Chương 13

Vện nằm thu mình dưới gốc cây gạo già, nơi mép cánh đồng, bộ lông hung đỏ lấm lem bùn đất. Trận mưa đêm qua đã cuốn phăng mất cái hang hắn bí mật đào suốt ba ngày dưới chân giàn nho, phơi bày ra cả một đường hầm nghiêng ngoằn ngoèo như vết sẹo trên mặt đất. Hắn đã thoát được, nhưng cái giá thì đắt: cái đuôi bị gai dứa cứa một vệt dài, còn cái bụng đói thì réo lên từng hồi.

Hắn không dám quay lại vườn nho. Không phải vì con chó già. Không phải vì lão Mạc. Mà chính những kẻ hắn vẫn coi là tầm thường kia – bầy quạ, đàn sóc, con mèo mun – giờ đây dường như đang đứng nhìn hắn từ mọi phía, dù chẳng ai thực sự ở đó. Mỗi lần gió lay cành lá, Vện lại giật mình, tưởng như có tiếng cười khẽ vọng lại từ trên cao.

Hắn bắt đầu thấy khó thở. Cái đầu từng tự hào là kho chứa đầy mánh khóe giờ rỗng tuếch, như cái tổ kiến bị mưa cuốn trôi. Hắn vạch ra kế hoạch này đến kế hoạch khác, rồi tự gạch bỏ tất cả. Đào hầm thì đất đã lở. Giả vờ làm bạn với quạ thì chúng đã biết mặt. Trèo tường thì con chó canh gác kỹ hơn bao giờ hết. Mà lão Mạc, sau khi nhặt được mẩu lông đỏ hung, chắc chắn đã sinh nghi.

Vện gặm một cọng cỏ khô, nhổ ra. Hắn lẩm bẩm một mình: "Không lẽ ta hết đường? Không lẽ cái vườn nho ấy lại quá tầm với của Vện này?"

Đúng lúc ấy, một bóng trắng to lớn từ từ tiến lại gần. Vện giương mắt nhìn, toàn thân căng ra như dây cung. Đó là một con dê già, bộ lông trắng ngà đã ngả vàng vì nắng gió, cặp sừng cong vểnh lên như hai lưỡi liềm. Con dê đi chậm rãi, thỉnh thoảng cúi xuống nhai một ngọn cỏ, dáng vẻ chẳng có gì là vội vã.

Vện nhe răng, hạ giọng đe: "Đi đường khác, dê già. Tao đang không vui."

Con dê ngẩng lên, đôi mắt vàng đục nhìn thẳng vào Vện không chút sợ sệt. Nó nhai thêm một ngụm cỏ, rồi mới từ tốn đáp: "Ta cóc cần biết ngươi vui hay buồn. Cánh đồng này của chung. Ta đi đâu là quyền của ta. Mà trông ngươi kìa, chẳng khác nào con chó ướt bị đá một cú vào mông."

Vện khựng lại. Lâu nay chưa kẻ nào dám nói với hắn cái giọng ấy. Hắn định gầm lên, nhưng cơn giận vừa dâng lên đã tắt ngấm, vì cái bụng đói và nỗi bế tắc còn lớn hơn cả lòng tự ái. Hắn thở dài, quay mặt đi: "Mày không hiểu đâu. Tao đang tính chuyện lớn. Chỉ là… tạm thời chưa thông."

Con dê bước thêm vài bước, đứng cách Vện một quãng an toàn, rồi nằm xuống, nhai cỏ một cách thong thả. Nó nói, giọng đều đều như đang kể chuyện xưa: "Ta nghe nói ngươi mưu mô lắm. Cái vườn nho của lão Mạc ấy, ngươi nhắm nó lâu rồi phải không?"

Vện giật mình: "Ai bảo mày?"

"Cả cánh đồng này đồn ầm lên. Con quạ nào cũng kể, con sóc nào cũng cười. Ngươi tưởng bí mật, hóa ra chẳng bí mật gì." Con dê nhai cỏ, mắt lim dim. "Ta thì ta chẳng quan tâm. Nho chua lắm, ta ăn vào đau bụng. Nhưng ta tò mò: ngươi định làm gì bây giờ?"

Vện im lặng một lúc lâu. Hắn nhìn về phía vườn nho, nơi những chùm quả đang chín dần dưới nắng, căng tròn, tím sẫm. Hắn nuốt nước bọt, giọng khàn khàn: "Tao đã thử đủ cách. Đào hầm, leo giàn, lừa quạ, mua chuộc sóc. Đứa nào cũng tưởng tao khôn, hóa ra… tao chẳng qua được cái lũ ấy."

Hắn nghiến răng: "Mà tao không thể xin. Vện này chưa từng xin ai cái gì. Xin là nhục."

Con dê ngừng nhai. Nó quay đầu lại, đôi mắt già nua bỗng trở nên sắc lạnh: "Thế ngươi nghĩ lừa lọc là vinh quang lắm sao? Ngươi lừa được một lần, hai lần, rồi sao nữa? Cả cánh đồng này giờ nhìn ngươi bằng nửa con mắt. Ngươi có giỏi đến đâu, cũng chẳng còn ai tin. Thế mà ngươi vẫn cho là mình khôn."

Vện gầm gừ trong cổ: "Mày dạy đời tao đấy à?"

"Ta chẳng dạy ai bao giờ. Ta chỉ nói điều ta thấy." Con dê chậm rãi đứng dậy, phủi bụi cỏ trên lưng. "Ngươi thử nghĩ xem. Lão Mạc trồng nho, nhưng lão đâu có ăn hết. Lão bán cho chợ, cho làng. Con chó giữ vườn, nhưng nó giữ cho lão, đâu phải để cắn ngươi. Ngươi cứ coi ai cũng là kẻ thù, thì ai cũng thành kẻ thù thật."

Vện cãi: "Thế mày bảo tao phải làm gì? Quỳ xuống xin lão Mạc một chùm nho? Tao thà nhịn đói."

Con dê khịt mũi, cười khô khốc: "Nhịn đói thì cứ nhịn. Nhưng ta hỏi ngươi: ngươi muốn ăn nho, hay muốn chứng tỏ mình giỏi hơn thiên hạ? Nếu muốn ăn nho, thì cách đơn giản nhất là hỏi. Còn nếu muốn chứng tỏ, thì ngươi cứ việc đào hầm, leo giàn, lừa lọc, rồi chuốc lấy nhục. Chọn đi."

Vện im thin thít. Hắn chưa bao giờ nghĩ đến chuyện ấy. Hắn chỉ nghĩ đến việc thắng. Thắng lão Mạc. Thắng con chó. Thắng bầy quạ. Thắng tất cả. Nhưng thắng để làm gì, thì hắn chưa từng tự hỏi.

Con dê quay lưng bước đi, nhưng dừng lại sau vài bước: "Ta nghe nói lão Mạc đang cần người bắt chuột đồng. Chuột đồng năm nay phá nho dữ lắm. Ngươi mà đến, bảo là ngươi giỏi bắt chuột, biết đâu lão chẳng đổi cho vài chùm nho. Đó là nhờ vả, không phải van xin. Mà nhờ vả thì chẳng có gì nhục."

Nó đi thêm vài bước, rồi nói vọng lại, giọng nhẹ tênh: "Còn không thì cứ ngồi đây gặm cỏ như ta. Cỏ này cũng chẳng tệ. Chỉ có điều, ngươi là cáo, không phải dê."

Bóng con dê trắng khuất dần sau lùm cây. Vện ngồi im rất lâu. Hắn nhìn cọng cỏ khô trong tay, nhìn vết sẹo trên đuôi, nhìn về phía vườn nho xa xa. Lần đầu tiên, hắn thấy mình nhỏ bé đến thế. Không phải nhỏ bé trước lão Mạc, mà nhỏ bé trước chính cái đầu kiêu ngạo của mình.

Hắn đứng dậy, phủi bùn trên lông, bước một bước về phía vườn nho, rồi dừng lại. Hắn chưa biết mình sẽ nói gì với lão Mạc. Nhưng ít nhất, hắn đã biết mình không thể tiếp tục cái trò cũ. Con dê già nói đúng một điều: cả cánh đồng đã nhìn hắn bằng nửa con mắt. Mà muốn lấy lại lòng tin, thì phải bắt đầu bằng một việc chưa từng làm.

Vện hít một hơi dài, rồi lẩm bẩm: "Bắt chuột đồng. Được. Tao sẽ thử. Nhưng nếu lão Mạc không cho nho, thì đừng trách Vện này."

Hắn bước thêm vài bước, rồi bật cười khô khốc: "Mà thôi, trước hết phải kiếm cái gì bỏ bụng đã. Bắt chuột cũng cần sức chứ."

Nói rồi hắn quay sang bụi rậm, nơi có mùi chuột đồng thoang thoảng. Lần này, hắn săn mồi không phải để chứng tỏ, mà chỉ để sống. Và có lẽ, đó là bài học đầu tiên con dê già để lại.