Chương 7

Chiều hôm sau, Lam đến điểm hẹn sớm hơn Minh mười lăm phút. Cô đứng trước cổng công viên, hai tay đút túi áo khoác, mắt nhìn về phía con đường nhỏ dẫn vào khu tập thể cũ. Hôm nay cô ăn mặc giản dị hơn mọi ngày — quần jeans, áo sơ mi trắng, tóc buộc gọn sau gáy. Không phấn son, không kính râm, không khăn quàng che kín mặt. Chỉ có đôi mắt là vẫn mang theo nét gì đó rất riêng, cái nét của một người đã từng đứng dưới ánh đèn sân khấu và hát cho hàng nghìn người nghe.

Minh xuất hiện từ cuối con dốc, chiếc xe đạp cũ kỹ kêu cót két theo từng vòng bánh. Cậu bé vẫy tay khi nhìn thấy Lam, nụ cười rộng đến mang tai.

"Chị đến sớm vậy ạ?"

"Chị không có gì làm nên đi sớm thôi." Lam đáp, giọng khàn khàn nhưng đã đỡ hơn mấy hôm trước. "Mà em bảo bà ngoại chưa? Chị đến thế này có làm phiền bà không?"

Minh lắc đầu, dắt xe đi chậm bên cạnh Lam. "Em bảo rồi. Bà bảo bà vui lắm, bảo em phải dọn nhà cho sạch. Mà nhà em có gì đâu mà dọn, chị cứ đến là biết."

Con đường dẫn vào khu tập thể nhỏ hẹp, hai bên là những dãy nhà cấp bốn cũ kỹ, tường vôi bong tróc loang lổ. Trẻ con chạy nhảy khắp sân gạch, tiếng cười đùa vang vọng. Lam đi giữa những âm thanh ấy, bỗng nhiên thấy lòng mình lạ kỳ. Không ồn ào như cô tưởng. Mà ấm áp. Như một thứ gì đó đã lâu lắm rồi cô không được chạm vào.

Nhà Minh nằm ở cuối dãy, căn hộ nhỏ trên tầng hai. Cầu thang hẹp, tối, mùi ẩm mốc phảng phất. Minh đi trước, vừa đi vừa nói vọng xuống: "Bà ơi, chị Lam đến rồi ạ!"

Cánh cửa gỗ mở ra. Một bà cụ nhỏ nhắn, lưng còng, tóc bạc trắng như cước đứng ở ngưỡng cửa. Đôi mắt bà đục mờ vì tuổi tác nhưng vẫn ánh lên vẻ hiền từ lạ thường. Bà mặc chiếc áo bông đã sờn, tay chống gậy, nhìn Lam rồi nở nụ cười móm mém.

"Cháu chào bà ạ." Lam cúi đầu, giọng tự nhiên dịu lại.

"Cháu vào nhà đi. Minh nó cứ nhắc cháu suốt, bảo chị Lam hát hay lắm, bà muốn gặp lắm rồi." Bà cụ nói, giọng chậm rãi nhưng rõ ràng.

Lam khẽ liếc Minh. Cậu bé đỏ mặt, gãi đầu: "Em chỉ kể bà nghe thôi mà."

Căn phòng nhỏ nhưng gọn gàng. Một chiếc giường gỗ, một tủ quần áo cũ, và trên bàn thờ nhỏ có tấm ảnh một người phụ nữ trẻ. Lam đứng lại trước tấm ảnh ấy lâu hơn một chút. Người phụ nữ trong ảnh có đôi mắt giống cô, mái tóc dài đen nhánh, và một nụ cười rất tươi.

Bà cụ rót nước mời Lam, rồi ngồi xuống chiếc ghế nhựa đặt cạnh cửa sổ. Ánh nắng chiều hắt vào, làm những sợi bạc trên tóc bà sáng lên như tơ.

"Cháu là ca sĩ hả?" Bà hỏi.

"Dạ." Lam gật đầu. "Nhưng dạo này cháu bị mất giọng ạ."

"Ừ, Minh nó kể bà nghe rồi." Bà cụ gật gù. "Bà hồi trẻ cũng từng hát. Hát ở đoàn văn công tỉnh, cũng được nhiều người biết lắm."

Lam hơi ngạc nhiên, quay sang nhìn bà kỹ hơn. Đôi tay bà run run cầm chén nước, nhưng đôi mắt thì vẫn sáng.

"Hồi đó bà hát chính, được cử đi biểu diễn khắp nơi. Nhưng rồi nhà nước giải thể đoàn, bà về quê lấy chồng, sinh con. Không hát nữa." Bà dừng lại một chút, nhìn ra cửa sổ. "Nhưng bà có một người học trò. Con bé đó hát hay nhất trong tất cả những người bà từng dạy."

Minh ngồi bên cạnh, hai tay đặt trên đầu gối, im lặng nghe. Lam cũng im lặng. Có một điều gì đó trong giọng bà cụ khiến cô không dám ngắt lời.

"Con bé đó tên là Hà." Bà cụ nói tiếp. "Nhà nó nghèo, bố mất sớm, mẹ bán hàng rong nuôi nó ăn học. Nó đến xin bà học hát từ năm mười ba tuổi. Bà nhìn đôi mắt nó là biết nó yêu âm nhạc đến mức nào. Bà dạy nó từng hơi thở, từng cách lấy giọng. Nó tiến bộ nhanh lắm."

Lam nghe đến đây, tim bỗng đập mạnh một nhịp. Cô nhìn tấm ảnh trên bàn thờ lần nữa. Người phụ nữ trong ảnh — đôi mắt ấy, nụ cười ấy — có gì đó rất quen.

"Rồi sau đó thì sao hả bà?" Minh hỏi, giọng tò mò.

"Rồi nó đi thi, đỗ vào nhạc viện. Bà mừng lắm. Nhưng rồi mẹ nó ốm nặng, nó phải bỏ học đi làm kiếm tiền. Một thời gian sau bà nghe tin nó lấy chồng, sinh con gái. Bặt tin luôn từ đó." Bà cụ thở dài. "Bà vẫn giữ cuốn băng ghi âm nó hát ngày xưa. Nhưng băng hỏng rồi, không nghe được nữa."

Lam cảm thấy cổ họng mình nghẹn lại. Cô muốn hỏi điều gì đó, nhưng không dám. Sợ câu trả lời sẽ làm cô vỡ tan.

Bà cụ quay sang nhìn Lam, đôi mắt đục mờ bỗng trở nên sắc sảo lạ thường. "Cháu tên là Lam phải không? Lam gì?"

" Dạ, cháu tên Nguyễn Thanh Lam ạ."

Bà cụ im lặng một lúc lâu. Rồi bà đưa tay run run chỉ lên bàn thờ. "Cháu lại đây. Nhìn kỹ tấm ảnh này xem."

Lam đứng dậy, bước đến gần bàn thờ. Tấm ảnh đã cũ, viền gỗ đã mòn, nhưng khuôn mặt người phụ nữ trong ảnh vẫn rõ. Cô nhìn kỹ hơn. Đôi mắt. Sống mũi. Nụ cười. Tim cô như bị ai bóp nghẹt.

"Đây là…" Giọng Lam run lên.

"Đây là Hà. Mẹ cháu." Bà cụ nói, giọng chắc chắn đến mức không thể nhầm lẫn được.

Căn phòng im lặng như tờ. Minh ngồi im, mắt mở to nhìn Lam rồi nhìn bà ngoại. Lam đứng bất động trước bàn thờ, hai tay buông thõng, mắt nhìn chằm chằm vào tấm ảnh.

"Mẹ cháu… mất khi cháu lên năm." Lam nói, giọng khàn đặc. "Cháu không nhớ gì nhiều về mẹ. Chỉ nhớ mẹ hay hát ru cháu ngủ. Nhưng cháu không biết mẹ từng học hát. Không biết mẹ từng…"

"Bà biết." Bà cụ gật đầu, mắt cũng rưng rưng. "Bà đã tìm cháu bao nhiêu năm. Nhưng cháu theo mẹ lên thành phố, bà không biết tìm ở đâu. Đến khi Minh nó kể về chị Lam hát hay, bà mới nghĩ có thể là cháu. Nhưng bà không dám chắc. Đến hôm nay nhìn thấy cháu, bà mới biết."

Lam ngồi xuống cạnh bà cụ, hai tay ôm mặt. Cô không khóc, nhưng hơi thở thì dồn dập, lồng ngực đau nhói. Bao nhiêu năm cô sống trong ký ức mờ nhạt về mẹ — một người phụ nữ hát ru cô ngủ, một vòng tay ấm, một mùi hương dịu nhẹ. Cô chưa bao giờ biết mẹ mình từng là học trò của một người hát ở đoàn văn công. Chưa bao giờ biết mẹ mình đã từng mơ ước điều gì.

"Bà ơi…" Lam ngẩng lên, mắt đỏ hoe. "Bà còn nhớ gì về mẹ cháu không? Bà kể cho cháu nghe được không?"

Bà cụ đưa bàn tay gầy guộc vuốt lên tóc Lam, chậm rãi như đang vuốt ve một đứa cháu nhỏ. "Mẹ cháu hát hay lắm. Hay hơn bà. Hay hơn cả cháu bây giờ. Nhưng mẹ cháu hát không phải để nổi tiếng. Mẹ cháu hát vì mẹ cháu yêu âm nhạc. Hát vì mẹ cháu muốn giữ lại những điều đẹp đẽ nhất của cuộc đời mình."

Lam cúi đầu, nước mắt bắt đầu rơi xuống mu bàn tay. Cô nhớ lại những ngày đầu tiên bước vào con đường ca hát. Cô hát vì cô muốn hát. Nhưng rồi danh vọng đến, tiền bạc đến, hợp đồng đến, và dần dần cô không còn nhớ nổi lý do mình bắt đầu nữa. Cô hát vì người khác muốn cô hát. Cô hát vì không hát thì sẽ bị bỏ rơi. Cô hát vì sợ im lặng.

Nhưng bây giờ, trong căn phòng nhỏ của một bà cụ nghèo ở khu tập thể cũ, giữa những ký ức về người mẹ đã mất, Lam bỗng nhận ra một điều gì đó rất rõ ràng. Giọng hát của cô không phải là thứ cô phải giành giật. Nó là thứ cô được thừa hưởng. Từ mẹ cô. Từ bà cụ này. Từ những người phụ nữ đã hát bằng cả trái tim mình, không cần ai công nhận.

Minh đứng dậy, lặng lẽ đi rót thêm nước. Cậu bé không nói gì, nhưng khi đặt chén nước xuống bàn, cậu khẽ nói: "Chị Lam ơi, chị đừng buồn. Bà em bảo, người hát hay là người biết giữ lại những điều quý giá trong tim. Chị giữ được hình ảnh mẹ chị, vậy là chị hát hay rồi."

Lam quay sang nhìn Minh. Cậu bé đứng đó, áo sờn, quần cũ, đôi dép cao su mòn đế. Nhưng đôi mắt cậu bé thì sáng lên như vừa tìm thấy một điều gì đó rất đẹp. Cô bỗng thấy lòng mình nhẹ đi. Không phải vì nỗi buồn biến mất, mà vì nỗi buồn ấy được sẻ chia.

Bà cụ đứng dậy, chống gậy bước đến bên tủ gỗ. Bà mở ngăn kéo, lục lọi một hồi lâu rồi lấy ra một cuốn sổ nhỏ, bìa đã ố vàng. Bà đưa cho Lam.

"Đây là cuốn sổ bà ghi lại những bài hát mẹ cháu từng hát. Có cả lời, có cả nốt nhạc bà tự viết. Bà giữ bao nhiêu năm, định sau này có gặp cháu thì đưa. Giờ thì đưa được rồi."

Lam cầm cuốn sổ bằng hai tay, như cầm một báu vật. Cô mở trang đầu tiên. Nét chữ nguệch ngoạc, run run của một người già, nhưng từng nốt nhạc, từng lời ca đều rõ ràng. Trên cùng trang giấy, bà viết một dòng chữ nhỏ: "Hà hát bài này hay nhất. Ngày 12 tháng 3 năm 1987."

Lam đọc dòng chữ ấy, rồi đọc lại lần nữa. Cô không biết ngày 12 tháng 3 năm 1987 có ý nghĩa gì. Nhưng cô biết, từ giây phút này, cô không còn là một ca sĩ mất giọng nữa. Cô là con gái của Hà. Là học trò của một bà cụ hát ở đoàn văn công. Là một phần của một câu chuyện dài hơn cô tưởng rất nhiều.

Cô ngẩng lên, nhìn bà cụ và Minh. Ngoài cửa sổ, nắng chiều đã nhạt, nhuộm cả căn phòng một màu vàng úa. Lam khẽ nói, giọng vẫn khàn nhưng đã ấm hơn: "Bà ơi, cháu cảm ơn bà. Cháu… cháu sẽ hát lại. Không phải để biểu diễn. Mà để hát cho mẹ cháu nghe. Và cho bà nghe nữa."

Bà cụ mỉm cười, nụ cười hiền từ đến mức Lam chỉ muốn ngồi đó mãi, không đi đâu nữa. Minh đứng bên cạnh, tay vẫn cầm chén nước, miệng cười rất tươi. Và trong căn phòng nhỏ ấy, giữa những con người chẳng ai có gì ngoài tình thương dành cho nhau, Lam bỗng nghe thấy một điều gì đó rất khẽ. Một giai điệu. Một hơi thở. Một tiếng hát chưa thành lời. Nhưng nó ở đó. Ở rất gần. Và lần này, cô biết mình sẽ không đánh mất nó nữa.