Chương 8

Đêm đầu tiên trong lán không ai ngủ trọn giấc. Khoa canh từ nửa đêm đến gần sáng, con dao khắc chữ Hán nằm trong tay, mắt dán vào khoảng tối đen ngoài cửa. Tiếng cười khúc khích đã tắt lịm từ lúc nào, nhưng sự im lặng còn đáng sợ hơn. Khi trời hửng, nó lay từng người dậy, giọng khàn đi vì thiếu ngủ:

– Dậy đi. Hôm nay có việc quan trọng hơn là ngồi sợ.

Đạt vươn vai, mặt nhăn nhó vì muỗi đốt:

– Việc gì? Tìm xem ai là kẻ rình rập mình à?

– Không. Tìm nước uống. Chai nước cuối cùng hết từ tối qua rồi.

Cả nhóm nhìn nhau. My ôm chặt bình nước rỗng trong lòng, giọng nhỏ xíu:

– Hết thật rồi hả anh Khoa? Em còn khát muốn cháy cổ đây.

Khoa gật đầu, chỉ tay ra phía rừng:

– Nước trong rừng ngập mặn thì đầy, nhưng uống vào là chết. Mặn, lại còn đủ thứ vi khuẩn. Tao sẽ dạy tụi bay cách lọc.

Linh ngồi bên cạnh, tay vẫn ôm cuốn nhật ký cũ, ngẩng lên:

– Mày biết làm thật à? Hay lại học trên mạng rồi giờ nhớ mang máng?

– Học trên mạng cũng là học. – Khoa nhếch mép – Nhưng tao học kỹ. Môn lâm nghiệp của tao có nguyên một chương về sinh tồn. Nghe đây.

Nó đứng dậy, bước ra cửa lán, chỉ về phía bờ kênh nơi thủy triều đang rút:

– Nguyên tắc đơn giản lắm. Nước mặn thì phải lọc qua nhiều lớp mới uống được. Mà muốn lọc, cần ba thứ: cát sạch, than, và chai nhựa. Than thì đốt củi trong lán lên mà lấy. Cát thì ra bãi bồi đãi. Chai thì tụi bay còn giữ không?

Tí – nhóc em út mười hai tuổi, mặt mũi lem luốc từ hôm qua – giơ tay:

– Em còn hai chai nước suối rỗng. Nhưng mà… em định giữ để đựng nước uống.

– Giờ nó quý hơn vàng đấy. – Khoa nói – Nhưng để lọc nước thì nó phải biến thành cái máy lọc. Xong việc, tao hứa sẽ có nước sạch cho tất cả.

Nghe đến hai chữ "nước sạch", ánh mắt cả nhóm sáng lên. Suốt từ hôm tai nạn đến giờ, ai cũng chỉ dám nhấp từng ngụm nước đục ngầu mùi phèn, vị mặn chát bám nơi đầu lưỡi. Đạt đứng dậy trước:

– Được. Tao đi đãi cát. Cần gì nữa?

– Cần thêm sỏi nhỏ nữa. – Khoa đáp – Sỏi, cát, than, rồi cát mịn. Xếp từ trên xuống dưới theo thứ tự đó.

My thắc mắc:

– Sao lại xếp vậy? Em tưởng để lọc thì cứ cho hết vào một chỗ.

– Không được đâu. – Khoa kiên nhẫn giải thích – Sỏi để giữ lại những thứ to như lá mục, côn trùng chết. Cát thô lọc bớt bùn. Than hút mùi hôi và mấy thứ độc. Cát mịn lọc lần cuối. Nước chảy qua từng lớp như đi qua nhiều trạm gác, mỗi trạm giữ lại một thứ. Mà nước biển mặn thì phải chưng cất mới mong uống được.

Linh cau mày:

– Chưng cất? Ở đây lấy đâu ra nồi với bếp mà chưng?

Khoa cười, lần đầu tiên trong hai ngày qua nụ cười thật sự nở trên mặt nó:

– Bọn mình có lửa, có chai nhựa, có nắp chai. Đơn giản hơn mày tưởng.

Nửa buổi sáng hôm đó, cả nhóm chia nhau làm việc. Khoa dẫn Đạt ra bãi bồi ven kênh, nơi thủy triều rút để lộ lớp cát mịn vàng óng. Hai thằng ngồi xổm, dùng những mảnh vỏ dừa khô làm xẻng, đãi từng nắm cát qua nước ngọt mưa đọng trong hốc cây. Đạt vừa đãi vừa làu bàu:

– Tao tưởng đi du lịch Cần Giờ là nằm võng ăn hải sản. Ai ngờ giờ làm nông dân.

– Làm nông dân còn hơn làm xác khô. – Khoa đáp tỉnh bơ – Đằng kia, đống sỏi dưới gốc đước kìa. Nhặt loại hạt to cỡ đầu ngón tay thôi.

Trong lán, Linh và Tí thu gom chai nhựa, cắt bỏ đáy, lật ngược lại. My được giao nhiệm vụ đốt củi lấy than, nhưng con bé loay hoay mãi mới nhóm được lửa. Khói bay mù mịt, làm nó ho sặc sụa:

– Anh Khoa ơi! Củi ướt quá, không cháy!

Khoa từ ngoài vọng vào:

– Tách phần củi khô trong lán ra, chẻ nhỏ, xếp hình chữ A. Tí, em đi kiếm thêm lá khô đi. My, đừng thổi mạnh quá, tro bay hết đấy.

Nửa tiếng sau, đống lửa nhỏ đã cháy ổn định. My ngồi bên bếp, mặt đỏ bừng vì lửa hơ, nhưng mắt sáng lên khi Khoa bảo:

– Giỏi lắm. Giờ vớt than hồng ra, dập cho tắt, giã nhỏ. Cẩn thận kẻo bỏng.

Khi nguyên liệu đã đủ, Khoa gọi cả nhóm quây lại quanh chiếc chai nhựa đã được dựng thành hình phễu. Nó đặt chai lên một cành cây chắc, dưới miệng chai là một cái bát nhôm nhặt được trong lán. Nhìn năm cái mặt lem luốc, phờ phạc nhưng chăm chú, nó chậm rãi nói:

– Tao làm mẫu một lần. Từ giờ, tụi bay phải tự làm được. Ai không hiểu thì hỏi ngay, đừng im.

Nó xếp lần lượt: lớp sỏi dày ba ngón tay, lớp cát thô, lớp than đã giã nhỏ, rồi lớp cát mịn. Mỗi lớp đều được nén nhẹ nhưng không quá chặt để nước còn chảy qua. Cuối cùng nó lấy tay ướm thử, gật gù:

– Được rồi. Giờ đổ nước từ trên xuống. Nước đục sẽ thành nước trong. Nhưng nghe kỹ đây: nước này chỉ hết mặn hơn nửa phần thôi, vẫn còn mặn. Muốn uống được phải đun sôi, hoặc chưng cất lấy hơi nước.

Linh cầm ca nước đục, rót từ từ lên miệng phễu. Cả nhóm nín thở nhìn những giọt nước đầu tiên rỉ qua lớp cát mịn, nhỏ xuống bát nhôm trong veo đến lạ. Tí reo lên:

– Trong kìa! Nước trong kìa!

– Chậm đã. – Khoa giữ nó lại – Phải bỏ hai ba lượt nước đầu. Đó là nước rửa cát. Từ lượt thứ tư mới giữ.

Đạt ngồi bệt xuống đất, thở phào:

– Trời ơi, nhìn nước chảy mà tao thấy như được uống rồi. Khoa ơi, mày đúng là cứu tinh của cả nhóm.

Khoa lắc đầu, giọng trầm xuống:

– Không phải tao cứu tụi bay. Là tụi bay phải cứu nhau. Tao có thể dạy, nhưng nếu tao gục vì sốt, vì kiệt sức, thì tụi bay phải biết tự làm mà sống. Rừng này không có chỗ cho một người gánh cả đám đâu.

Câu nói khiến không khí lắng lại. My cúi mặt, bàn tay nhỏ nắm chặt vạt áo. Đạt gật gù, không nói gì thêm. Linh nhìn Khoa một lúc lâu, rồi nói nhỏ:

– Vậy mày dạy tiếp đi. Dạy chưng cất nước luôn. Không thì đến lúc mày mệt, tụi tao lại ngồi khóc.

Khoa mỉm cười, cười thật. Nó lấy hai chai nhựa khác, một cái đựng nước mặn đã lọc, một cái chai thì cắt làm đôi. Nó giải thích cách dùng hơi nóng của than để nước bốc hơi, ngưng tụ trên nắp chai, nhỏ từng giọt nước ngọt xuống. Cách làm thô sơ, chậm, nhưng ai cũng hiểu: nước ngọt thật sự vẫn còn xa, nhưng con đường để có nó thì đã nhìn thấy.

Trưa hôm đó, cả nhóm có bát nước đầu tiên uống được. Nước hơi ngái mùi than, không hoàn toàn ngọt, nhưng mát lạnh chảy xuống cổ họng khô rát. Tí uống xong, lau miệng, nói một câu khiến cả lán bật cười:

– Nước này… ngon hơn trà sữa.

Đạt cười sặc:

– Mày khát đến mức đó hả?

– Không. – Tí nghiêm mặt – Tại vì nước này có mồ hôi của tụi mình trong đó. Mọi người cùng làm mà.

Câu nói trẻ con mà khiến Linh quay mặt đi, vành mắt cay cay. My chạy đến ôm lấy Tí, dụi đầu vào vai em. Đạt đập tay lên vai Khoa:

– Thấy chưa? Mày không gánh một mình đâu.

Khoa không đáp, nhưng trong lòng nhẹ đi một quãng. Nó quay sang nhìn chiếc máy lọc đặt ở góc lán, từng giọt nước vẫn đều đặn rơi xuống bát nhôm. Ngoài kia, rừng ngập mặn vẫn xanh rì và im lặng, thủy triều đang lớn dần theo con nước, nhưng lần đầu tiên, Khoa cảm thấy mình giữ được một chút thế chủ động trong cuộc chiến sinh tồn này.

Buổi chiều, khi chia ca trực canh, Linh ngồi cạnh Khoa, khẽ nói:

– Này. Cảm ơn mày nhé. Không phải vì chuyện lọc nước.

– Vậy vì chuyện gì? – Khoa hỏi, mắt vẫn nhìn ra bờ kênh.

– Vì mày không giấu nghề. Mày có thể tự lo cho mình, nhưng mày chọn dạy tụi tao. – Linh ngập ngừng – Tao từng nghĩ mày chỉ giỏi nói. Hôm nay thì khác rồi.

Khoa im lặng một lát. Gió từ sông thổi lên, mang mùi bùn và mùi lá đước. Nó khẽ đáp:

– Tao cũng từng nghĩ tao chỉ giỏi nói. Cho đến khi thấy con dao khắc chữ trong lán.

Linh hiểu ý, siết chặt cuốn nhật ký trong tay:

– Vậy tụi mình dạy nhau tiếp. Tao biết chút ít về cây thuốc. My khéo tay. Đạt khỏe. Tí nhanh nhẹn. Mỗi người một thứ.

– Ừ. – Khoa gật đầu – Mỗi người một thứ. Nhưng trước hết, tối nay phải lọc thêm nước và canh gác cẩn thận. Con dao đó vẫn chưa có lời giải thích. Và tao không tin người để lại nó lại bỏ đi dễ dàng vậy.

Ánh hoàng hôn buông xuống, nhuộm đỏ mặt kênh. Trong lán, chiếc máy lọc nước bằng chai nhựa vẫn nhỏ từng giọt trong vắt. Một chút hy vọng, thật nhỏ, vừa đủ để cả nhóm tin rằng ngày mai họ vẫn còn cơ hội. Nhưng ở đâu đó trong rừng sâu, nơi bóng tối bắt đầu dày lên, tiếng lá khô vẫn khẽ sột soạt như có ai vừa bước qua. Và lần này, không ai dám chắc đó là thú rừng.