Chương 14

Trời Hà Nội trở lạnh đột ngột. Gió mùa đông bắc tràn về từ đêm hôm trước, cuốn theo hơi lạnh thấu xương, phủ lên những con phố một lớp sương mỏng tang như khói. Bà Lan dậy từ bốn giờ sáng, như mọi ngày, vo gạo, đãi đỗ, thổi lửa. Cái bếp than tổ ong quen thuộc bùng lên những đốm hồng ấm áp, hắt lên khuôn mặt già nua những vệt sáng chập chờn. Bà cúi xuống, đưa hai bàn tay sần sùi hơ trên ngọn lửa, và bỗng nhiên một cơn đau nhói chạy qua ngực, nhanh và sắc như một mũi kim. Bà khựng lại, nín thở, chờ cho cơn đau đi qua. Nó kéo dài vài giây, lan xuống cánh tay trái, rồi từ từ tan biến như một làn nước lạnh rút đi.

Bà Lan đứng thẳng dậy, thở chậm. Chuyện này đã xảy ra mấy lần rồi. Lần đầu là hồi tháng trước, khi bà đang bưng nồi xôi nặng từ bếp ra gánh. Lần thứ hai là đêm khuya, lúc ngồi đợi khách, cơn đau ập đến làm bà choáng váng, phải bám vội vào thân cây bàng. Bà chưa nói với ai. Không phải vì bà không biết sợ, mà vì bà biết nói ra thì chẳng giải quyết được gì. Đi viện thì tốn tiền. Mà tiền, bà đang dành dụm cho một việc khác.

Bà Lan nhìn quanh căn nhà trọ chật hẹp. Trên chiếc tủ gỗ cũ kỹ, một cuốn sổ nhỏ nằm ngay ngắn. Trong đó, bà ghi từng đồng tiền kiếm được, từng khoản chi tiêu, và ở trang cuối, một con số được khoanh tròn bằng bút đỏ: số tiền bà ước tính đủ để sửa lại mái nhà dột cho mẹ của An. Bà đã đến thăm bà cụ một lần, khi An còn ở bệnh viện chăm mẹ. Căn nhà cấp bốn nằm sâu trong ngõ nhỏ, mái ngói vỡ nát, tường ẩm mốc, mùi bệnh tật và nghèo khó quyện vào nhau. Bà Lan đứng trước cửa, nhìn vào, và tự nhiên thấy lòng mình nặng trĩu. Bà không giàu có gì, nhưng bà có một gánh xôi và một sức khỏe – thứ mà bà vẫn nghĩ là vô tận, cho đến khi những cơn đau bắt đầu xuất hiện.

Bà Lan quấn thêm chiếc khăn len cũ lên cổ, xách gánh ra khỏi nhà. Gió lạnh ùa vào mặt, làm nước mắt bà cay xè. Trên đường, những hàng quán đêm còn chưa mở cửa, chỉ có vài bóng người co ro đạp xe, những chiếc xe máy chở hàng sớm phóng vụt qua, để lại làn khói trắng mờ mịt. Bà Lan đặt gánh dưới gốc bàng già, bến xe buýt quen thuộc. Cái ghế đá vẫn còn ướt sương, bà lấy chiếc khăn lau qua loa rồi ngồi xuống, bắt đầu xếp từng nắm xôi vào lá sen. Hơi nóng từ nồi xôi bốc lên, ủ ấm khuôn mặt bà, nhưng lưng bà thì lạnh buốt.

Một chiếc xe buýt chạy ngang, đèn pha quét qua bến vắng. Bà Lan ngước nhìn, theo thói quen, dù bà biết chuyến cuối đã đi từ lâu. Những ngày gần đây, An không còn đứng chờ xe buýt nữa. Cô gái bây giờ đi làm ca tối ở một quán cà phê trong phố, tan làm thì đạp xe về nhà mẹ. Thỉnh thoảng, cô vẫn ghé qua gánh xôi, ngồi vài phút, ăn một nắm xôi nóng, rồi lại vội vã đi. Mỗi lần như thế, bà Lan lại thấy nhẹ lòng. Nhưng đêm nay, nhìn bến xe buýt trống trơn, bà thấy nhớ cái dáng ngồi co ro của An trên ghế đá, nhớ ánh mắt đăm chiêu của cô gái trẻ nhìn về phía cuối đường, nơi những chuyến xe không bao giờ đến đúng giờ.

Một cơn đau nữa lại kéo đến. Lần này dữ dội hơn. Bà Lan đặt vội nắm xôi xuống, hai tay bấu chặt lấy thành ghế đá. Mồ hôi lạnh túa ra trên trán, thấm ướt cả chiếc khăn len. Bà cắn chặt môi, cố không phát ra tiếng rên. Cơn đau như một bàn tay vô hình bóp nghẹt lồng ngực, rồi từ từ buông ra. Bà ngồi im, thở dốc, mắt nhắm nghiền. Khi mở mắt ra, bà thấy một bóng người đứng trước mặt.

– Bà Lan! Bà sao vậy?

Đó là anh Hùng, người thợ xe ôm ế khách. Anh vẫn ngồi ở góc phố này mỗi đêm, chờ những vị khách hiếm hoi. Anh vứt điếu thuốc lá, bước nhanh lại gần, khuôn mặt lo lắng.

Bà Lan cố nở một nụ cười méo mó:

– Không sao đâu. Tự nhiên trời lạnh quá, người già nó thế.

– Bà nói dối. – Anh Hùng ngồi xổm xuống, nhìn thẳng vào mắt bà. – Bà bị đau tim phải không? Tôi thấy bà ôm ngực mấy lần rồi. Lần trước, lúc bà bưng nồi xôi, tôi đã định hỏi. Sao bà không đi khám?

Bà Lan lảng sang chuyện khác:

– Anh có ăn xôi không? Hôm nay tôi nấu xôi gấc, ngon lắm.

Anh Hùng thở dài, biết bà không muốn nói. Anh với tay lấy nắm xôi bà vừa gói, mở lá sen ra, hơi nóng bốc lên nghi ngút. Anh ăn một miếng, nhưng mắt vẫn nhìn bà chăm chú.

– Bà ạ, tôi không có nhiều tiền, nhưng nếu bà cần, tôi có thể chở bà đi viện. Bà đừng giấu. Anh em trong xóm này, ai cũng quý bà. Bà mà có mệnh hệ gì, gánh xôi này ai bán?

Bà Lan im lặng một lúc lâu. Tiếng gió thổi qua tán bàng già xào xạc. Bà nhìn xuống đôi bàn tay mình, những ngón tay đã bắt đầu run nhẹ. Rồi bà nói, giọng nhỏ như thì thầm:

– Tôi biết. Nhưng anh Hùng này, tôi còn nợ một món nợ. Không phải nợ tiền. Mà là nợ một lời hứa.

– Lời hứa gì ạ?

Bà Lan không trả lời ngay. Bà nhìn về phía cuối đường, nơi ánh đèn đường vàng vọt hắt xuống mặt nhựa ướt. Bà nhớ đến An, nhớ đến đêm mưa đầu tiên cô gái ấy xuất hiện, ướt sũng, run rẩy, và bà đã gói cho cô một nắm xôi nóng. Bà nhớ đến những đêm hai người ngồi bên nhau, An kể về ước mơ làm bác sĩ dang dở, về người yêu cũ phản bội, về người mẹ bệnh tật. Bà nhớ đến lúc An nắm tay bà, nói: "Bà ơi, bà giống như mẹ cháu." Và bà đã hứa, dù không nói ra thành lời, rằng bà sẽ ở đây, dưới gốc bàng này, chừng nào cô gái ấy còn cần.

– Tôi hứa với một đứa cháu gái. – Bà Lan nói, giọng chắc chắn hơn. – Tôi hứa sẽ giữ cái gánh này, để nó có chỗ quay về.

Anh Hùng không hỏi thêm. Anh ăn hết nắm xôi, đứng dậy, phủi tay.

– Vậy thì bà phải giữ sức khỏe. Từ mai, tôi sẽ ghé sớm hơn, phụ bà khiêng gánh. Bà đừng từ chối. Tôi không lấy tiền công đâu.

Bà Lan nhìn anh, mắt bà cay cay. Bà gật đầu, không nói được lời nào.

Sáng hôm sau, bà Lan đi khám bệnh. Bác sĩ nói bà bị thiểu năng mạch vành, cần nghỉ ngơi, không được làm việc nặng. Bà cầm tờ đơn thuốc, nhét vào túi áo, rồi đi thẳng ra chợ, mua thêm ít gấc và đỗ xanh. Bà không mua thuốc. Số tiền đó, bà để dành. Bà biết mình không thể sống mãi, nhưng bà muốn sống đủ lâu để thấy An trưởng thành, để thấy mái nhà của mẹ An được sửa lại, để thấy cô gái ấy không còn đứng chờ những chuyến xe buýt không bao giờ tới.

Chiều hôm đó, An ghé qua gánh xôi. Cô mặc chiếc áo khoác cũ, tóc buộc vội, nhưng khuôn mặt đã bớt đi vẻ u ám của những ngày đầu. Cô ngồi xuống bên bà, cầm nắm xôi nóng, xuýt xoa.

– Bà ơi, hôm nay trời lạnh quá. Bà nhớ mặc ấm nhé. Cháu nghe nói người già dễ bị cảm lắm.

Bà Lan cười, giấu bàn tay đang run dưới tạp dề:

– Ừ, bà biết rồi. Cháu ăn đi, xôi gấc đấy, tốt cho sức khỏe.

An ăn một miếng, mắt nhìn xa xăm. Rồi cô nói, giọng nhẹ tênh:

– Bà ơi, mẹ cháu khỏe hơn rồi. Bác sĩ nói có thể xuất viện trong tháng sau. Cháu đang cố gắng dành dụm. Chỉ cần sửa lại cái mái nhà, mẹ cháu sẽ không bị dột nữa.

Bà Lan nghe vậy, lòng bà ấm lên như có một ngọn lửa nhỏ vừa được thắp. Bà nhìn An, và bỗng nhiên bà thấy nhẹ nhõm lạ thường. Bà không cần phải là người sửa mái nhà ấy. Bà chỉ cần là người đứng đây, dưới gốc bàng này, chờ An quay về, mỗi khi cô cần một nắm xôi nóng và một chút ấm áp. Như thế là đủ.

Đêm ấy, khi thành phố đã ngủ say, bà Lan ngồi một mình bên gánh xôi. Cơn đau lại kéo đến, nhưng lần này bà không sợ nữa. Bà nhìn lên bầu trời đầy sao, thì thầm:

– Ông ơi, ông có thấy không? Tôi đang làm được một việc tốt. Dù hơi muộn, nhưng tôi đang làm được.

Gió thổi qua, làm ngọn lửa trong bếp than bùng lên, hắt ánh sáng lên khuôn mặt bà, và bà mỉm cười, một nụ cười bình thản, như thể bà đã tìm thấy câu trả lời cho những lo lắng của mình. Cái gánh xôi này, bến xe buýt này, sẽ vẫn ở đây, chừng nào bà còn có thể thức dậy mỗi sáng. Và bà tin, dù có chuyện gì xảy ra, An sẽ biết đường quay về.