Chương 3

Sáng hôm sau, bà Lan dậy từ lúc trời còn chưa sáng rõ. Bà nhóm bếp than, vo gạo nếp, đãi đỗ xanh. Trong căn nhà nhỏ nằm sâu trong ngõ, mùi xôi nếp thoảng ra thơm lừng. An vẫn ngủ trên chiếc giường cũ kê sát vách, cuộn tròn trong chiếc chăn mỏng. Bà Lan nhìn cô gái, khẽ thở dài. Đêm qua về đến nhà, An chỉ nói được vài câu rồi ngủ thiếp đi như người vừa trút được gánh nặng ngàn cân.

Đến khi nồi xôi chín, bà Lan mới lay An dậy. An mở mắt, ngơ ngác nhìn quanh một lúc rồi mới nhớ ra mình đang ở đâu. Cô vội ngồi dậy, luống cuống: "Bà Lan ơi, cháu ngủ quên mất. Để cháu phụ bà…"

Bà Lan xua tay: "Từ từ. Rửa mặt đi rồi ăn miếng xôi cho ấm bụng. Hôm nay bà cho cháu theo ra gánh. Không phải làm gì nặng đâu, ngồi trông hàng với bà là được."

An gật đầu, xuống giường. Cô gái đi vào góc nhà, nơi có chiếc chậu men sứt mẻ và chiếc gương nhỏ treo trên tường. Nhìn mình trong gương, An thấy đôi mắt vẫn còn húp, quầng thâm vì thức trắng đêm. Cô vốc nước lạnh rửa mặt, buộc lại mái tóc rối, rồi quay ra.

Bà Lan đã dọn sẵn hai đĩa xôi. Bà ngồi xuống chiếc chiếu trải giữa nhà, vỗ tay xuống bên cạnh: "Ngồi đây. Ăn đi."

An ngồi xuống, cầm đũa. Xôi nếp dẻo thơm, đỗ xanh bùi bùi, thêm chút hành phi vàng ruộm. Cô ăn miếng đầu tiên, bỗng thấy cổ họng nghẹn lại. Đã bao lâu rồi cô mới được ngồi ăn một bữa tử tế trong một căn nhà có người lớn tuổi? An cúi đầu, ăn thật chậm, sợ nước mắt rơi vào đĩa.

Bà Lan không hỏi gì. Bà cũng ăn, rồi đứng dậy chuẩn bị gánh hàng. Chiếc gánh xôi của bà đã cũ, hai cái thúng tre bóng lên vì mồ hôi tay và hơi nóng của xôi qua bao năm tháng. Bà xếp từng lớp lá chuối, đặt những gói xôi nóng hổi lên trên, rồi cẩn thận buộc dây.

An đứng bên cạnh, chìa tay: "Bà để cháu xách giúp."

Bà Lan lắc đầu: "Gánh này nặng lắm. Cháu cầm hộ bà cái giỏ đựng bánh khúc thôi. Đi theo bà, sát mép đường ấy. Xe cộ buổi sáng đông lắm."

Hai bà cháu đi ra khỏi ngõ. Trời đã hửng sáng, phố xá bắt đầu nhộn nhịp. Đến gốc cây bàng già, bà Lan đặt gánh xuống, An đặt giỏ bánh bên cạnh. Bà ngồi lên chiếc ghế nhựa nhỏ, ngẩng lên nhìn An đang đứng bên cạnh: "Cháu ngồi đi. Đứng hoài mỏi chân."

An ngồi xuống bậc thềm bên cạnh gánh xôi. Buổi sáng, người mua xôi không đông như ban đêm. Chủ yếu là mấy bác công nhân đi ca sớm, mấy cô lao công quét đường, thỉnh thoảng có cậu sinh viên vội vã ghé mua gói xôi rồi phóng xe đi.

Bà Lan vừa gói xôi cho khách vừa nói chuyện vu vơ. Khi khách đã thưa, bà quay sang An: "Cháu ăn bánh khúc không? Bà làm từ hôm qua đấy. Nhân đậu xanh với thịt ba chỉ, béo lắm."

An chưa kịp trả lời, bà đã gói cho cô hai chiếc bánh khúc, đặt vào tay cô: "Cầm lấy. Ăn sáng đi. Con gái phải ăn no thì mới có sức."

An mở gói lá, chiếc bánh khúc còn ấm, vỏ ngoài dẻo quánh màu xanh của lá nếp. Cô cắn một miếng, vị bùi của đậu, vị ngậy của thịt quyện vào nhau trong miệng. An nhai chậm, rồi khẽ nói: "Bánh bà làm ngon quá. Ngày trước mẹ cháu cũng hay làm bánh khúc vào mỗi dịp cuối tuần."

Bà Lan nghe vậy, không hỏi thêm. Bà chỉ ừ một tiếng rồi tiếp tục gói xôi. Một lúc sau, bà mới nói: "Mẹ cháu ở đâu?"

An im lặng một lúc lâu. Cô nhìn xuống chiếc bánh khúc đang cầm trên tay, giọng nhỏ dần: "Mẹ cháu mất rồi ạ. Ba năm trước. Sau đó ba cháu lấy vợ mới. Nhà… cũng không còn là nhà của cháu nữa."

Bà Lan dừng tay, nhìn cô gái. Đôi mắt An ráo hoảnh, nhưng bà biết những giọt nước mắt đã khô từ lâu rồi. Bà đặt gói xôi xuống, nói: "Bà cũng mất chồng sớm. Hai mươi năm trước, ông ấy đi xe đạp bị xe tải đâm. Bà ở vậy nuôi con. Mà con bà thì đi làm ăn xa, một năm về được dăm bữa. Bà bán xôi một mình quen rồi. Có hôm nghĩ, nếu có đứa cháu ngồi bên cạnh thì vui hơn."

An ngẩng lên nhìn bà. Bà Lan cười, nụ cười hiền từ đầy nếp nhăn: "Cháu đừng nghĩ ngợi nhiều. Ai rồi cũng có lúc phải tự đứng lên. Bà không biết cháu đã trải qua chuyện gì, nhưng bà thấy cháu còn trẻ, còn khỏe, thì không có gì là hết đường cả."

An cắn môi, khẽ gật đầu. Cô ăn nốt chiếc bánh khúc, uống ngụm nước từ bình nước bà mang theo. Rồi cô nhìn quanh, thấy một cậu bé đang ngồi bên kia đường, trên tay cầm xấp vé số. Cậu bé trông chừng mười hai, mười ba tuổi, quần áo cũ, đôi dép nhựa đã mòn đế. Cậu ngồi co ro, đôi mắt dáo dác nhìn người qua lại, thỉnh thoảng lại giơ xấp vé số lên mời.

An nhìn cậu bé, rồi quay sang bà Lan: "Bà ơi, cậu bé kia… bán vé số từ sáng sớm ạ?"

Bà Lan gật đầu: "Thằng Tí. Không có cha mẹ, ở với bà nội già. Ngày nào cũng ngồi đó từ sáu giờ sáng đến tối mịt. Bà thỉnh thoảng gọi nó qua cho gói xôi. Tội lắm."

An đứng dậy, cầm theo một gói xôi bà vừa gói. Bà Lan nhìn cô, không nói gì, chỉ khẽ gật đầu. An băng qua đường, đến bên cậu bé. Cậu ngẩng lên, ánh mắt cảnh giác rồi dịu đi khi thấy cô gái trẻ đưa gói xôi ra: "Em ăn sáng chưa? Chị gửi em gói xôi. Bà Lan gửi đấy."

Cậu bé nhìn gói xôi, rồi nhìn An, ngập ngừng: "Chị… chị là người nhà bà Lan ạ?"

An khựng lại một chút, rồi mỉm cười: "Ừ. Chị mới đến. Em cứ ăn đi, nóng đấy."

Cậu bé nhận gói xôi, lí nhí cảm ơn. An quay về, ngồi xuống bên gánh. Bà Lan không nhìn cô, chỉ nói: "Cháu tốt tính đấy. Nhưng bà nói trước, gánh xôi này lời lãi chẳng bao nhiêu. Cho người này thì thiếu người khác."

An cười: "Cháu biết. Nhưng cháu nhìn thấy cháu trong cậu bé ấy. Cũng may là cháu còn có bà."

Bà Lan im lặng một lúc, rồi đưa tay vỗ nhẹ lên vai An: "Thôi, ngồi đây với bà. Chiều nay bà gói thêm ít xôi, cháu mang về nhà… à, mang về chỗ bà ở. Tối nay bà cháu mình ra đây sớm hơn mọi khi."

An gật đầu. Cô ngồi im, nhìn dòng người qua lại. Bến xe buýt phía xa, ánh nắng ban mai đã lên, chiếu lên mặt đường loang loáng. Những chiếc xe buýt đầu tiên của ngày mới đang dừng lại, đón những người khách đầu tiên. An nhìn những người bước lên xe, ai cũng có đích đến của riêng mình. Cô tự hỏi, đích đến của cô là đâu. Nhưng lần này, câu hỏi ấy không còn làm cô sợ nữa. Bên cạnh cô, bà Lan vẫn đang gói những gói xôi, bàn tay thoăn thoắt, như thể bà đã làm việc này từ rất lâu, và sẽ còn làm rất lâu nữa.