Chương 5

Sáng hôm sau, trời còn chưa sáng hẳn, bà Hạnh đã dậy. Bà quen thế mấy chục năm nay rồi, cứ tầm bốn giờ rưỡi là mắt tự mở, dù đêm qua trằn trọc mãi mới ngủ được. Bà nhóm bếp, đặt nồi nước lên, rồi lúi húi nhặt rau ngoài vườn. Sương còn đọng trên lá, ướt cả tay. Bà nghĩ, hôm nay nấu cháo cá cho bé Bống, còn Mai thì ăn gì cũng được, miễn có bát canh nóng là cô ăn ngon.

Lúc Mai bế con ra tới bếp thì bà đã dọn gần xong mâm. Bé Bống vươn tay đòi bà ngoại bế, miệng bi bô: "Bà ơi, bà nấu gì thơm thế?" Bà Hạnh cười, bế cháu lên hôn một cái rõ kêu: "Bà nấu cháo cho Bống ăn cho mau lớn. Ăn xong bà dẫn ra vườn bắt con dế." Mai đứng tựa cửa, nhìn mẹ và con, lòng nhẹ đi một chút. Nhưng cái nhẹ ấy chỉ kéo dài được tới khi cô nhìn thấy tập giấy tờ trên nóc tủ bếp.

Đó là một xấp giấy gấp làm tư, nhét vội sau cái hũ đường. Mai chỉ định lấy hũ đường pha cho con ly nước, ai ngờ rút ra thì kéo theo cả xấp giấy. Cô mở ra xem. Mắt cô đọc từng dòng một, chậm rồi chậm hơn nữa. Đó là hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất, có chữ ký của mẹ cô, có dấu đỏ của phòng công chứng. Ngày ký là cách đây hơn hai tháng. Số tiền ghi trên hợp đồng không nhỏ. Mai đứng im như tượng, tờ giấy trong tay run lên nhè nhẹ.

Cô quay người lại, hỏi, giọng đã không còn giữ được bình tĩnh: "Mẹ ơi, cái này là sao hả mẹ?"

Bà Hạnh nghe tiếng, quay lại. Nhìn thấy tờ giấy trong tay con gái, mặt bà thoáng thay đổi, nhưng bà chỉ cúi xuống, vừa khuấy nồi cháo vừa nói: "Con lục cái gì trong đó thế? Đưa mẹ coi."

Mai bước tới, đặt tờ giấy lên bàn, tay vẫn còn run: "Mẹ thế chấp cái nhà này rồi? Bao giờ? Sao mẹ không nói với con câu nào?"

Bà Hạnh tắt bếp. Bà lau tay vào cái khăn treo trên vách, chậm rãi, như thể đang cố kéo dài thời gian. Rồi bà ngồi xuống ghế, nhìn thẳng vào con gái: "Mẹ cầm sổ đỏ để lo cho em mày. Nam nó vướng vào khoản nợ, người ta tới tận nhà đòi. Mẹ không lo thì nó vào tù. Con bảo mẹ phải làm sao?"

Mai nghe tới đó, mặt tái đi. Cô đặt mạnh cái hũ đường xuống bàn: "Vậy là mẹ cầm nhà để trả nợ cho Nam? Mẹ có biết mẹ đang cầm cái gì không? Đây là nhà của mẹ, là chỗ mẹ ở, là chỗ con về. Nếu mẹ mất nhà thì mẹ ở đâu? Mẹ có nghĩ tới con, tới bé Bống không?"

Bà Hạnh đứng dậy, giọng bà cũng cao lên: "Mẹ nghĩ chứ. Mẹ nghĩ tới con, tới cháu, tới cả cái thằng Nam dại dột kia. Mẹ là mẹ, mẹ không bỏ đứa nào. Con về đây ở, mẹ vui lắm. Nhưng con ơi, em con nó sai, nó ngu, nhưng nó vẫn là em con. Mẹ không cứu nó thì ai cứu?"

Mai bật cười, nhưng là cái cười chua chát: "Mẹ cứu nó bằng cách đặt cái nhà này lên bàn cân. Mẹ có biết con về đây vì con không còn chỗ nào để đi không? Con tưởng đây là chỗ dựa cuối cùng của con. Vậy mà mẹ cầm nó đi, mẹ cũng không buồn nói với con một tiếng."

Bà Hạnh nắm chặt cái khăn trong tay: "Mẹ không nói vì mẹ sợ con lo. Con đang mang cái thân một mình nuôi con nhỏ, mẹ nói ra thì con nghĩ gì? Con lại chẳng bỏ đi ngay."

"Vậy mẹ nghĩ bây giờ con nghĩ gì?" – Mai hét lên, nước mắt trào ra. Cô không kìm được nữa. Bao nhiêu uất ức từ ngày về đây, từ cái ngày cô xách vali về nhà mẹ, dồn hết vào câu nói ấy. "Con về đây, con tưởng mẹ là người duy nhất không giấu con điều gì. Con nhìn mẹ nấu cơm, con nghĩ mẹ vất vả, con thương mẹ. Ai ngờ mẹ giấu con một chuyện lớn như trời như đất."

Bà Hạnh cũng không giữ được nữa. Bà đập tay xuống bàn: "Mẹ giấu con? Mẹ nuôi con từng ấy năm, mẹ có giấu con cái gì chưa? Cái nhà này mẹ cầm rồi, mẹ biết sai. Nhưng con có biết đêm mẹ ký giấy, mẹ ngồi ngoài sân tới sáng không? Mẹ nhìn cái bếp, mẹ tự nhủ, thôi thì cầm cái nhà, giữ cái bếp. Còn người còn của. Con về đây rồi, mẹ càng phải giữ cái bếp này cho con, cho cháu."

Mai lắc đầu, nước mắt rơi xuống tà áo: "Mẹ giữ cái bếp, nhưng mẹ quên mất cái bếp nằm trong cái nhà. Nhà mất rồi, mẹ nấu cơm ở đâu? Mẹ ngồi đâu đợi con về? Mẹ có nghĩ tới ngày người ta tới siết nhà không?"

Câu hỏi ấy như một gáo nước lạnh dội thẳng vào bà Hạnh. Bà im bặt. Bà chưa từng nghĩ tới ngày đó. Hoặc bà đã nghĩ, nhưng bà không cho phép mình nghĩ lâu. Bà chỉ biết hôm nay con trai còn cần, thì hôm nay bà còn phải lo. Còn ngày mai, bà không dám nhìn tới.

Bé Bống ngồi trên ghế, thấy bà ngoại và mẹ nói to, sợ quá, oà lên khóc. Tiếng khóc của đứa trẻ làm cả hai người lớn giật mình. Mai vội vàng bế con lên dỗ, nhưng cô cũng đang khóc. Bà Hạnh đứng đó, tay chân rã rời, nhìn con gái dỗ cháu mà lòng đau như cắt.

Bà bước lại, đưa tay định chạm vào vai con: "Mai…"

Mai né ra, giọng vẫn còn nghẹn: "Mẹ để con yên. Con bế Bống vào buồng đây."

Cô bế con đi thẳng, không quay đầu lại. Cánh cửa buồng khép lại, tiếng dỗ dành của cô vọng ra nhỏ dần. Bà Hạnh đứng giữa bếp, nhìn mâm cơm đã nguội, nhìn nồi cháo còn bốc khói trên bếp. Bà ngồi xuống, chậm rãi, như người vừa đi một quãng đường dài.

Ngoài sân, con gà trống gáy vang. Trời đã sáng hẳn. Cái nắng nhạt tràn qua cửa bếp, rơi xuống mâm cơm không ai động đũa. Bà Hạnh nhìn bát canh chua hôm qua còn lại, nhìn đĩa cá kho, nhìn nồi cháo mới nấu. Bà thấy mình vừa làm một việc đúng, lại vừa làm một việc sai. Bà không biết cái nào nặng hơn.

Mãi tới gần trưa, Mai mới mở cửa buồng bước ra. Mắt cô còn đỏ, nhưng giọng đã dịu hơn: "Mẹ ăn cơm chưa?"

Bà Hạnh ngồi ở bàn, trước mặt là mâm cơm còn nguyên. Bà khẽ nói: "Mẹ đợi con."

Mai đứng im một lúc. Rồi cô kéo ghế, ngồi xuống đối diện mẹ. Hai mẹ con không nói gì thêm. Cơm đã nguội, canh cũng nguội, nhưng bà Hạnh vẫn bưng bát lên, gắp miếng cá bỏ vào bát con gái. Mai cúi đầu, ăn miếng cơm mà thấy nghẹn ở cổ. Ngoài kia, gió từ đồng thổi vào, mang theo mùi rơm rạ. Cái bếp hôm nay không đỏ lửa nữa, nhưng vẫn còn người ngồi đợi.