Chương 17

An đứng sững. Người đàn ông trước mặt gầy hơn xưa, tóc cắt ngắn, khoác chiếc áo gió sờn cũ. Gương mặt ấy cô từng nhìn hàng trăm lần, từng nhớ đến mức nhắm mắt cũng vẽ ra được. Nhưng lúc này, nó chỉ gợi lên một nỗi bình thản lạ lùng, như nhìn một bức ảnh cũ trong album ai đó để quên.

"An hả?" – anh ta lùi lại nửa bước, giọng lạc đi. "Sao em lại ở đây?"

"Tôi bán xôi." – An đáp, tay vẫn thoăn thoắt mở nắp nồi. Hơi nóng phả lên mặt cô, ấm và thật. "Anh ăn gì?"

"À… ừ. Một gói đậu, thêm ruốc." – anh ta lí nhí, mắt nhìn quanh như sợ ai bắt gặp. "Bà Lan đâu rồi? Trước giờ bà bán ở đây mà."

"Bà ốm. Tôi bán thay." – An gói xôi, động tác dứt khoát, không thừa một cái nhìn. "Mười lăm nghìn."

Anh ta móc ví, đưa tờ tiền, rồi đứng tần ngần. Gió đêm thổi qua rặng bàng, lay những chiếc lá còn sót lại. Xa xa, một chuyến xe buýt đêm lướt qua, ánh đèn vàng vọt quét ngang mặt đường.

"An này…" – anh ta bắt đầu.

"Anh không cần nói gì đâu." – An ngắt lời, giọng nhẹ như không. "Xôi nóng, ăn ngay đi kẻo nguội."

Người đàn ông cầm gói xôi, bước đi vài bước rồi quay lại. Nhưng An đã cúi xuống, xếp lại mấy hộp ruộc, như thể anh ta chưa từng xuất hiện. Một lúc sau, cô mới ngẩng lên. Bóng anh ta đã khuất sau góc phố. Cô thở ra một hơi dài, thấy lồng ngực nhẹ tênh. Hóa ra gặp lại người từng làm mình đau, cũng chỉ đến thế. Không oán trách, không day dứt. Chỉ là một gói xôi, mười lăm nghìn, và câu chào hàng quen thuộc.

Mười một giờ đêm, chị Hạnh gọi. Bà Lan vẫn không ngủ được, cứ đòi xuống giường. Chị phải giữ bà lại, dỗ mãi bà mới chịu nằm. An nghe giọng chị mệt mỏi, bèn nói: "Chị về nghỉ đi, cháu bán thêm lát nữa rồi qua thay."

"Cháu bán một mình được không?"

"Được. Cháu quen rồi."

Cúp máy, An nhìn quanh gánh xôi. Nồi xôi trắng bốc khói, mấy hộp ruộc, chả, đậu xanh xếp ngay ngắn. Chiếc ghế nhựa đỏ bà Lan vẫn ngồi đã sờn mép. Cô nhớ đêm đầu tiên, bà bảo: "Ngồi đi, gánh này nhỏ thôi nhưng đủ che cho con khỏi mưa." Hôm ấy An ướt sũng, run rẩy, và bà đã gói cho cô nắm xôi nóng, không lấy tiền.

Một giờ sáng, gánh xôi vãn khách. An dọn dẹp, đậy nắp nồi, gói ghém đồ đạc. Cô đạp xe về phòng trọ, tắm rửa qua loa rồi vội vã đến bệnh viện. Hành lang bệnh viện đêm khuya im lìm, chỉ có tiếng máy theo dõi nhịp tim đều đều. Chị Hạnh ngồi gục bên giường, mắt thâm quầng. Thấy An, chị đứng dậy, thì thầm: "Bà vừa ngủ. Bác sĩ bảo sức khỏe bà yếu lắm, phải theo dõi thêm."

An gật đầu, đặt túi xôi nóng lên bàn. Chị Hạnh cầm lấy, ăn vội vài miếng rồi về. Còn lại một mình, An kéo ghế ngồi cạnh bà. Bà Lan nằm đó, gầy rộc, da nhăn nheo, bàn tay xương xẩu đặt trên chăn. An nhẹ nhàng nắm lấy tay bà. Bàn tay ấm, thô ráp vì năm tháng quẩy gánh. Cô nhớ những đêm bà ngồi bên gánh xôi, kể chuyện đời mình: chồng mất sớm, con trai đi làm xa biền biệt, bà bán xôi nuôi thân, nuôi luôn những mảnh đời ngang qua. Bà từng nói: "Người ta lạc đường, mình cho họ miếng ăn, coi như cho họ chút niềm tin."

Bà Lan cựa mình, mở mắt. Thấy An, bà mỉm cười yếu ớt: "Con gái… bán hết xôi chưa?"

"Dạ hết rồi. Bà yên tâm, cháu bán đắt như tôm tươi." – An cười, cố giữ giọng vui. "Bà ăn chút cháo nhé?"

"Bà không đói." – Bà nhìn An, ánh mắt như tia nắng cuối chiều. "Con… con định bán thay bà đến bao giờ?"

An im lặng. Câu hỏi ấy cô đã tự hỏi mình suốt mấy ngày. Bán xôi không phải ước mơ của cô. Cô từng mơ làm thiết kế, từng vẽ những bản phác thảo trên giấy nháp, từng gửi hồ sơ đi khắp nơi. Nhưng rồi gia đình tan vỡ, người yêu phản bội, cô rơi xuống đáy. Gánh xôi của bà Lan là chiếc phao cứu sinh. Và giờ, khi bà ốm, chiếc phao ấy cần người giữ.

"Cháu bán cho đến khi bà khỏe lại." – An đáp, giọng chắc nịch. "Bà đừng lo."

Bà Lan khẽ lắc đầu: "Bà già rồi. Gánh xôi này… bà không giữ được mãi. Con có cuộc đời riêng, đừng vì bà mà bỏ lỡ."

"Bà đừng nói vậy." – An siết tay bà. "Bà là người thân duy nhất của cháu bây giờ. Cháu không bỏ bà đâu."

Bà Lan nhắm mắt, khóe miệng vẫn cười. Một lúc sau, bà ngủ thiếp đi. An ngồi nhìn bà, lòng trĩu nặng. Cô biết bà nói đúng. Nhưng cô cũng biết, nếu bỏ gánh xôi lúc này, cô sẽ bỏ cả những người đang chờ bà mỗi đêm. Anh xe ôm ế khách, chị công nhân ca đêm, cậu bé bán vé số. Họ đến gánh xôi không chỉ để ăn. Họ đến để nghe bà hỏi: "Hôm nay thế nào?" để thấy có người nhớ tên mình. Gánh xôi ấy đã thành một phần của bến xe buýt này.

Sáng hôm sau, An gọi điện cho chị Hạnh, bàn chuyện thay phiên chăm bà. Chị Hạnh làm công nhân, ban ngày đi làm, tối đến bệnh viện. An bán xôi đêm, sáng về ngủ vài tiếng, trưa vào thay chị. Hai người chia ca, cốt để bà không ở một mình. Chị Hạnh ban đầu ngại, bảo An còn trẻ, phải lo tương lai. Nhưng An cười: "Chị đừng lo. Cháu đã nghĩ kỹ rồi. Bán xôi buổi đêm, ban ngày cháu vẫn có thể học, vẽ. Không sao đâu."

Chiều hôm ấy, An ra chợ mua thêm gạo nếp, đậu xanh, ruộc. Cô ghé tiệm tạp hóa quen, bà chủ hỏi: "Bà Lan khỏe chưa con?" An đáp: "Dạ còn yếu, nhưng đỡ hơn rồi." Bà chủ gói thêm cho cô bịch mộc nhĩ, bảo: "Về làm cho bà ăn, bồi bổ." An cảm ơn, lòng ấm áp. Hóa ra, bà Lan đã gieo những hạt tử tế xuống cả khu chợ này, và giờ, khi bà ốm, những hạt ấy nảy mầm.

Tối đến, An quẩy gánh ra gốc bàng. Trời se lạnh. Cô mặc thêm áo khoác, đội mũ len. Gánh xôi vừa dọn ra, anh Tuấn xe ôm đã tới, cười: "Hôm nay có xôi chưa em? Anh đói quá." An gói cho anh gói xôi đầy đặn, thêm miếng chả. "Anh ăn đi, hôm nay em tặng." Anh Tuấn xua tay: "Thôi, bà Lan ốm, em bán lấy tiền mua thuốc cho bà." Nhưng An cứ dúi vào tay anh. "Bà mà biết em không lấy tiền của anh, bà mắng em đấy."

Anh Tuấn cười, ăn ngon lành. Rồi anh kể chuyện hôm nay chở một bà cụ đi chùa, bà cụ cho anh nắm kẹo. Câu chuyện nhỏ thôi, nhưng An thấy vui. Cô nhận ra, mỗi người đến đây đều mang theo một mẩu chuyện, và gánh xôi là nơi họ trút bớt nỗi lòng.

Chín giờ tối, cậu bé bán vé số lại ghé. Cậu bé tên Bin, mười hai tuổi, ở với bà nội. An gói cho cậu gói xôi nhỏ, hỏi: "Hôm nay bán được nhiều không?" Bin cười toe: "Dạ được mười tờ. Cháu để dành mua thuốc cho bà." An xoa đầu cậu, thấy cay cay nơi sống mũi. Cô nhớ bà Lan từng bảo: "Đứa trẻ nào cũng cần một chỗ dựa. Mình không giúp được nhiều, nhưng đừng để chúng đói."

Mười một giờ, chị công nhân tên Hoa ghé. Chị làm ca đêm, tan ca lúc mười giờ rưỡi, ghé ăn gói xôi rồi về ngủ. Chị Hoa nói: "Bà Lan bảo sao?" An đáp: "Bà còn yếu, nhưng chắc vài hôm nữa xuất viện." Chị Hoa thở phào: "May quá. Bà mà có mệnh hệ gì, chị em mình biết ăn xôi ở đâu." An cười: "Chị yên tâm, có em."

Gánh xôi vơi dần. Đêm về khuya, phố vắng. An ngồi trên chiếc ghế đỏ, nhìn ánh đèn xe buýt cuối cùng lướt qua. Cô lấy cuốn sổ nhỏ trong túi, mở ra. Trang giấy vẽ dở một bản thiết kế: gánh xôi thu nhỏ, có mái che, có đèn, có ghế ngồi. Cô đã phác thảo từ mấy hôm trước, định bụng khi bà khỏe sẽ đưa bà xem. Cô muốn gánh xôi của bà khang trang hơn, để bà không phải dầm mưa, không phải ngồi ghế sờn. Nhưng bây giờ, cô tự hỏi, liệu bà có còn đủ sức quẩy gánh?

An gấp sổ, cất vào túi. Cô đứng dậy, dọn dẹp. Bỗng có tiếng gọi: "Cô ơi, cho cháu gói xôi." Một cô gái trẻ, tóc ướt, mắt đỏ hoe. An nhìn cô gái, thấy hình ảnh mình của mấy tháng trước. Cô gói xôi, dúi thêm vào tay cô gái: "Ăn đi, nóng lắm." Cô gái ngẩn ra, rồi nghẹn ngào: "Cảm ơn cô." An mỉm cười: "Không có gì. Đêm lạnh, ăn cho ấm."

Khi cô gái đi khuất, An mới nhận ra mình vừa gọi ai đó bằng "cô". Cô bật cười. Hóa ra, cô đã trở thành "cô bán xôi" từ lúc nào không hay. Cô nhìn gánh xôi, nhìn bến xe buýt, nhìn gốc bàng già. Nơi này đã là nhà của cô. Và cô biết, dù ngày mai có ra sao, cô sẽ không bỏ gánh xôi này. Ít nhất là cho đến khi bà Lan khỏe lại. Hoặc lâu hơn thế.