Chương 10

Quán cà phê nhỏ nằm sâu trong con hẻm cuối phố, không biển hiệu, chỉ có một tấm bảng gỗ vẽ tay hình tách cà phê đang bốc khói. Bà ngoại Minh gọi nơi này là "quán của bà Tư", người đàn bà góa chồng đã mở quán hơn ba mươi năm, chỉ bán cà phê đen và bánh mì chấm sữa đặc. Buổi tối, quán vắng khách. Đèn vàng vọt treo thấp, chiếu xuống mặt bàn gỗ sờn những vòng tròn ố vàng của ly tách cũ.

Minh đẩy cửa bước vào trước, tay còn cầm chiếc xe đạp dựng ngoài hiên. Lam theo sau, đội mũ lưỡi trai vành rộng che gần hết khuôn mặt. Cô mặc chiếc áo sơ mi cũ của Minh mà bà ngoại đưa hôm trước, tay áo dài quá khổ phải xắn lên hai vòng. Trông cô chẳng giống một ngôi sao ca nhạc đang ở đỉnh cao sự nghiệp, mà giống một cô gái vừa trốn khỏi chính cuộc đời mình.

Bà Tư ngẩng lên khỏi quầy, đôi mắt già nheo lại sau cặp kính trắng đục. Bà nhìn Lam một thoáng, rồi nhìn Minh, rồi lại cúi xuống lau ly.

"Có khách mới hả con?" Bà hỏi, giọng khàn khàn vì thuốc lá.

"Dạ, chị này là bạn của con," Minh đáp, kéo ghế cho Lam ngồi. "Bà cho con hai ly cà phê sữa, với một phần bánh mì."

Bà Tư gật gù, không hỏi thêm. Ở cái thành phố này, người ta học được cách không tò mò quá nhiều về những vị khách đến quán lúc gần nửa đêm.

Lam ngồi đối diện Minh, hai tay ôm lấy ly nước lọc bà Tư vừa rót. Cô nhìn quanh quán. Tường gạch cũ, vài bức tranh sơn dầu đã bạc màu, một chiếc đàn guitar gỗ treo trên cao, bụi phủ mờ cả dây. Ánh mắt cô dừng lại ở đó.

"Chị từng chơi đàn không?" Minh hỏi, như thể đọc được suy nghĩ của cô.

"Hồi nhỏ," Lam nói, giọng vẫn khàn đặc, như tiếng gió lùa qua khe cửa. "Mẹ chị dạy. Bà ấy nói con gái phải biết chơi một loại nhạc cụ, để lúc buồn còn có thứ mà dựa vào."

"Rồi chị có dựa vào nó không?"

Lam im lặng. Cô đặt ly nước xuống, ngón tay miết nhẹ lên vành ly. Bà Tư bưng cà phê ra, đặt trước mặt hai người, rồi lặng lẽ rút lui về quầy, tiếp tục công việc lau chùi không dứt của mình.

"Chị chưa bao giờ dám," Lam thú nhận, giọng nhỏ đến mức gần như tan vào tiếng quạt trần kêu cót két. "Chị hát vì đó là điều duy nhất chị làm tốt. Nhưng chị chưa bao giờ dám chơi đàn trước mặt ai. Chị sợ người ta sẽ thấy mình dở tệ."

Minh nhấp một ngụm cà phê, vị đắng ngấm xuống cổ họng. Cậu bé nhìn Lam, đôi mắt đen lay láy như đang cân nhắc điều gì đó.

"Chị nói chị hát vì đó là điều duy nhất chị làm tốt," Minh chậm rãi. "Nhưng nếu vậy, tại sao chị lại im lặng? Tại sao chị không hát nữa?"

Lam mở miệng định trả lời, nhưng không có tiếng nào thoát ra. Cô cúi đầu, tóc xõa xuống che khuất gương mặt. Bà Tư từ quầy nhìn sang, đôi mắt già chợt ánh lên điều gì đó. Bà bước lại gần, tay cầm một chiếc khăn lau, nhưng không lau gì cả.

"Hồi trẻ, tôi cũng từng hát," bà Tư nói, giọng trầm như tiếng đất. "Hát ở rạp hát lớn, có đèn, có phông màn. Nhưng rồi chồng tôi mất, tôi phải bán rạp, mở quán này. Tôi không hát nữa. Ba mươi năm rồi."

Lam ngẩng lên, nhìn bà Tư. Người đàn bà già đứng đó, lưng còng, tay run run cầm khăn. Nhưng trong mắt bà có gì đó vẫn sáng, như tro tàn còn lửa.

"Nhưng tôi vẫn hát," bà Tư tiếp, khóe môi nhếch lên thành nụ cười móm mém. "Mỗi sáng, khi pha cà phê. Hát cho mình nghe. Không ai nghe cả. Nhưng tôi hát. Vì nếu tôi không hát, tôi sẽ quên mất mình từng là ai."

Không khí trong quán chùng xuống. Tiếng quạt trần vẫn kêu cót két. Ly cà phê của Lam nguội dần, váng sữa đặc đóng lại trên mặt.

Minh đặt ly xuống, đứng dậy khỏi ghế. Cậu bé bước đến chỗ treo đàn guitar, với tay gỡ nó xuống. Bụi bay lên mù mịt trong ánh đèn vàng. Minh phủi phủi mặt đàn, rồi quay lại, đưa cây đàn cho Lam.

"Chị thử đi," Minh nói. "Không có ai nghe đâu. Chỉ có con với bà Tư thôi. Mà bà Tư nói rồi đó, bà ấy cũng hát. Con thì không biết hát. Con chỉ biết rao báo. Nhưng con nghĩ, nếu chị không thử, chị sẽ mãi không biết mình còn hát được hay không."

Lam nhìn cây đàn guitar trong tay Minh. Dây đàn đã cũ, nhưng còn nguyên. Cô đưa tay ra, ngón tay run nhẹ khi chạm vào cần đàn. Một dây đàn kêu lên, âm thanh khô khốc vì lâu ngày không được gảy.

Cô đặt đàn lên đùi, tay trái bấm hợp âm, tay phải gảy nhẹ. Âm thanh vang lên, lạc điệu, ngập ngừng, như một đứa trẻ tập nói. Lam nhắm mắt lại. Cô hít một hơi sâu, lồng ngực căng ra, rồi cô hát.

Giọng cô vỡ ra ngay từ nốt đầu tiên.

Không phải vỡ vì khàn, mà vỡ vì cảm xúc. Nốt nhạc đầu tiên run rẩy, chênh vênh, như người đi trên dây giữa hai tòa nhà cao tầng. Minh nín thở. Bà Tư đứng yên, khăn lau rơi xuống đất. Lam tiếp tục hát, từng từ một, chậm rãi, như thể cô đang bò qua một cánh đồng gai. Bài hát cũ, bài hát mẹ cô vẫn hát mỗi sáng chủ nhật. Giai điệu về một dòng sông, về một người mẹ, về những điều đã mất.

Rồi đến đoạn điệp khúc, giọng cô bỗng vỡ òa.

Không phải vỡ theo nghĩa tan tành. Mà là vỡ như con đê vỡ, để nước tràn vào đồng ruộng khô cằn. Giọng cô tuôn ra, trong trẻo đến lạ thường, như thể cơn khàn đặc mấy tuần qua chỉ là một lớp băng mỏng vừa tan chảy dưới ánh mặt trời. Cao vút, rồi trầm xuống, rồi lại vút lên, uốn lượn như chim én liệng giữa trời chiều. Minh cảm thấy sống lưng mình nổi gai. Cậu bé không hiểu nhiều về âm nhạc, nhưng cậu hiểu điều này: đây là giọng hát khiến người ta muốn khóc, muốn cười, muốn sống chậm lại một chút.

Bà Tư đứng tựa quầy, mắt nhắm nghiền. Nước mắt chảy xuống gò má nhăn nheo, bà không lau. Bà cứ đứng đó, nghe Lam hát hết bài, đến nốt cuối cùng vang lên rồi lịm dần vào im lặng.

Quán cà phê nhỏ im phăng phắc.

Lam mở mắt. Cô ngồi bất động, tay vẫn đặt trên dây đàn. Một giọt nước mắt lăn xuống má cô, rơi xuống mặt gỗ cây guitar. Cô không nói gì. Cô cũng không cần nói gì.

Minh cũng không nói. Cậu bé chỉ đứng đó, nhìn Lam. Rồi cậu bé làm một việc mà cậu vẫn làm mỗi khi bà ngoại mệt: cậu đến bên cạnh cô, ngồi xuống, và đặt tay mình lên tay cô. Bàn tay nhỏ bé, chai sạn vì đạp xe, vì bưng báo, vì những ngày mưa nắng. Nhưng ấm.

Bà Tư bước lại, nhặt chiếc khăn rơi dưới đất. Bà lau mặt mình, rồi lau mặt bàn, như thể đang dọn dẹp đi những dấu vết của một điều gì đó thiêng liêng vừa xảy ra.

"Uống cà phê đi," bà nói, giọng khàn như thường ngày. "Nguội rồi."

Cả ba người ngồi xuống bàn. Không ai nói gì thêm. Chỉ có tiếng tách cà phê chạm đĩa sứ, tiếng quạt trần kêu cót két, và ngoài kia, tiếng thành phố đêm vọng lại, xa xăm như một giấc mơ đang tan.

Lam nâng ly lên, uống một ngụm. Cà phê đắng, nhưng cô không còn thấy đắng nữa. Cô nhìn Minh, rồi nhìn bà Tư. Cô muốn nói cảm ơn, nhưng lời cảm ơn có vẻ quá nhỏ bé. Cô chỉ mỉm cười. Nụ cười đầu tiên sau nhiều tuần. Nụ cười không gồng gánh, không lo lắng, không sợ hãi.

Minh nhìn nụ cười đó, và cậu bé chợt hiểu điều mình đã làm được. Cậu không chữa được giọng hát của Lam. Cậu không mua được thuốc cho bà ngoại khỏi bệnh. Cậu không thay đổi được thế giới. Nhưng cậu đã cho một người đàn bà trẻ một chỗ để hát. Và đôi khi, chỉ cần thế thôi.

"Mai chị lại hát không?" Minh hỏi, giọng nhỏ.

Lam nhìn cây đàn guitar trên đùi. Cô gảy thử một dây, âm thanh vang lên trong trẻo trong quán vắng.

"Mai chị phải gọi cho công ty," Lam nói, giọng cô giờ đã trong hơn, dù vẫn còn chút khàn nhẹ ở cuối câu. "Chị phải giải quyết hợp đồng. Nhưng mà…"

Cô dừng lại, nhìn bà Tư. Bà Tư đang nhìn cô bằng ánh mắt của một người từng mất đi tất cả rồi tìm lại được một phần nhỏ bé.

"Nhưng mà tối mai, chị sẽ hát," Lam nói. "Ở đây. Nếu bà Tư cho phép."

Bà Tư gật đầu, không nói gì. Nhưng bà đứng dậy, đi ra sau quầy, và mở một ngăn kéo. Bà lấy ra một chiếc hộp gỗ nhỏ, đặt lên bàn trước mặt Lam. Trong hộp là một micro cũ, loại micro cầm tay từ thập niên trước, sơn đã tróc gần hết.

"Của rạp hát ngày xưa," bà Tư nói. "Tôi giữ lại làm kỷ niệm. Cô dùng đi. Nó cũ, nhưng vẫn hoạt động tốt. Tôi nghe thấy tiếng của cô. Cô xứng đáng hát với một chiếc micro đàng hoàng."

Lam cầm chiếc micro lên, ngón tay run nhẹ. Cô không biết nói gì. Cô chỉ cúi đầu, thật thấp, như một đứa trẻ lễ phép.

Đêm đó, trên đường về, Minh đạp xe chậm hơn mọi ngày. Lam ngồi sau, tay ôm cây đàn guitar, còn chiếc micro bọc trong vải đặt trong giỏ trước. Trời đã tối hẳn, nhưng sao sáng rõ. Lam ngước nhìn bầu trời, rồi cô khẽ hát một mình, tiếng hát nhỏ đến mức chỉ có cô và Minh nghe thấy. Giai điệu cũ, nhưng lần này khác. Lần này cô hát cho chính mình.

Phía sau, bà Tư đóng cửa quán. Bà đứng nhìn theo chiếc xe đạp khuất dần trong bóng đêm. Rồi bà khép cửa, bật đèn ngủ, và trong căn quán nhỏ của mình, bà cũng khẽ hát. Một mình. Như ba mươi năm qua. Nhưng đêm nay, tiếng hát của bà có thêm một niềm vui nhỏ bé. Niềm vui của người già khi thấy điều tốt đẹp được trao lại cho thế hệ sau.