Chương 19

Bà Lan khỏe lại vào đúng đêm cuối của tháng. Bác sĩ nói bà phải nằm thêm vài ngày, nhưng bà cãi: "Nằm mãi cái lưng nó mục ra mất. Tôi còn cái gánh, còn con An, không nằm được." Thế là chiều hôm ấy, bà bắt An dìu ra gốc bàng. Gió đầu đông thổi qua, se se, nhưng bà nói ấm. Bà ngồi trên chiếc ghế mới, cái ghế An mua thay cho cái ghế sờn, tựa lưng vào thân cây, nhìn cái gánh xôi đã được bày biện gọn gàng. Mùi nếp mới đồ lên thơm lừng, quyện với mùi lá chuối, mùi hành phi. Bà hít một hơi dài, mắt lim dim.

"Lâu lắm rồi mới được ngửi mùi này từ phía ngoài nhìn vào," bà nói, giọng khàn khàn. "Nằm trong nhà, nghe tiếng An dọn gánh mà ruột gan cứ nao nao."

An đang xếp từng gói xôi lên khay, nghe vậy quay lại cười: "Bà cứ như trẻ con ấy. Bác sĩ bảo tĩnh dưỡng, bà lại đòi ra đây ngồi gió."

"Gío gì mà gió. Gió này là gió của trời cho, hít vào thấy khỏe ra." Bà Lan xua tay, rồi chỉ cái ghế bên cạnh. "Con ngồi xuống đây, nghỉ tay chút. Hôm nay để bà trông gánh cho."

An lắc đầu, nhưng vẫn kéo ghế ngồi xuống cạnh bà. Hai bà cháu ngồi im một lúc, nhìn dòng xe qua lại trên đường. Đèn xe buýt từ xa hắt tới, vàng vọt, rồi vụt qua, để lại một vệt sáng mờ trong mắt An.

"Con nhớ hồi con mới tới đây không?" Bà Lan bỗng lên tiếng, mắt vẫn nhìn ra đường. "Đêm mưa, con đứng chờ xe buýt cuối cùng. Áo ướt, tóc rối, mặt mũi bơ phờ. Bà nhìn thấy mà thương. Bà gọi con vào, gói cho con nắm xôi. Con ăn mà nước mắt cứ chảy."

An khẽ cười, nhưng mắt đã cay cay: "Con nhớ chứ. Hôm đó con đói lắm. Mà không phải đói xôi, đói cái gì đó không gọi được thành tên."

"Đói tình người," bà Lan nói, giọng nhẹ như gió. "Bà biết. Bà cũng từng đói như thế. Hồi ông nhà bà mất, bà ngồi bên gánh xôi này, nhìn thiên hạ đi qua, thấy ai cũng có đôi có cặp, chỉ mình bà lẻ loi. Nhưng rồi bà nhận ra, mình không cô đơn. Mình còn cái gánh, còn khách, còn những người như con."

An quay sang nhìn bà. Ánh mắt bà già đi nhiều sau trận ốm, nhưng vẫn sáng, vẫn tinh anh. Bà đưa tay nắm lấy tay An, bàn tay thô ráp, ấm nóng.

"Sáng mai con đi sớm hả?" bà hỏi.

An gật đầu. Chuyến xe buýt đầu tiên lúc năm giờ sáng, đi về tỉnh, tới nơi thăm mẹ. Cô đã quyết định từ tuần trước, sau khi nói lời từ chối với Minh. Cô cần về nhà, nhìn mặt mẹ, nghe mẹ nói, dù có thể mẹ vẫn chưa hiểu cô. Nhưng cô cần đi. Cô đã trì hoãn quá lâu rồi.

"Dạ. Năm giờ. Con sẽ đi rồi về kịp chiều, bán xôi với bà."

"Không cần về gấp thế đâu. Ở nhà với mẹ một hai hôm cũng được. Gánh xôi này bà trông được. Có anh Tuấn, chị Hoa phụ nữa mà."

An lắc đầu: "Con không yên tâm. Bà mới khỏe, nhỡ bà lại ra đây ngồi gió…"

"Con này, bà già rồi, bà biết giữ sức khỏe. Với lại…" Bà Lan ngừng một chút, mắt nhìn xa xăm. "Bà không còn trẻ để mà lo xa nữa. Cái gánh này, sớm muộn cũng phải có người tiếp. Con nghĩ bà giữ mãi được sao?"

An im lặng. Cô hiểu ý bà. Nhưng cô chưa dám nghĩ tới ngày bà không còn ngồi đây, dưới gốc bàng này, bên cái gánh xôi này. Cái gánh đã thành nhà của cô. Bà đã thành người thân của cô. Cô không muốn nghĩ tới ngày phải rời xa.

"Thôi, không nói chuyện nặng nề nữa." Bà Lan vỗ nhẹ tay An. "Con đi lấy cho bà cái khăn. Bà lau mặt chút. Rồi mình bán. Hôm nay bà muốn tự tay gói xôi cho khách. Lâu lắm rồi không gói, tay nó nhớ nghề."

An đứng dậy, đi vào trong quán nhỏ cạnh đó lấy khăn. Khi quay ra, cô thấy bà đã đứng dậy, đang chậm rãi xới nếp từ nồi ra lá chuối. Động tác của bà chậm hơn trước, nhưng vẫn dẻo, vẫn khéo. Bà gói từng nắm xôi vuông vức, buộc lạt cẩn thận. Nhìn bà gói xôi, An thấy như thấy lại hình ảnh của mình những ngày đầu. Cũng run run, cũng lóng ngóng, cũng sợ làm hỏng. Nhưng bà đã kiên nhẫn dạy cô. Từng chút một.

Khách tới dần. Anh Tuấn xe ôm ghé qua, cười hề hề: "Bà Lan khỏe lại rồi hả? Tốt quá. Con đói rã ruột cả tuần nay không được ăn xôi bà gói." Bà Lan cười mắng: "Cái thằng, bà ốm có một tuần mà mày đã kêu. Xôi con An gói không ngon hả?" Anh Tuấn gãi đầu: "Ngon chứ. Nhưng xôi bà gói nó khác. Nó có… có cái gì đó. Cháu không nói được." Bà Lan cười, đưa cho anh gói xôi nóng: "Thôi, ăn đi. Đừng nịnh bà."

Chị Hoa công nhân ca đêm cũng ghé qua, mắt đỏ hoe vì thiếu ngủ. Chị nhận gói xôi từ tay bà, khẽ nói: "Bà khỏe lại là tốt rồi. Tụi con ai cũng lo. Mấy hôm bà ốm, tụi con ăn xôi mà cứ thấy thiếu thiếu." Bà Lan nắm tay chị: "Cảm ơn con. Mọi người thương bà quá."

Rồi cậu bé bán vé số, tên Bin, cũng chạy tới, chìa ra tờ vé số: "Bà ơi, con trúng rồi! Trúng hai chục nghìn! Con mời bà ăn xôi!" Bà Lan cười, xoa đầu cậu: "Giỏi quá. Nhưng con giữ tiền mà mua sữa uống. Bà cho con gói xôi, coi như chúc mừng." Cậu bé cười toe toét, ôm gói xôi chạy đi, miệng hét: "Con cảm ơn bà Lan! Con cảm ơn chị An!"

An đứng nhìn, lòng ấm áp lạ thường. Đêm nay là đêm cuối cô ngồi đây trước khi về thăm mẹ. Nhưng cô biết, cô sẽ quay lại. Cái gánh xôi này, gốc bàng này, những con người này, đã thành một phần cuộc đời cô. Cô không thể rời xa được.

Đêm về khuya, khách thưa dần. Bà Lan ngồi lại trên chiếc ghế, nhìn An dọn dẹp. Bà không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn. An quay lại, bắt gặp ánh mắt bà, khẽ hỏi: "Bà sao thế? Mệt hả bà?"

Bà Lan lắc đầu: "Không. Bà đang nghĩ. Con gái ạ, con khác cái đêm đầu tiên con tới đây nhiều lắm. Hồi đó mắt con buồn, cái buồn của người chưa biết mình đi đâu. Giờ mắt con sáng hơn. Cái sáng của người đã tìm được đường."

An ngồi xuống cạnh bà, tựa đầu vào vai bà: "Nhờ bà hết. Nhờ gánh xôi này. Nhờ mọi người ở đây."

"Không phải nhờ bà đâu. Là nhờ con. Con đã dám đứng lên. Con đã dám từ chối những gì không thuộc về mình. Con đã dám ở lại đây, làm lại từ đầu. Bà chỉ cho con một chỗ ngồi. Còn bước đi là do con."

An im lặng. Cô biết bà nói đúng. Nhưng cô cũng biết, nếu không có bà, không có nắm xôi đêm mưa ấy, cô đã không có ngày hôm nay. Cô đã không dám đứng lên.

"Bà ơi," An khẽ nói. "Sáng mai con đi rồi, bà nhớ giữ sức khỏe. Đừng ngồi ngoài này lâu. Đừng thức khuya. Con về rồi con bán thay bà."

"Ừ. Bà biết rồi. Con lo cho bà như bà lo cho con ấy." Bà Lan cười, rồi đẩy nhẹ An. "Thôi, dọn đi. Xong rồi về ngủ sớm. Mai còn đi sớm."

An đứng dậy, dọn nốt gánh. Khi mọi thứ đã gọn gàng, cô quay lại, thấy bà vẫn ngồi trên ghế, mắt nhìn ra bến xe buýt. Ánh đèn đường vàng vọt hắt lên gương mặt bà, in hằn những nếp nhăn. Bà có vẻ già hơn cô nhớ. Nhưng đôi mắt vẫn vậy, vẫn ấm, vẫn như nhìn thấu mọi thứ.

"Bà ơi, mình về thôi. Muộn rồi."

Bà Lan đứng dậy, chậm rãi. An dìu bà. Hai người đi bộ về căn nhà nhỏ cuối ngõ. Đêm yên tĩnh, chỉ có tiếng bước chân và tiếng côn trùng. Khi tới cửa, bà Lan dừng lại, quay sang An: "Con gái, sáng mai bà sẽ ra đây tiễn con. Bà muốn nhìn con lên chuyến xe buýt đầu tiên."

An gật đầu, mắt long lanh: "Dạ. Con sẽ đợi bà."

Sáng hôm sau, trời còn chưa sáng hẳn. An đã dậy, sửa soạn xong. Cô bước ra khỏi nhà, thấy bà Lan đã ngồi sẵn ở gốc bàng, trên chiếc ghế mới. Bà mặc chiếc áo bà ba sạch sẽ, tóc chải gọn. Bà nhìn An, mỉm cười.

"Đi đi con. Nhớ về sớm."

An cúi xuống, ôm bà. Cái ôm chặt, ấm áp. Rồi cô đứng dậy, bước về phía bến xe buýt. Chuyến xe đầu tiên đang tới, đèn vàng hắt tới. An bước lên xe, quay lại nhìn. Bà Lan vẫn ngồi đó, dưới gốc bàng, bên gánh xôi, vẫy tay. An vẫy lại, mắt cay. Xe buýt chuyển bánh. Cô nhìn qua cửa kính, thấy bà nhỏ dần, nhỏ dần, rồi khuất sau góc phố.

Nhưng cô biết, bà vẫn ở đó. Gánh xôi vẫn ở đó. Và cô sẽ trở về. Vì cô đã có một nơi để về. Một nơi ấm áp, dưới gốc bàng già, bên bến xe buýt. Nơi có người đàn bà bán xôi đêm, người đã cho cô một chỗ đứng, một mái nhà, và một lý do để mạnh mẽ.

An tựa đầu vào cửa kính, mỉm cười. Chuyến xe buýt đưa cô về nhà. Nhưng cô biết, cô đã tìm thấy nhà từ lâu rồi. Từ cái đêm mưa ấy, khi bà Lan gói cho cô nắm xôi nóng.