Chương 30

Sáng sớm, khu chợ cũ đã rộn ràng như mọi ngày. Khói bụi từ những chiếc xe tải chở hàng vẫn còn đọng lại trên mái tôn, nhưng trong ánh nắng đầu ngày, nó lại lấp lánh một cách lạ thường. Bà Tư dựng lại chiếc xe nước mía sờn cũ trước hiên nhà, cẩn thận lau từng vết gỉ sét bằng giẻ ướt. Chiếc máy ép mía rung lên ken két, âm thanh quen thuộc ấy như nhịp thở của cả một đời người.

Bà Tư năm nay đã ngoài sáu mươi, tóc bạc nhiều hơn đen, nhưng đôi tay vẫn nhanh thoăn thoắt. Bà chặt từng khúc mía, gọt vỏ, ép lấy nước, rồi rót vào những chiếc ly nhựa đã được rửa sạch. Ly nước mía đầu tiên trong ngày, bà rót ra một chiếc ly thủy tinh nhỏ, đặt lên bàn thờ nhỏ treo trên vách xe.

"Ông ơi, bà lại mở hàng đây," bà lẩm bẩm một mình, mắt nhìn lên tấm hình đen trắng đã ố vàng.

Tiếng động cơ xe máy từ đầu chợ vọng lại. Lam dừng xe, tháo chiếc mũ bảo hiểm cũ kỹ, mái tóc đen dài buộc gọn sau lưng. Cô mặc chiếc áo sơ mi trắng đã sờn cổ, quần jean bạc màu, nhưng nụ cười thì vẫn tươi như ngày nào cô mới chuyển đến khu trọ tồi tàn này.

"Bà Tư ơi, cho con một ly đá nhiều ạ," Lam nói, ngồi xuống chiếc ghế nhựa đỏ bên cạnh xe.

Bà Tư nhìn cô gái nhỏ, ánh mắt hiền từ: "Sáng sớm đã uống đá lạnh, hại bao tử. Bà đổi cho con ly ít đá thôi."

Lam cười khúc khích: "Bà lúc nào cũng lo cho con như mẹ ấy. Mà bà ơi, hôm nay con có chuyện muốn kể."

Bà Tư vừa ép mía vừa hỏi: "Chuyện gì mà quan trọng thế? Con tốt nghiệp rồi, lo kiếm việc làm đi, đừng lông bông nữa."

"Con xin được việc rồi ạ," Lam nói, giọng đầy tự hào. "Nhưng không phải làm ở công ty. Con xin mở một lớp học tình thương ngay trong khu chợ này. Con đã xin phép ban quản lý chợ và họ đồng ý rồi."

Bà Tư dừng tay, quay lại nhìn Lam. Đôi mắt bà ánh lên vẻ ngạc nhiên xen lẫn xúc động. "Con… con muốn ở lại đây à?"

"Dạ," Lam gật đầu. "Con đã học xong đại học, nhưng con nhận ra mình không muốn rời xa nơi này. Những đứa trẻ trong chợ, con của các cô bán cá, bán rau, chúng nó cần một chỗ học. Con muốn mở lớp học miễn phí cho tụi nhỏ."

Bà Tư im lặng một lúc lâu, rồi bà rót ly nước mía, đặt trước mặt Lam. "Con uống đi. Rồi kể bà nghe, con định mở lớp ở đâu?"

Lam nhận ly nước, hớp một ngụm. Vị ngọt thanh của mía lan xuống cổ họng, mang theo cái mát lạnh của đá. Cô nhìn quanh khu chợ. Những sạp hàng san sát, người bán kẻ mua tấp nập. Ở góc chợ, mấy đứa trẻ con đang chơi đùa bên đống thùng xốp.

"Con định mượn cái kho cũ của chú Bảy bán thịt," Lam nói. "Chú ấy đồng ý cho con dùng rồi. Con sẽ dọn dẹp lại, kê mấy cái bàn nhỏ, rồi dạy tụi nhỏ học chữ, học toán. Buổi tối con có thể dạy thêm cho người lớn nữa."

Bà Tư gật gù: "Được đấy. Nhưng con lấy gì mà sống?"

Lam cười: "Con đi dạy thêm ở mấy trung tâm buổi tối. Với lại, con xin được học bổng rồi, đủ trang trải cho mấy năm tới. Bà đừng lo."

Bà Tư nhìn cô gái nhỏ, lòng bà dâng lên một cảm giác khó tả. Ngày Lam mới đến, cô chỉ là một cô sinh viên nghèo, gầy gò, hay ngồi uống nước mía ở góc chợ, mắt nhìn xa xăm. Bây giờ, cô đã trưởng thành, vững vàng, và quan trọng hơn, cô chọn ở lại.

"Con biết không," bà Tư nói, giọng trầm xuống. "Bà đã ở đây hơn ba mươi năm. Bà chứng kiến bao nhiêu chuyện, từ cái thời chợ còn sầm uất, đến cái thời nó gần như bị xóa sổ. Bà tưởng mình sẽ bán nước mía đến khi chết, rồi cái xe này cũng thành sắt vụn."

Lam đặt ly nước xuống, nắm lấy bàn tay nhăn nheo của bà Tư. "Bà đừng nói vậy. Bà còn khỏe lắm. Con cần bà ở đây, để chỉ con cách sống, cách đối mặt với người ta trong chợ này."

Bà Tư bật cười: "Bà thì biết gì mà chỉ. Bà chỉ biết bán nước mía thôi."

"Không," Lam lắc đầu. "Bà là người dũng cảm nhất con từng biết. Bà đã dám nói ra sự thật, dù biết rằng nó có thể làm bà mất tất cả."

Bà Tư thở dài, mắt nhìn về phía cuối chợ. "Bà không dũng cảm gì đâu. Bà chỉ làm điều mình phải làm. Có những chuyện, im lặng mãi cũng không thể chôn vùi được."

Hai người ngồi im một lúc, nghe tiếng chợ vọng lại. Tiếng rao hàng, tiếng cười nói, tiếng xe cộ. Những âm thanh ấy đã thay đổi nhiều so với ngày xưa. Bây giờ, khu chợ đã được cải tạo, đường đi sạch sẽ hơn, các sạp hàng được sắp xếp ngăn nắp. Nhưng cái hồn của chợ thì vẫn vậy, vẫn cái mùi ẩm mốc của rau củ, vẫn cái nắng chói chang trên mái tôn, vẫn những con người lam lũ, tần tảo.

"Bà ơi," Lam lên tiếng, phá tan sự im lặng. "Con muốn hỏi bà một chuyện."

"Ừ, con hỏi đi."

"Bà có bao giờ hối hận vì đã nói ra sự thật không?"

Bà Tư im lặng một lúc lâu. Bà nhìn lên tấm hình trên bàn thờ, rồi nhìn về phía những sạp hàng đang mở cửa. Có những người bạn hàng cũ đã rời đi, có những người mới đến. Nhưng khu chợ vẫn ở đó, như một nhân chứng thầm lặng.

"Bà hối hận," bà Tư nói, giọng nhỏ nhẹ. "Nhưng không phải vì đã nói ra. Bà hối hận vì đã im lặng quá lâu. Nếu bà nói ra sớm hơn, có lẽ đã có người không phải chết, có lẽ đã có người không phải chịu đựng những năm tháng dài đằng đẵng."

Lam siết chặt tay bà Tư. "Bà đã làm điều đúng. Con tin là vậy."

Bà Tư gật đầu, rồi đứng dậy, tiếp tục ép mía. Tiếng máy ép ken két vang lên, đều đặn. Những giọt nước mía vàng óng chảy xuống, thơm lừng.

"Cái kho của chú Bảy hơi ẩm thấp đấy," bà Tư nói, đổi chủ đề. "Con nhớ mua vôi về quét tường, rồi lót thêm tấm nhựa dưới sàn. Mùa mưa là ẩm lắm."

Lam cười: "Con biết rồi ạ. Con đã nhờ mấy anh trong xóm giúp dọn dẹp rồi. Chủ nhật này là bắt đầu làm."

"Vậy thì tốt," bà Tư nói, đưa ly nước mía mới ép cho Lam. "Uống đi, rồi đi làm việc. Bà còn phải bán hàng."

Lam nhận ly nước, nhưng không uống ngay. Cô nhìn bà Tư, nhìn chiếc xe nước mía sờn cũ, nhìn khu chợ đang dần đổi thay. Cô biết rằng, từ hôm nay, cuộc đời cô sẽ gắn liền với nơi này. Không phải vì cô không có lựa chọn nào khác, mà vì cô chọn ở lại. Cô chọn trở thành một phần của khu chợ, như bà Tư đã từng.

"Con cảm ơn bà," Lam nói, rồi đứng dậy, khoác ba lô lên vai. "Con đi trước nhé. Chiều con ghé qua."

"Ừ, đi đi," bà Tư vẫy tay. "Nhớ ăn trưa đầy đủ, đừng có bỏ bữa."

Lam dắt xe ra khỏi chợ. Ánh nắng ban mai chiếu lên mái tôn, làm những giọt sương còn đọng lại lấp lánh như pha lê. Cô ngoái lại nhìn bà Tư, thấy bà đang rót nước mía cho một người khách mới. Dáng bà nhỏ bé, nhưng vững chãi lạ thường.

Khu chợ cũ vẫn thế. Những sạp hàng vẫn mở, những người bạn hàng vẫn cười nói. Nhưng bên dưới lớp vỏ bình yên ấy, là những câu chuyện đang dần được kể, những bí mật đang dần được hé lộ, và những con người đang học cách đối diện với quá khứ.

Bà Tư đặt ly nước mía xuống, nhìn theo bóng Lam khuất dần sau dãy nhà. Bà mỉm cười, một nụ cười hiền lành, nhưng trong đôi mắt già nua ấy, có một tia sáng mới. Một tia sáng của niềm tin, của hy vọng, của một tương lai đang mở ra.

Bà quay lại chiếc xe nước mía, tiếp tục ép những khúc mía cuối cùng của buổi sáng. Tiếng máy ken két vang lên, đều đặn. Khói bụi của khu chợ cũ vẫn còn đó, nhưng nó đã nhường chỗ cho những tia nắng mới, những tia nắng của một ngày mới, của một cuộc đời mới.

Và bà Tư, người đàn bà bán nước mía, vẫn ở đó. Vẫn bên chiếc xe sờn cũ, vẫn rót từng ly nước mía cho khách. Nhưng bây giờ, mỗi ly nước mía bà trao đi không còn là chứng nhân của sự im lặng, mà là chứng nhân của một sự thật đã được nói ra, giữa thanh thiên bạch nhật.