôi. Cô nhìn bà Lan đang cẩn thận xếp từng gói xôi vào thúng, động tác chậm rãi nhưng dứt khoát. Bỗng nhiên cô thấy nhẹ người. Cái gánh nặng mà cô mang theo suốt mấy ngày qua, cái cảm giác tội lỗi vì đã thất bại, cái nỗi sợ phải đối diện với mẹ, tất cả dường như dịu lại một chút. Không phải tan biến, mà là dịu lại. Như thể có người đã san sẻ bớt một phần.

"Bà ơi," An nói, giọng bình thản hơn. "Cháu muốn hỏi bà một chuyện. Bà bán xôi bao nhiêu năm rồi, bà có bao giờ thấy chán không?"

Bà Lan ngừng tay, ngước lên nhìn tán bàng. "Chán à? Có chứ. Có những đêm mưa, không một bóng khách, bà ngồi đây một mình, nghe tiếng mưa rơi trên lá, bà cũng tự hỏi mình đang làm gì. Nhưng rồi bà nghĩ, nếu bà không bán xôi, thì mấy người đi làm khuya như chú xe ôm kia, chị công nhân kia, họ ăn gì? Bà không giàu, nhưng mà bà thấy mình có ích. Thế là đủ."

An nghe vậy, không nói gì thêm. Cô nhìn dòng người qua lại trên phố, những người đang vội vã cho kịp giờ làm, những người đang chậm rãi như bà Lan. Cô tự hỏi, rồi mai đây, liệu cô có tìm được cái cảm giác "có ích" ấy không. Cô không biết. Nhưng lần đầu tiên, cô không còn thấy sợ khi nghĩ về ngày mai.

Bà Lan đứng dậy, xếp chiếc ghế nhựa lên xe đẩy. "Thôi, về thôi. Cháu phụ bà đẩy xe."

An đứng lên, đỡ lấy tay cầm của chiếc xe đẩy cũ kỹ. Hai bà cháu chậm rãi đi dọc con phố, tiếng bánh xe lăn trên mặt đường nghe đều đều. Phía sau, gốc bàng già vẫn đứng đó, im lìm, như một người bạn già đã chứng kiến biết bao câu chuyện của những người lạc lõng tìm nhau giữa lòng thành phố.