Chương 4

Con quạ già đầu bạc trắng tên là Quạ Mốc. Lão ta đã sống qua mười mùa lúa, từng bị người ta ném đá, từng bị bẫy sập, từng thấy cả đàn quạ non chết vì tin lời một con cáo khác. Cho nên lão chẳng vội đáp. Lão cứ đậu yên trên ngọn tre, đôi mắt đen láy nhìn xuống Vện, cái nhìn của kẻ đã nghe quá nhiều lời ngọt trước khi nhìn thấy cạm bẫy.

Vện hiểu cái nhìn ấy. Nhưng hắn không nao núng. Hắn ngồi xuống, vuốt lại bộ ria mép hoe vàng, rồi nói bằng giọng của kẻ bề trên hiền từ:

"Này Quạ Mốc, ta biết lão đang nghĩ gì. Lão nghĩ con cáo này lại đến phỉnh nịnh. Nhưng lần này khác. Lần này ta đến để làm ăn đôi bên cùng có lợi."

Quạ Mốc khẽ nghiêng đầu, giọng khàn khàn như tiếng cối xay đá: "Làm ăn? Cáo mà làm ăn với quạ thì quạ nào cũng thành bộ xương khô. Mi nói đi, nhưng ta nghe bằng ba cái lỗ tai."

Vện cười. Hắn cười rất đẹp, cái cười đã luyện tập trước vũng nước mỗi sáng. "Lão cứ đùa. Ta hỏi lão: lão có thấy vườn nho của lão Mạc không? Giàn cao ngất, quả chín mọng, ngọt lịm. Mà lão Mạc thì già rồi, mắt kém, chân chậm. Chó giữ vườn thì ngu độn, chỉ biết sủa chứ chẳng biết nghĩ. Vậy tại sao bao lâu nay cả đàn quạ nhà lão vẫn phải ăn hạt dẻ khô, ăn sâu bọ, trong khi nho chín rụng đầy gốc?"

Đàn quạ xôn xao. Một con quạ non buột miệng: "Nho chín rụng đầy gốc thật à?"

Vện giơ một chân lên, vẻ mặt chân thành như thánh sống: "Ta thề trên bộ lông đẹp nhất của ta. Nhưng này, ta nói thật với đàn quạ mình nhé, ta chỉ là con cáo già chân ngắn, giàn nho cao quá, ta với không tới. Còn các người có cánh. Các người bay một vòng là hái được cả chùm. Ta chỉ xin phần nho rơi dưới đất thôi. Nho rơi thì có ai ăn đâu, để thối cũng phí."

Quạ Mốc im lặng một lúc lâu. Rồi lão hỏi, giọng lạnh tanh: "Vậy mi được gì trong cái mánh này, hả cáo?"

"Ta được phần rơi. Các người được phần hái. Chia đôi trời đất, ai cũng có phần." Vện nhún vai, giả bộ thờ ơ. "Mà thôi, nếu đàn quạ không thích thì ta đi tìm đàn chim sẻ. Chúng nó nhanh nhẹn lắm, chắc chúng nó không ngại kiếm chút nho ngọt."

Câu ấy như que diêm quẹt vào đống rơm khô. Đàn quạ non lập tức nhốn nháo, con nào cũng sợ mất phần. Con quạ non ban nãy vỗ cánh phành phạch: "Quạ Mốc, bác ơi, hay là mình thử một chuyến? Nho chín mọng mà, chỉ một chuyến thôi!"

Quạ Mốc thở dài. Lão nhìn Vện, đôi mắt già nua ánh lên điều gì đó mà Vện không đọc được. "Được. Một chuyến. Nhưng ta nói trước, cáo ạ: đàn quạ này không ngu. Chúng ta hái, chúng ta thả xuống, mi nhặt. Nhưng nếu mi nuốt lời, thì cái mỏ của ta sẽ tìm được mắt mi trước khi mi kịp chạy."

Vện cúi đầu, giả bộ run rẩy: "Ôi, lão Quạ Mốc nói gì mà đáng sợ thế. Ta là kẻ buôn bán đàng hoàng."

Thế là cả đàn quạ bay lên. Trời chiều vàng rực, bóng chúng nó phủ kín cả khoảng vườn. Quạ Mốc bay đầu, đôi cánh già nhưng vẫn vững vàng. Vện chạy theo dưới gốc, cái đuôi hoe vàng phất phơ, trong bụng đã tính sẵn: khi nho rơi xuống, hắn sẽ nhặt nhanh, vừa nhặt vừa tung hô để chúng nó mải hái, rồi khi đầy bụng, hắn sẽ lăn ra giả chết. Đàn quạ thấy cáo chết sẽ mất cảnh giác. Hắn sẽ ung dung tha về hang, bỏ mặc lũ quạ ngốc nghếch ngồi chờ phần chia.

Lão Mạc lúc ấy đang ngồi trên hiên, tay cầm cái quạt mo phe phẩy. Lão thấy đàn quạ bay tới, thấy con cáo lấp ló sau bụi chuối, nhưng lão không đứng dậy. Lão chỉ khẽ nói với con chó Vàng đang nằm bên chân: "Nằm im. Để xem trò gì."

Đàn quạ đậu lên giàn nho. Quạ Mốc ra lệnh bằng tiếng kêu đanh gọn, và những con quạ non lao vào mổ cuống. Những chùm nho tím sẫm rơi xuống, đập xuống nền đất mềm, lăn lóc. Vện mắt sáng rực, lao vào nhặt. Hắn nhặt đầy mồm, hai bên má phồng lên, nhưng miệng vẫn không ngừng tung hô:

"Giỏi lắm! Các bạn quạ giỏi nhất vùng! Hái nữa đi, hái nữa đi, phía đông giàn còn nhiều lắm!"

Đàn quạ nghe khen thì càng hăng. Quạ non thi nhau mổ, quạ già cũng sốt ruột nhảy vào. Quạ Mốc vẫn đậu ở đầu giàn, không hái. Lão chỉ nhìn. Lão nhìn cái bụng Vện căng dần, nhìn cái đuôi hắn vẫy vẫy vẻ đắc thắng, và lão nhìn thấy cái liếc mắt của Vện về phía bụi chuối – cái liếc mắt của kẻ đang tính đường chuồn.

Khi nho đã rơi đầy một khoảnh đất, Vện bỗng kêu lên một tiếng thảm thiết, rồi lăn ra, chân co giật, lưỡi lè ra. Hắn nằm im như chết thật. Đàn quạ giật mình, ngừng mổ. Quạ non hoảng hốt: "Ôi, cáo chết rồi! Chắc nho có thuốc!"

Nhưng Quạ Mốc vẫn không nhúc nhích. Lão cất giọng khàn khàn, đủ to cho cả vườn nghe: "Chết gì mà chết. Cáo già chết phải nhắm mắt, đằng này mắt nó vẫn hé, đuôi nó vẫn ngoe nguẩy. Các con ơi, nó định lừa mình đấy. Nó muốn mình sợ mà bay đi, để nó tha hết nho về hang."

Vện nghe rõ mồn một. Hắn biết mình bị lật tẩy, liền bật dậy, phủi đất, cười giả lả: "Ôi giời, ta chỉ đùa các bạn một chút. Xem các bạn có bình tĩnh không ấy mà. Thôi nào, chia phần, chia phần."

Nhưng Quạ Mốc đã bay xuống, đậu trên một chùm nho còn nguyên, cái mỏ sắc nhọn chỉ thẳng vào mặt Vện: "Chia phần thế nào, hả cáo? Mi nhặt hết nho dưới đất rồi. Trong mồm mi, trong bụng mi, còn gì để chia?"

Vện sờ bụng, quả thật hắn đã nuốt gần hết. Hắn đảo mắt, rồi cười tươi hơn nữa: "Ta giữ phần của ta thôi. Phần các bạn vẫn còn trên giàn kia mà. Các bạn cứ hái tiếp, ta ăn hết phần dưới đất này là được."

Quạ Mốc lắc đầu, giọng buồn rười rượi: "Ta sống đủ lâu để biết: kẻ nào nói 'phần ta là tất cả' thì sớm muộn cũng chẳng còn ai chia với nó. Các con ơi, bay đi. Vườn nho này không dành cho kẻ tham."

Đàn quạ lần lượt vỗ cánh bay lên. Con quạ non nhìn Vện với ánh mắt vừa giận vừa thất vọng, rồi cũng bay theo. Chỉ còn Vện đứng giữa đống nho dập nát, bụng căng tròn, nhưng trong lòng thì trống rỗng. Hắn vừa mất đàn quạ, vừa lộ mặt với lão Mạc – mà lão Mạc thì đã đứng dậy từ lúc nào, tay cầm cây gậy, con chó Vàng bên chân đã nhe nanh.

Vện nuốt nước bọt. Hắn lùi một bước. Rồi lùi thêm bước nữa. Và khi lão Mạc quát một tiếng "Cút!", thì Vện đã quay đầu chạy thục mạng về phía rặng tre, đuôi cụp xuống, bộ lông hoe vàng dính đầy nho nát.

Nhưng chạy được một quãng, hắn chậm lại. Hắn ngoái nhìn cánh vườn sau lưng, nơi lão Mạc đang cùng con chó Vàng nhặt lại từng chùm nho rơi. Rồi hắn nhìn lên trời, nơi đàn quạ đang lượn một vòng rồi tản ra khắp các ngọn cây. Hắn nghiến răng, khẽ lẩm bẩm: "Được lắm, Quạ Mốc. Được lắm, lão Mạc. Các người khôn. Nhưng Vện này còn khôn hơn. Các người cứ giữ vườn nho ấy đi. Rồi sẽ có ngày các người tự mang nó dâng đến tận hang cho ta."

Nói rồi hắn quay đi, bước sâu vào rặng tre tối. Phía sau, con sóc Bông từ trên cành dẻ cao nhìn xuống, lắc đầu, rồi nhảy vội về phía nhà lão Mạc. Bông vừa nhảy vừa nghĩ: "Con cáo ấy vẫn chưa chịu thua. Mà lần này, nó sẽ không đến bằng lời ngọt nữa đâu."