Chương 4

Sáng hôm sau, trời còn chưa sáng rõ, bà Hạnh đã dậy. Thói quen bao nhiêu năm rồi, cứ tầm bốn giờ rưỡi là mắt bà mở ra, không cần đồng hồ báo thức. Bà ra sân, nhóm bếp than, đặt nồi nước lên đun. Khói bếp bay lên quyện vào sương sớm, thơm mùi củi khô. Bé Bống còn ngủ say trong buồng, Mai thì đã lục đục phơi cái áo cho con. Bà Hạnh nhìn con gái, thấy trong lòng nhẹ nhõm. Mấy ngày nay, Mai ở nhà, cơm nước có người phụ, cháu ngoại quấn quýt, bà quên cả cái vắng lặng thường ngày.

Đang lúc bà xới cơm nguội cho gà, cái điện thoại trong túi áo bỗng rung lên. Bà lau tay vào vạt áo, mở ra xem. Số của Nam. Lòng bà chợt trùng xuống. Dạo này cu cậu ít gọi lắm, mỗi lần gọi là mỗi lần có chuyện. Bà bấm nghe, giọng đã ngọt sẵn:

– Nam hả con? Con ăn sáng chưa?

Đầu dây bên kia im lặng một lát, rồi tiếng Nam vang lên, khàn và nhanh:

– Mẹ. Mẹ có ở nhà không?

– Mẹ đang ở nhà đây. Sao thế con? Giọng con sao lạ vậy?

– Mẹ… con cần mẹ giúp.

Bà Hạnh đứng sững. Con trai bà, từ bé đến lớn, chưa bao giờ mở miệng nhờ vả mẹ một cách nặng nề như thế. Bà bước ra hiên, ngồi xuống cái ghế đẩu, tay cầm chặt điện thoại:

– Con nói đi. Mẹ nghe.

Nam thở ra một hơi dài, rồi nói như trút:

– Con làm ăn, vay bên ngoài một khoản. Giờ người ta đòi gắt quá. Con xoay chưa kịp. Mẹ… mẹ có tiền không? Cho con mượn tạm.

– Bao nhiêu?

– Ba trăm.

Bà Hạnh tưởng mình nghe nhầm:

– Ba trăm triệu?

– Dạ. Mà còn lãi nữa. Con vay nặng lãi mẹ ạ. Giờ họ tính cả gốc cả lãi gần bốn trăm rồi. Con sợ…

Bà Hạnh choáng váng. Cái nắng sớm chưa lên tới, mà mồ hôi bà đã vã ra trên trán. Bà đứng dậy, đi đi lại lại trong sân, bàn tay run lẩy bẩy. Bốn trăm triệu. Cả đời bà chắt chiu, nuôi hai con, sửa cái nhà, lo cho con gái lấy chồng, cho con trai lên thành phố, bà có bao nhiêu đâu. Sổ tiết kiệm trong két chỉ còn dăm chục triệu, là tiền phòng lúc ốm đau.

– Sao con dại thế hả Nam? – Giọng bà bắt đầu nghẹn – Con vay ở đâu? Ai xui con vay nặng lãi?

– Con… – Nam ấp úng – Con định mở cái xưởng nhỏ, làm ăn lên thì trả được. Ai ngờ đổ vỡ. Mẹ đừng hỏi nữa, giờ người ta dọa con quá. Mẹ giúp con lần này thôi. Con hứa…

Bà Hạnh ngồi thụp xuống ghế. Trong nhà, Mai nghe tiếng mẹ nói, vội bước ra. Cô nhìn sắc mặt mẹ, biết ngay có chuyện chẳng lành. Bà Hạnh che ống nghe, khẽ nói với con gái:

– Thằng Nam nó vay nặng lãi. Đòi những bốn trăm triệu.

Mai há miệng, mặt cắt không còn giọt máu. Cô đứng nép vào cánh cửa, tai vẫn nghe tiếng em trai lè nhè trong điện thoại. Bà Hạnh lại đưa máy lên tai, cố giữ giọng bình tĩnh:

– Con bình tĩnh. Mẹ sẽ nghĩ cách. Nhưng con phải nói thật, con còn nợ ai nữa không? Con đừng giấu mẹ.

– Dạ không. Chỉ khoản này thôi. Mẹ… mẹ thương con.

Bà Hạnh tắt máy. Bà ngồi im rất lâu, mắt nhìn ra khoảng vườn sau nhà, nơi mấy luống rau cải đang lên xanh. Cái sân gạch ong ong nắng. Bà nhớ ngày Nam còn nhỏ, nó hay ngồi ở bậc thềm này, chờ bà đi chợ về, tay cầm cái bánh đa. Nó ăn, vụn bánh rơi đầy vạt áo, bà phủi cho nó, nó cười khanh khách. Thế mà giờ, nó đứng trước một khoản nợ mà bà có lẽ cả đời cũng không dám mơ tới.

Mai rụt rè bước lại:

– Mẹ ơi. Giờ tính sao hả mẹ?

Bà Hạnh thở dài, đứng dậy, phủi cái tạp dề:

– Mẹ còn cách nào đâu con. Mẹ phải cứu nó.

– Nhưng tiền đâu ra hả mẹ? – Mai nói, giọng nghẹn – Con cũng chẳng còn. Con về đây là vì… thôi, mẹ biết rồi.

Bà Hạnh nhìn con gái. Đôi mắt bà đục và sâu, nhưng sáng lên một cái gì rất lạ:

– Mẹ còn cái sổ đỏ.

Mai giật mình:

– Mẹ! Mẹ định cầm cái nhà này à? Không được đâu mẹ. Đây là nhà của mẹ, của ông bà để lại. Mẹ cầm rồi lấy gì mà trả?

– Thì mẹ trả dần. Mẹ còn sức. Mẹ nuôi con lợn, bán rau, mẹ xoay được. – Bà Hạnh nói, giọng chắc nịch, như đã quyết từ lâu lắm rồi.

– Ba trăm, thêm lãi là bốn trăm. Mẹ lấy gì mà trả? Mẹ nghĩ đi. Con… con không muốn mẹ mất nhà.

Bà Hạnh lắc đầu. Bà bước vào buồng, mở cái tủ gỗ, lôi ra một cái hộp sắt đã hoen. Trong đó, cái sổ đỏ nằm gọn, bọc trong túi ni lông buộc kỹ. Bà vuốt ve nó, như vuốt ve một kỷ vật. Rồi bà quay ra, nhìn Mai:

– Con ạ. Cái nhà này, nếu mất thì mẹ vẫn còn căn bếp này trong lòng. Nhưng nếu mẹ không cứu thằng Nam, thì mẹ mất cả một đứa con. Con hiểu không?

Mai bật khóc. Cô chạy lại ôm mẹ, vùi mặt vào vai bà:

– Mẹ ơi. Con xin lỗi. Con cũng không ra gì. Con về đây, con cũng làm khổ mẹ.

Bà Hạnh vỗ lưng con gái, giọng đã dịu lại:

– Thôi. Đừng khóc nữa. Con người ta, ai chẳng có lúc sai. Mẹ không trách ai cả. Chỉ cần các con còn nhớ đường về.

Nói rồi, bà gỡ cái tạp dề, thay cái áo sơ mi nâu, đội cái nón lá đã sờn vành. Bà bảo Mai:

– Con trông cháu giúp mẹ. Mẹ lên huyện một lát.

– Mẹ đi đâu vậy?

– Mẹ lên chỗ cậu Ba. Cậu làm ở ngân hàng, mẹ hỏi thủ tục. Không thì mẹ cầm ngoài. Người ta vẫn cho vay mà.

Mai níu tay mẹ:

– Mẹ để con đi cùng.

– Không. Con ở nhà. – Bà Hạnh nghiêm mặt – Con có con nhỏ. Với lại, chuyện này để mẹ lo. Mẹ còn sống ngày nào, mẹ còn lo cho các con ngày ấy.

Bà bước ra ngõ, cái dáng nhỏ bé, gầy guộc, đi trong cái nắng đã lên tới đỉnh đầu. Mai đứng nhìn theo, nước mắt lại chảy. Cô biết, cái sổ đỏ kia, mẹ đã giữ gìn bao nhiêu năm, đến cái mép túi ni lông cũng không dám làm rách. Vậy mà hôm nay, mẹ mang nó đi, vì đứa con trai đang lún sâu trong nợ nần.

Đến chiều, bà Hạnh mới về. Cái nón lá bà cầm trên tay, mặt mũi đỏ bừng vì nắng. Bà ngồi xuống, uống một hơi nước chè, rồi nói:

– Xong rồi. Cậu Ba bảo làm giấy tờ thế chấp, giải ngân trong tuần. Mẹ vay ba trăm. Còn lãi, mẹ nói chuyện với bên kia, xin giãn ra. Nó chịu rồi.

Mai nhìn mẹ, thấy trong mắt bà có cái gì vừa nhẹ nhõm, vừa nặng trĩu. Cô rót thêm nước, đặt trước mặt mẹ:

– Mẹ ăn gì chưa?

– Mẹ ăn rồi. Con đừng lo.

Bé Bống từ trong buồng chạy ra, tay cầm cái bánh quy, miệng dính đầy đường:

– Bà ơi! Bà đi đâu mà lâu thế? Con nhớ bà!

Bà Hạnh bế cháu lên, hôn lên cái má phúng phính. Bà cười, cái cười hiền lành, nhưng khóe mắt đã hoe hoe:

– Bà đi có việc. Bà về rồi đây. Con có ngoan không?

– Dạ có! Mẹ bảo con ngoan thì bà mới vui. Bà có vui không?

– Bà vui. – Bà Hạnh nói, rồi ôm cháu vào lòng, khẽ nhắm mắt lại.

Tối hôm ấy, bà Hạnh gọi điện lại cho Nam. Bà bảo:

– Mẹ lo được rồi. Mấy hôm nữa có tiền, mẹ gửi. Nhưng con phải hứa với mẹ một điều.

– Dạ, mẹ nói đi.

– Con phải về nhà. Về ăn cơm với mẹ. Căn bếp này, mẹ vẫn để phần con. Con nghe không?

Đầu dây bên kia, Nam im lặng rất lâu. Rồi bà nghe tiếng nó nghẹn lại:

– Dạ. Con về. Con hứa.

Bà Hạnh tắt máy. Bà ra bếp, nhóm lại bếp than. Nồi canh chua cá lóc hôm qua còn một ít, bà hâm lại, bỏ thêm mấy cọng rau ngổ. Mùi canh chua thơm lừng, bay ra tận sân. Mai đứng ở cửa bếp, nhìn mẹ cặm cụi bên bếp lửa. Cô chợt hiểu ra một điều: cái sổ đỏ kia, mẹ cầm đi, không phải vì mẹ tin vào cái nhà, mà vì mẹ tin vào cái bếp. Mẹ tin rằng, chỉ cần cái bếp còn đỏ lửa, thì con cái còn có chỗ mà về.

Ngoài kia, trời đã nhá nhem. Cái nắng ban ngày đã rút đi, chỉ còn lại cái gió mát từ ngoài đồng thổi vào. Bà Hạnh múc canh ra bát, gọi với ra:

– Mai ơi, bưng cơm ra đây. Hôm nay mẹ nấu canh chua. Ăn cho mát.

Mai dạ một tiếng, bưng mâm cơm ra. Bé Bống đã ngồi sẵn trên ghế, tay cầm cái thìa gõ lách cách vào bát. Bà Hạnh nhìn cảnh ấy, tự nhiên thấy lòng mình lắng lại. Bà biết, chặng đường phía trước còn dài, còn lắm nỗi lo. Nhưng hôm nay, căn bếp này vẫn sáng đèn, và bà vẫn còn có thể nấu một nồi canh chua cho con, cho cháu. Thế là đủ.