Chương 4

Châu không ngủ được. Suốt đêm cô nằm nghe những âm thanh rời rạc của căn nhà gỗ: tiếng kẽo kẹt của mái tôn co giãn trong sương, tiếng mọt gặm đâu đó trong vách, và xa hơn, tiếng những bước chân lạch cạch ngoài hành lang cứ lặp đi lặp lại như một cái máy khâu cũ. Cô kéo chăn lên tận cổ, mắt dán vào ô cửa sổ mờ đục, nơi ánh trăng lọt qua khe rèm thành những vệt bạc nằm ngang trên sàn. Đến gần sáng, tiếng bước chân mới thưa dần rồi tắt hẳn, nhường chỗ cho tiếng gà rừng gáy vọng từ chân đồi.

Khi Châu xuống bếp, bà Tư đã ngồi sẵn ở bàn, trước mặt là ấm nước đang bốc khói và một cuốn sổ bìa da sờn cũ đặt ngay ngắn trên khăn trải bàn. Bà không nhìn cô, chỉ đẩy cuốn sổ về phía trước bằng hai ngón tay.

"Của ông chủ," bà Tư nói. "Tôi giữ đúng như lời ông dặn. Ông bảo khi nào cô chủ về thì đưa. Không sớm hơn, không muộn hơn."

Châu kéo ghế ngồi xuống. Cuốn sổ nặng hơn cô tưởng, bìa da đã mềm nhũn vì ẩm, mép giấy ngả màu vàng ố. Cô mở ra, trang đầu tiên là nét chữ của bố, nghiêng nghiêng, run run, khác hẳn nét chữ đều đặn trên những tờ hóa đơn ngày trước.

"Bố viết cái này khi nào?" Châu hỏi.

"Từ đợt ông lên đây ở hẳn. Khoảng hai năm trước." Bà Tư rót nước ra chén, động tác chậm rãi như đang đong từng giọt thời gian. "Ông viết mỗi đêm. Có đêm viết kín mấy trang, có đêm chỉ ngồi nhìn cuốn sổ rồi thôi."

Châu lật tiếp. Những trang đầu là chuyện thường ngày: chuyện sửa mái nhà, chuyện trồng mấy luống rau sau bếp, chuyện con chó hoang lạc lên đồi rồi ở lại. Giọng văn nhẹ tênh, như thể bố cô đang cố tự trấn an mình bằng những điều bình dị nhất. Nhưng càng về sau, chữ càng chậm, càng nặng, khoảng cách giữa các dòng càng thưa ra như thể mỗi câu phải mất rất lâu mới viết xong.

Rồi cô chạm đến trang có nét gạch chân đậm dưới một dòng chữ: "Mình đã phá lời thề."

Châu đọc lại dòng đó ba lần. Cô ngẩng lên nhìn bà Tư, nhưng bà già vẫn cúi mặt vào chén nước, như thể đã biết trước điều cô sẽ đọc thấy.

"Năm đó," trang nhật ký viết, "khi cha mình mua mảnh đồi này, nó rẻ một cách vô lý. Người bán chỉ dặn một câu: đừng bao giờ đụng vào khu đất phía sau gốc cây gạo già. Mình đã gật đầu. Mình đã thề. Mình thề trước mặt ông ấy, trước mặt cả những người đứng sau lưng ông ấy mà lúc đó mình không nhìn rõ mặt. Mình chỉ nghĩ đó là lời dặn của một ông già mê tín."

Châu đọc chậm, từng chữ một, như thể nếu đọc nhanh quá, những điều trong đó sẽ nhảy khỏi trang giấy mà bám lấy cô.

"Mình cần tiền. Cậu Út nói đó là mảnh đất tốt, nếu san phẳng làm đường lên đồi thì cả khu này sẽ trúng lớn. Mình đã cho máy múc vào. Ngày đầu tiên đào xuống, đất ướt và lạnh như thể vừa mở nắp một cái giếng bỏ hoang. Công nhân bảo họ thấy mấy cái hũ sành vỡ, bên trong có tro. Mình bảo họ lấp lại, nhưng đã muộn. Từ đêm đó, bọn họ bắt đầu đến."

Châu nghe tiếng mình nuốt nước bọt. Cô lật sang trang sau. Nét chữ ở đây nguệch ngoạc hẳn, như viết trong bóng tối, như viết mà không dám nhìn xuống giấy.

"Bọn họ không có chân. Mình không hiểu tại sao, nhưng họ không chạm đất. Họ lơ lửng ngay trên mặt sân, đứng thành hàng, im lặng. Không ai nói gì. Chỉ đứng nhìn. Càng ngày càng đông. Mình đã thử xin lỗi, đã thử đốt vàng mã, đã thử mời thầy về cúng. Không ăn thua. Vì mình đã thề, và mình đã phá lời thề. Lời thề với người chết thì không thể xin xỏ bằng lễ vật. Phải trả bằng thứ khác."

"Bằng gì?" Châu hỏi, giọng khàn đi. Cô không nhận ra mình đã hỏi thành tiếng cho đến khi bà Tư ngẩng lên.

"Ông chủ chưa viết đến đó," bà Tư đáp. "Ông ấy bỏ dở. Đêm cuối cùng, ông viết được mấy chữ rồi gục xuống bàn. Sáng hôm sau tôi gọi dậy thì ông đã đi rồi."

Châu nhìn bà chằm chằm. "Bà nói 'đi' là đi đâu?"

Bà Tư đặt chén nước xuống, chậm rãi, như sợ làm vỡ không khí trong bếp. "Cô chủ à, có những chuyện tôi không được phép nói. Ông chủ dặn tôi chỉ đưa cuốn sổ. Phần còn lại, cô phải tự đọc, tự hiểu. Vì nếu tôi nói ra, tôi cũng thành một phần của món nợ đó."

Bà đứng dậy, đi về phía cửa bếp, rồi dừng lại. "Mà này, cô đừng ra sân lúc trời chạng vạng. Ông chủ ngày trước cũng hay ra sân giờ đó. Rồi ông ấy không ngủ được nữa."

Châu ngồi một mình trong bếp rất lâu sau khi bà Tư đi khuất. Ánh sáng ban mai tràn qua cửa sổ, đậu trên mặt bàn gỗ, trên cuốn sổ, trên bàn tay cô đang run nhẹ. Cô lật lại từ đầu, đọc kỹ hơn, tìm những chi tiết mình đã bỏ qua.

Có một đoạn bố cô tả lần đầu tiên ông nhìn thấy bóng người trong sân. Ông viết: "Có một người đứng gần nhất, mình nhìn rõ mặt. Đó là ông cụ bán đất cho mình. Nhưng ông ấy trẻ hơn nhiều so với lần cuối mình gặp. Ông ấy nhìn mình, không giận dữ, chỉ buồn. Rồi ông ấy nói một câu. Mình nghe không rõ, nhưng hình như là: 'Trả lại chỗ đứng.'"

Châu đọc đi đọc lại câu đó. "Trả lại chỗ đứng." Cô nhìn xuống sàn bếp, nơi có vết nứt chạy dài từ góc nhà ra đến cửa. Bỗng nhiên cô hiểu ra điều mà bố cô có lẽ đã hiểu quá muộn. Những bóng người đó không có chân, không chạm đất. Họ đang đứng trên phần đất mà họ từng thuộc về. Và khi bố cô san phẳng mảnh đồi, ông đã lấy đi chỗ đứng duy nhất của họ.

Cô đứng dậy, đi ra hành lang, nhìn lên cầu thang dẫn lên căn phòng trên gác. Cánh cửa vẫn đóng im. Bà Tư nói trong đó chỉ có tro bụi và ký ức. Nhưng Châu nhớ đêm qua, khi cô đứng trước cửa, cô nghe thấy tiếng nói. Không phải tiếng bố cô. Mà là tiếng của rất nhiều người, chồng lên nhau, thì thầm một điều gì đó mà cô không nghe rõ.

"Cô lên đó làm gì?" Giọng bà Tư vọng từ dưới bếp.

Châu quay lại. Bà già đứng ở chân cầu thang, tay cầm chiếc khăn lau, mặt ngước lên nhìn cô. Trong mắt bà có điều gì đó rất lạ. Không phải sợ hãi. Mà là chờ đợi.

"Bà biết chuyện gì đã xảy ra với bố tôi," Châu nói. "Bà biết ông ấy đã đi đâu."

Bà Tư im lặng một lúc lâu. Rồi bà nói, giọng nhỏ đến mức Châu phải bước xuống một bậc mới nghe rõ: "Ông chủ không đi đâu cả. Ông ấy vẫn ở đây. Nhưng ông ấy không còn đứng trên đất nữa."

Châu cảm thấy máu trong người chảy chậm lại. Cô nhìn xuống bàn chân mình, đang đặt trên bậc cầu thang gỗ. Rồi cô nhìn ra cửa sổ, nơi sân trước đang ngập trong nắng sớm. Không có bóng người nào ở đó. Nhưng cô biết, khi mặt trời lặn, họ sẽ lại đến. Và lần này, có thể trong số họ, cô sẽ nhận ra một bóng người quen thuộc.

Cô cầm cuốn nhật ký, bước xuống bếp, đặt nó lên bàn. "Tôi sẽ đọc hết," cô nói với bà Tư. "Rồi tôi sẽ lên căn phòng đó."

Bà Tư gật đầu, chậm rãi. "Cô chủ giống ông chủ ở cái tính bướng bỉnh. Nhưng lần này, cô phải bướng cho đúng chỗ. Ông chủ đã sai vì ông ấy nghĩ mình có thể sửa chữa bằng tiền. Còn cô, cô phải sửa bằng thứ khác."

"Bằng gì?"

Bà Tư nhìn cô, ánh mắt sâu hun hút như miệng giếng. "Bằng cách trả lại chỗ đứng cho họ. Và cách duy nhất để làm được điều đó là cô phải đứng vào chỗ của mình trước đã."

Châu không hiểu hết câu nói đó. Nhưng cô ghi nhớ nó, như ghi nhớ một câu thần chú. Cô ngồi xuống bàn, mở cuốn nhật ký, và bắt đầu đọc lại từ trang đầu tiên. Lần này, cô đọc như thể đang tìm một lối thoát, không phải trong những trang giấy, mà trong chính quá khứ của gia đình mình. Và ở đâu đó trong căn nhà, trên gác, sau cánh cửa khóa chặt, cô nghe thấy tiếng thì thầm bắt đầu trở lại. Lần này, nó rõ hơn. Như thể những người không chân đang đếm ngược thời gian.