Chương 22

Ông trời sáng nay đổi gió sớm. Từng đợt gió từ phía đồi thốc xuống con dốc, mang theo mùi đất ẩm và hương cỏ may khô. An ngồi ở bậc thềm tiệm cà phê sách mới mở, nơi Hân nhượng lại cho anh thuê với một cái giá gần như tượng trưng. Trước mặt anh là cuốn sổ dày, gáy đã sờn, những trang giấy còn trắng ở nửa đầu. Anh mở nó ra, đặt bút xuống, rồi lại đóng lại. Viết một cuốn sách khó hơn anh tưởng. Khó hơn cả việc mở một tiệm cà phê sách, dù việc mở tiệm cũng chẳng dễ dàng gì.

Sáng nay Linh đưa con gái nhỏ lên thăm mẹ. Anh ở lại một mình trên dốc. Mẹ anh bảo muốn nhìn cháu nội cả ngày, và anh biết đó là cách bà nói rằng bà muốn ở gần con trai mình hơn, dù chẳng bao giờ thốt ra thành lời. Từ ngày bà phải nhập viện, tính bà thay đổi. Bà nói ít hơn, nhưng ánh mắt nhìn các con dài hơn. An ngồi đó, nghe tiếng gió xào xạc trên tán cây bàng già ở góc dốc, và bỗng thấy lòng mình nhẹ tênh. Một cảm giác lạ, như thể sau mười năm rời đi, mười năm quay về, anh mới thực sự đứng lại. Không phải dừng chân, mà là đứng lại – một tư thế cần nhiều sức lực hơn anh nghĩ.

Anh nhớ lại ngày mình rời quê. Mười tám tuổi, ba lô trên vai, đứng ở đúng chân dốc này và thề với Hân rằng sẽ trở về. Anh đã trở về. Chỉ là không phải với Hân, và không phải trong hình hài anh từng vẽ ra trong đầu. Cuộc đời không đợi ai cả. Hân giờ đã lấy chồng, có tiệm cà phê ở thị trấn, và mỗi lần gặp anh, cô chỉ cười, cái cười đã hết giận hờn nhưng cũng hết cả dịu dàng. Họ từng là của nhau, và giờ không còn là gì ngoài hai người hàng xóm tốt bụng. Anh không biết nên buồn hay nên thấy nhẹ nhõm. Có lẽ cả hai.

Anh ngẩng lên. Từ đỉnh dốc, anh thấy cả thị trấn nhỏ trải ra bên dưới, mái ngói đỏ chen giữa những hàng cây xanh, con sông chảy ngoằn ngoèo như một sợi chỉ bạc. Buổi sáng, khói bếp còn vương trên những nóc nhà, mỏng như sương. Xa hơn là vùng đồi, nơi những luống chè đang lên xanh, nơi Bình sẽ lên đường sau ba ngày nữa. Em anh, sau một năm cai nghiện, đã xin được một chân công nhân lâm nghiệp. Công việc không sang trọng, nhưng nó sạch. Nó cho em anh một nơi để bắt đầu lại. Anh đã hứa sẽ trồng lại vườn đào. Nó bảo sẽ làm vào cuối tuần, khi được nghỉ phép. Bố anh, nếu còn sống, hẳn sẽ đứng ngay chỗ anh đang đứng mà nhìn theo con trai mình, mắt đầy nước.

Có tiếng bước chân đi lên dốc. Không vội vã, chậm rãi, quen thuộc. Anh không cần quay lại cũng biết đó là mẹ anh. Bà đi lên dốc mỗi sáng, dù bác sĩ bảo nên hạn chế vận động. Bà bảo đó là cách bà đoán sức mình còn đến đâu. Anh đứng dậy.

"Con ngồi đây làm gì sớm vậy?"

An đỡ tay mẹ, để bà ngồi xuống bậc thềm cạnh mình.

"Con ngồi viết mẹ ạ. Viết về con dốc này."

Mẹ anh nhìn cuốn sổ trắng trên đùi anh, rồi nhìn ra thị trấn. Bà im lặng một lúc, như thể đang so sánh cái thị trấn mười năm trước với cái thị trấn hôm nay. Anh cũng im lặng cùng bà. Có những khoảng lặng giữa hai mẹ con không cần lấp đầy. Nó giống như gió, cứ thổi qua rồi tự khắc thành tiếng.

"Con viết được gì chưa?"

"Chưa mẹ ạ. Con mới bắt đầu. Con nghĩ nhiều hơn viết."

Mẹ anh gật đầu. Bà nhìn xuống bàn tay mình, những ngón tay gầy guộc, gân nổi lên như rễ cây. Anh nhớ hồi bé, mẹ anh có đôi bàn tay đẹp lắm. Bà hay bện tóc cho chị em anh, hay gói bánh chưng mỗi độ Tết về. Thời gian không tha ai cả. Nhưng anh biết, bà không sợ thời gian. Bà chỉ sợ mình đi trước khi kịp thấy con trai mình đứng vững. Anh không dám nghĩ tiếp. Anh quay đi.

"Mẹ nhìn kìa. Chỗ kia là tiệm cà phê của Hân. Còn chỗ kia là trường cũ của con. Xa xa là bến xe."

"Con nhớ đường về rồi đấy." – mẹ anh nói, mắt hơi nheo lại vì nắng sớm. – "Hôm qua mẹ nằm mơ thấy bố con. Bố bảo bố đang đợi mẹ ở bên kia dốc. Mẹ tỉnh dậy, mẹ không buồn. Mẹ thấy bình thường. Con biết vì sao không?"

Anh lắc đầu.

"Vì mẹ đã chuẩn bị. Mẹ chuẩn bị từ ngày bố mất. Mẹ đã đi hết con dốc này rồi, đi lên đi xuống nhiều lần đến nỗi mẹ thuộc từng viên sỏi. Đến lúc phải đi tiếp, thì cứ đi thôi."

Anh không nói gì được. Anh chỉ nắm bàn tay mẹ, bàn tay nhỏ gầy trong bàn tay mình. Gió lại thổi. Lần này gió mang mùi hoa bưởi từ đâu đó. Anh hít vào thật sâu. Mẹ anh khẽ cười.

"Con viết đi. Viết cho xong. Mẹ muốn đọc."

An gật đầu. Anh đưa mẹ xuống dốc, để bà ngồi ở bậc thềm tiệm cà phê sách, quấn chăn mỏng quanh vai. Rồi anh quay lại đỉnh dốc. Anh ngồi trên phiến đá mà hồi nhỏ anh vẫn ngồi, chờ mẹ đi chợ về. Phiến đá vẫn phẳng như xưa, chỉ có rêu phủ nhiều hơn. Anh đặt cuốn sổ lên đó.

Trang giấy trắng. Anh cầm bút.

"Tôi trở về vào một ngày gió đổi chiều."

Anh viết câu đầu tiên mà không do dự. Rồi câu thứ hai, thứ ba. Những câu chữ cứ thế tuôn ra, không cần suy nghĩ nhiều. Anh viết về con dốc không tên, về những cơn gió thổi từ đồi xuống. Anh viết về người mẹ giấu bệnh, về đứa em trai từng lạc lối, về người vợ đang từng ngày học cách làm mẹ, về cô bạn gái cũ đã quên anh từ lâu, và về chính anh – kẻ từng nghĩ mình đã đi xa, nhưng thực ra chỉ đi vòng quanh và trở về đúng nơi bắt đầu. Anh viết về tiệm cà phê sách chưa có khách nào ngoài mẹ anh và đứa cháu nhỏ. Viết về những cuốn sách cũ nhặt nhạnh từ các phiên chợ. Viết về ước mơ mở một tủ sách miễn phí cho trẻ con trong thị trấn.

Anh viết liền mạch mấy trang. Đến khi dừng lại, mặt trời đã lên khỏi ngọn đồi. Thị trấn bên dưới chuyển mình, tiếng còi xe, tiếng người gọi nhau, tiếng máy cắt cỏ. Linh dắt con gái nhỏ đi lên dốc. Cô ấy đi chậm, vì con bé cứ đòi nhặt sỏi. Anh nhìn họ, lòng thấy ấm. Không phải hạnh phúc vỡ òa, mà là hạnh phúc lặng lẽ, dịu dàng, thứ hạnh phúc của người đã đi qua giông bão và nhận ra mình vẫn còn nguyên vẹn.

"Anh viết à?" – Linh hỏi khi đến gần. Cô ngồi xuống cạnh anh, con gái nhỏ ngồi lên đùi mẹ, hai tay ôm cuốn sổ.

Ừ. Anh bắt đầu rồi.

"Viết về gì?"

"Về con dốc này. Về chúng ta."

Linh im lặng. Cô nhìn xuống thị trấn, mắt hơi nheo lại vì nắng. Cô đã khá hơn nhiều so với ngày đầu anh đưa cô về. Những ngày vật lộn với trầm cảm sau sinh đã thưa dần. Cô vẫn có những buổi chiều không nói gì, chỉ ngồi nhìn con. Nhưng anh học được cách không hỏi, không giục. Anh chỉ ngồi bên cạnh. Như con dốc, không cần tên, vẫn luôn ở đó. Cuối cùng, Linh khẽ nói:

"Em ngửi thấy mùi hoa bưởi."

"Ừ. Mẹ anh bảo gió đổi chiều là có mùi đó."

Họ ngồi im, nghe gió. Con gái nhỏ đưa tay bắt con bướm đậu trên vai bố. Anh không gạt nó đi. Cứ để nó đậu. Đôi khi mình cần để yên cho những điều bé nhỏ ở lại.

Buổi chiều, Bình lên. Nó đứng trên đỉnh dốc, nhìn về phía đồi, nơi khu trồng đào đang chờ. Anh em họ ngồi cạnh nhau, không ai nói gì. Rồi Bình hỏi:

"Anh viết sách à?"

"Ừ. Viết về con dốc."

"Anh có viết về em không?"

An cười.

"Có. Viết về thằng em trai hay bỏ nhà đi chơi, nhưng cuối cùng biết đường về."

Bình cười theo. Nụ cười hiếm hoi, nhưng thật. Rồi nó đứng dậy, phủi quần.

"Mai em lên vườn. Anh lên với em không?"

"Ừ. Anh mang sách lên đọc. Mày trồng đào, anh ngồi dưới gốc."

Hai anh em nhìn nhau. Không cần hứa hẹn gì thêm. Anh biết, con dốc này sẽ còn thay đổi. Người đi, người ở, người trở về. Nhưng nó sẽ không bao giờ biến mất. Nó là chứng nhân. Nó là chỗ dựa. Nó là nhà.

Tối đó, An ngồi lại một mình trên đỉnh dốc. Linh và con đã về trước. Trăng non treo lơ lửng trên đỉnh đồi, mờ như một vệt khói. Gió lại thổi, lần này từ hướng đông, mang theo hơi nước từ con sông. Anh mở cuốn sổ, viết tiếp. Những trang đã đầy dần. Anh viết về ngày mai, về vườn đào, về tiệm sách nhỏ với những đứa trẻ đến đọc truyện tranh. Viết về mẹ anh, về bà sẽ đọc những dòng này và mỉm cười. Viết về Linh, về những ngày cô cười nhiều hơn khóc. Và anh viết về con dốc không tên – con dốc đã dạy anh rằng, đôi khi người ta phải đi xa để nhận ra chỗ mình thuộc về. Anh đóng sổ. Ngẩng lên, thấy trời đầy sao. Anh hít một hơi dài, rồi đứng dậy, đi xuống dốc. Phía dưới, đèn tiệm cà phê sách vẫn sáng, một vệt vàng ấm áp giữa màn đêm. Anh đi về phía đó. Gió đổi chiều, nhưng lần này anh không thấy lạnh.