Chương 6

Sáng ngày thứ ba trong rừng, mặt trời lên chưa tới ngọn đước mà cái nóng đã bắt đầu hầm hập. Đống lửa đêm qua chỉ còn tro xám, My thổi mấy lần mới bắt được một nhánh củi khô cháy lại. Tí ngồi co ro bên cạnh, môi khô nứt, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ. Thằng bé đã khát từ tối hôm trước, mà bình nước mưa hứng được hôm đầu giờ chỉ còn lưng nửa vỏ dừa.

Khoa ngồi xổm trên nền đất, trải tấm bản đồ giấy đã nhòe nước lên đùi. Nó lấy ngón tay chấm lên mấy vệt mực mờ, cố dò lại con lạch nhỏ mà thầy nó từng nói: "Nước ngọt trong rừng ngập mặn không thiếu, nhưng phải biết chỗ." Vấn đề là nó chưa biết chỗ nào. Con lạch trước mặt đã nhiễm mặn, nếm thử một ngụm là biết ngay. Mà cơn khát thì không chờ ai.

Đạt ngồi bứt lá bần, mắt nhìn quanh quất rồi dừng lại ở mấy chùm trái mắm sai trĩu cành phía sau lán. Trái mắm chín màu tím nâu, căng mọng, rụng đầy dưới gốc. Nó nuốt nước bọt, khẽ nói với My:

– My, mày coi, trái mắm chín kìa. Tao nhớ hồi nhỏ bà ngoại tao hay ngâm rượu, phơi khô ăn được. Hay là mình hái thử vài trái?

My nhíu mày, tay vẫn phe phẩy quạt cho Tí:

– Trái mắm sống ăn được hả? Tao nghe nói phải chế biến gì đó mới ăn được. Ăn sống đắng lắm.

Đạt gạt đi:

– Đói quá rồi, đắng cũng phải ăn. Chứ mày tính uống nước mặn tới chết à?

Nó đứng dậy, bước ra bìa lán, vói tay bẻ một chùm trái mắm. Quả mắm nhỏ cỡ ngón tay cái, vỏ mềm, bên trong có một lớp cơm vàng nhạt. Đạt nhẩn nha bóc vỏ, bỏ vào miệng. Vị đắng xộc lên lợi, nhưng rồi dịu xuống, có chút ngọt hậu. Nó nhai ngấu nghiến, rồi quay lại cười:

– Ăn được đó tụi bây! Hơi đắng chút nhưng mà ngọt. Đến đây, mỗi đứa vài trái lót dạ.

Linh từ dưới mé nước đi lên, tay xách cái can nhựa rỗng. Nghe Đạt nói, cô dừng lại, giọng nghi ngại:

– Khoan đã, ăn cái gì lạ phải coi chừng. Mày chắc không? Lỡ trái này độc thì sao?

Đạt đã bóc trái thứ hai, vừa nhai vừa nói:

– Tao ăn rồi, thấy bình thường. Có sao đâu. Tụi bây không ăn thì thôi, tao ăn hết.

Cái bụng đói của My và Linh không cưỡng nổi. My cầm một trái, ngửi ngửi rồi cắn thử. Linh do dự một lúc mới ăn. Tí cũng được My bóc cho một trái nhỏ. Riêng Khoa đang cắm cúi vẽ đường đi trên đất, nghe tiếng nhai rôm rốp mới ngẩng lên. Nó nhìn chùm trái mắm trên tay Đạt, mặt biến sắc:

– Tụi bây ăn trái mắm hả? Trái mắm tươi độc đó! Phải ngâm nước muối, phơi khô mấy ngày mới hết độc. Ăn sống là đau bụng, tiêu chảy, có khi ngộ độc nặng!

Đạt khựng lại, miệng còn ngậm nửa trái:

– Độc… độc gì? Tao ăn mấy trái rồi, thấy có sao đâu.

Khoa đứng bật dậy, giọng gắt:

– Mày thấy sao là tại mày chưa thấy đó thôi! Trái mắm có chất tanin với mủ, ăn vô là rát ruột. Đợi vài tiếng nữa coi. Trời ơi, sao mày không hỏi tao trước?

Chưa kịp để ai nói thêm, My đã ôm bụng, mặt tái xanh. Cô khuỵu xuống, môi run run:

– Khoan… bụng tao… đau quá…

Rồi Linh cũng thấy một cơn quặn thắt trong bụng. Tí bắt đầu khóc thét, hai tay ôm lấy bụng nhỏ xíu. Đạt thì mặt mày tái mét, mồ hôi lạnh vã ra, nhưng nó cố cắn răng chịu đựng.

Khoa chạy lại đỡ My, đầu óc nó quay cuồng. Không có thuốc, không có than hoạt tính, không có gì hết. Nó nhớ lời thầy: "Trái mắm độc, nếu lỡ ăn phải, uống nhiều nước để thải độc. Càng nhanh càng tốt." Nhưng nước ngọt đâu? Bình nước mưa đã cạn, nước sông thì mặn. Nó đấm tay xuống đất, rồi ngẩng lên nhìn quanh. Mắt nó dừng lại ở đám dừa nước mọc thành bụi rậm phía sau lán, những tàu lá xanh dài vươn ra như những cánh tay.

Dừa nước. Nó nhớ hồi đi thực tế ở Cần Giờ, thầy giáo chỉ vào bụi dừa nước và nói: "Dừa nước là cây cứu mạng. Trong quả dừa nước non có nước ngọt uống được. Còn bông dừa nước, nếu cắt cuống, nước chảy ra như nước dừa. Nhưng phải biết chọn."

Khoa quay lại, giọng dứt khoát:

– Linh, My, tụi bây nằm xuống, cố nôn ra cái gì đã ăn. Đạt, mày theo tao. Tí, ngồi yên đây, bác Khoa đi lấy nước cho con.

Đạt gượng đứng dậy, mặt vẫn tái mét, nhưng nó gật đầu. Hai thằng đàn ông lao về phía bụi dừa nước. Khoa vừa chạy vừa nói:

– Dừa nước có hai loại quả. Quả non vỏ xanh, bên trong có nước ngọt. Quả già thì cứng, ăn được cơm. Nhưng phải coi chừng, cây dừa nước có gai, với lại dưới gốc hay có rắn.

Đạt nuốt nước bọt, tay run run:

– Tao… tao leo được. Mày chỉ chỗ nào có quả non.

Khoa đứng dưới gốc, ngước lên nhìn. Bụi dừa nước cao quá đầu người, tàu lá ken dày. Nó chỉ một buồng quả xanh mướt nằm khuất sau đám lá:

– Kia kìa. Nhưng mà coi chừng ong, dừa nước hay có ong làm tổ.

Đạt không đợi thêm. Nó bám vào thân cây, leo lên. Thân dừa nước không quá cao, nhưng trơn và có gai nhỏ. Nó nghiến răng, bụng vẫn quặn lên từng cơn. Được nửa đường, chân nó trượt, may bám được tàu lá. Khoa ở dưới hét:

– Từ từ thôi! Mày mà té là tao không cáng nổi mày đâu!

Đạt cười méo xệch, rồi với tay bẻ được một buồng quả. Nó ném xuống cho Khoa, rồi tụt xuống theo. Hai thằng ôm mấy quả dừa nước chạy về lán. Khoa chọn quả xanh nhỏ nhất, gọt phần cuống bằng con dao. Một dòng nước trong vắt trào ra. Nó đưa cho My uống trước. My uống ngấu nghiến, nước chảy cả xuống cằm. Rồi đến Linh, Tí, cuối cùng là Đạt.

Đạt uống một hơi, rồi thở phào:

– Ngọt… ngọt quá. Tao xin lỗi… tại tao mà tụi bây khổ.

Khoa lắc đầu, vừa gọt quả thứ hai vừa nói:

– Giờ không phải lúc xin lỗi. Uống nhanh rồi nằm nghỉ. Tao sẽ đun thêm nước dừa nước cho tụi bây uống tiếp. Cái này sẽ giúp thải độc. Nhưng mà nhớ: từ giờ, không được ăn bất cứ thứ gì trong rừng mà chưa hỏi tao. Nghe chưa?

Đạt gật đầu, mắt rưng rưng. My nằm trên tấm bạt, tay vẫn ôm bụng nhưng cơn đau đã dịu. Tí uống được nước, ngủ thiếp đi. Linh ngồi bên đống lửa, nhìn Khoa gọt dừa, khẽ nói:

– Khoa, mày cứu tụi tao lần nữa rồi. Tao… tao không biết nói gì.

Khoa không quay lại, giọng nó trầm xuống:

– Đừng cảm ơn tao. Tao chỉ sợ… nếu tao không biết mấy cái này, thì cả nhóm đã chết ngay ngày đầu. Tao là thằng học lâm nghiệp, mà vẫn thấy mình ngu ngốc quá.

Ánh nắng chiều xiên qua kẽ lá, rọi lên mặt nước lấp lánh. Khoa nhìn những quả dừa nước trong tay, rồi nhìn về phía rừng sâu thẳm. Nó biết, chuyện hôm nay chỉ là một bài học nhỏ. Còn cái thứ trong rừng đêm qua, tiếng cười khúc khích ấy, vẫn chưa lộ diện. Nhưng ít nhất, giờ cả nhóm đã có nước. Và nó biết một điều: dừa nước là cây cứu mạng. Có thể ngày mai, hoặc ngày kia, nó sẽ phải dùng lại.