Chương 20

Sáng hôm sau, Vện thức dậy khi sương còn đọng trên những phiến lá nho. Ánh nắng đầu tiên chưa lọt qua rặng tre, chỉ có tiếng chim chóc ríu rít đâu đó trên cao. Hắn vươn vai, cảm thấy lưng mỏi nhừ nhưng trong lòng lại nhẹ nhõm lạ thường. Những giàn nho hôm qua hắn dựng vẫn đứng đó, thẳng tắp, vững vàng. Những chùm nho tím sẫm căng tròn, nặng trĩu, cúi đầu xuống như đang ngủ.

Hắn chưa kịp làm gì thì nghe tiếng bước chân nặng nề từ phía cổng vườn. Lão Mạc đã đến, tay cầm chiếc sọt lớn, mắt nheo lại vì nắng sớm. Lão dừng lại trước vườn nho, đặt sọt xuống đất, rồi đứng im nhìn. Vện nấp sau gốc cây, tim đập thình thịch. Hắn chờ đợi một tiếng quát, một cây gậy vung lên, hay ít nhất là một câu chửi rủa. Nhưng không có gì cả.

Lão Mạc đi chậm rãi dọc theo hàng nho, tay vuốt nhẹ từng cọc chống, từng dây buộc. Lão cúi xuống nhìn chỗ đất được nện chặt, nơi Vện đã dậm chân cả đêm qua. Rồi lão đứng thẳng dậy, quay về phía bụi cây chỗ Vện đang nấp, và nói:

"Ra đây đi. Ta biết ngươi ở đó từ tối qua."

Vện giật mình. Hắn chần chừ một lúc rồi bước ra, lông xù lên, đuôi cụp xuống. Hắn không biết phải nói gì. Lão Mạc nhìn hắn từ đầu đến chân, ánh mắt không giận dữ mà cũng chẳng dịu dàng — chỉ là cái nhìn của một người đã thấy quá nhiều thứ trên đời.

"Ngươi buộc lại giàn nho cho ta à?" lão hỏi.

Vện gật đầu, giọng khàn khàn: "Vâng. Đêm qua gió lớn, mấy cọc bị nghiêng. Con… con buộc lại."

Lão Mạc cười khẽ, một tiếng cười ngắn như tiếng ho. "Ngươi biết buộc đấy chứ. Không đến nỗi vụng về."

Vện không biết đáp sao. Hắn đã chuẩn bị bao nhiêu lời dối trá, bao nhiêu mánh khóe để đối phó với lão nông này. Nhưng giờ phút này, đứng trước mặt lão, hắn chỉ thấy mình nhỏ bé và trần trụi.

Lão Mạc ngồi xuống bên sọt, lấy trong túi ra một chiếc bánh mì khô, bẻ đôi, đưa một nửa về phía Vện. "Ăn đi. Rồi hái nho."

Vện sững sờ: "Hái… hái nho ạ?"

"Chứ ngươi nghĩ ta gọi ngươi ra đây làm gì? Hái nho. Chín cả rồi. Không hái thì chim chóc ăn hết." Lão nhét miếng bánh vào miệng, nhai chậm rãi. "Mà ngươi có biết hái nho không đấy? Không phải cứ giật mạnh là được đâu. Phải nâng chùm nho lên, cắt cuống, đặt nhẹ vào sọt. Làm hỏng một chùm là mất cả chùm."

Vện cầm miếng bánh, ngón chân run run. Hắn chưa từng nghĩ đến chuyện lão Mạc sẽ đưa bánh cho mình, chứ đừng nói đến chuyện hái nho. Hắn cắn một miếng, bánh khô và cứng, nhưng hắn thấy ngon lạ thường.

Rồi hắn bắt đầu làm theo lời lão. Lão Mạc chỉ cho hắn cách nâng chùm nho bằng hai tay, cách tìm cuống chính, cách cắt bằng móng tay sắc. Vện làm theo, chậm rãi và cẩn thận. Những chùm nho nặng trĩu, mát lạnh trong lòng bàn tay hắn. Hắn đặt chúng vào sọt, từng chùm một, không dám làm rơi một quả nào.

Được một lúc, bầy quạ kéo đến, đậu kín trên rặng tre. Con quạ đầu đàn sà xuống thấp, nghiêng đầu nhìn. Lão Mạc không đuổi chúng. Lão chỉ nói:

"Chúng nó cũng góp công đấy. Đêm qua chúng nó canh chừng cho vườn nho khỏi bị lũ chuột đồng phá. Ta biết cả."

Vện ngạc nhiên nhìn lão. Lão Mạc gật đầu: "Ta già rồi, chứ ta không mù. Ta biết chúng nó đậu ở đâu, kêu lúc nào. Đêm qua chúng nó kêu to hơn mọi khi. Thế là có chuyện."

Bầy quạ như hiểu tiếng người, lần lượt sà xuống. Lão Mạc lấy trong sọt ra một nắm hạt ngô, rải xuống đất. "Ăn đi. Rồi đi báo cho bầy sóc. Bảo chúng nó đến đây. Ta có việc cho chúng nó."

Con quạ đầu đàn kêu một tiếng rồi vút lên trời. Một lúc sau, Bông dẫn cả đàn sóc kéo đến, con nào con nấy mắt tròn xoe nhìn lão Mạc. Lão cười, chỉ tay về phía những giàn nho đã hái xong một nửa:

"Còn nửa vườn nho kia. Sóc nhỏ thì trèo lên cao hái những chùm trên ngọn. Sóc lớn thì ở dưới đỡ. Làm cùng nhau. Ai làm hỏng ta đuổi về rừng."

Bầy sóc ríu rít, thoăn thoắt trèo lên giàn nho. Bông đứng trên cọc cao nhất, chỉ huy bằng những tiếng kêu the thé. Vện nhìn cảnh tượng ấy mà lòng dâng lên một cảm giác lạ. Hắn đã từng nghĩ mình là kẻ khôn ngoan nhất vùng, từng lừa bầy quạ, từng dọa đàn sóc, từng toan tính với cả lão chó già Vàng. Vậy mà giờ đây, tất cả bọn họ đang làm việc cùng nhau dưới bàn tay chỉ huy của một lão nông khó tính.

Đến giữa trưa, vườn nho đã hái xong. Những sọt nho đầy ắp, tím sẫm, tỏa mùi thơm ngọt lịm. Lão Mạc đứng giữa vườn, lau mồ hôi trán, nhìn đám quạ, đàn sóc, con chó Vàng đang nằm thở dưới gốc cây, và Vện đang ngồi bệt xuống đất, hai chân trước mỏi nhừ.

"Tất cả lại đây," lão nói.

Lão chia nho thành từng phần. Mỗi con quạ một chùm nhỏ. Mỗi con sóc một chùm vừa. Con Vàng được một chùm to nhất — vì nó đã canh vườn suốt bao năm qua. Và Vện… lão Mạc đặt trước mặt hắn một chùm nho không to nhất nhưng cũng không nhỏ, những quả nho căng mọng, tím đến mức gần như đen.

"Phần của ngươi," lão nói. "Không phải vì ngươi thông minh. Mà vì đêm qua ngươi đã buộc lại giàn nho giúp ta. Công bằng."

Vện nhìn chùm nho trước mặt. Hắn đã mơ về chùm nho này bao nhiêu ngày. Hắn đã toan tính, đã lừa lọc, đã sẵn sàng làm mọi thứ để có được nó. Nhưng giờ đây, khi nó nằm trong tầm tay, hắn lại thấy ngần ngại. Hắn cúi xuống, nâng một quả nho lên, đưa vào miệng.

Vị ngọt lan ra trên lưỡi. Không phải cái ngọt gắt của nho xanh, cũng không phải cái ngọt nhạt của nho chưa đủ nắng. Đây là vị ngọt của nho chín muộn — cái ngọt đã qua bao nhiêu ngày tháng đợi chờ, đã hứng bao nhiêu giọt sương, đã chịu bao nhiêu cơn gió. Nó dịu dàng, sâu lắng, và dư vị kéo dài mãi.

Vện nhai chậm rãi, mắt nhắm lại. Bông ngồi bên cạnh, vừa gặm chùm nho của mình vừa hỏi:

"Sao? Ngon không?"

Vện mở mắt, nhìn con sóc nhỏ: "Ngon. Ngon hơn ta tưởng."

Bông cười khúc khích: "Vì ngươi đã làm việc để có nó. Nho hái trộm bao giờ cũng chua. Nho do mình làm ra mới ngọt."

Vện không đáp. Hắn nhìn quanh vườn nho — những giàn nho giờ đã trống, chỉ còn lá xanh và những dây leo khẳng khiu. Lão Mạc đang thu dọn sọt, con Vàng nằm dưới gốc cây gặm chùm nho của mình, bầy quạ đậu trên rặng tre chia nhau từng quả nhỏ. Tất cả bọn họ — những kẻ hắn từng coi là yếu thế, từng coi là công cụ để hắn lợi dụng — giờ đây đang cùng nhau tận hưởng thành quả của một ngày lao động thật sự.

Hắn khẽ nói, không hướng về ai cả: "Ta đã sai."

Bông quay lại: "Sai gì?"

"Sai khi nghĩ rằng ta khôn ngoan hơn tất cả. Sai khi nghĩ rằng chỉ cần mưu mẹo là có được mọi thứ." Vện nhìn chùm nho trong tay. "Ta đã mất bao nhiêu ngày để tính toán, lừa lọc, mà không biết rằng chỉ cần buộc lại một cái cọc, hái đúng một chùm nho, thì đã có thể ngồi đây ăn nho chín."

Lão Mạc từ phía sọt nho ngẩng lên, nói vọng sang: "Biết sai thì chưa muộn. Nhưng nhớ cho — vườn nho này năm sau lại ra quả. Ngươi có muốn quay lại làm việc không?"

Vện ngẩng đầu, không giấu được vẻ ngạc nhiên: "Lão… lão cho con quay lại ạ?"

"Ta già rồi. Một mình ta không làm hết được. Mà ngươi thì có đôi chân nhanh, lại học việc cũng nhanh. Nhưng nhớ — lần sau mà còn giở trò, ta không nói chuyện tử tế thế này đâu."

Vện cúi đầu, giọng nhỏ nhưng rõ: "Con hiểu rồi. Cảm ơn lão."

Lão Mạc gật đầu, xách sọt nho đứng dậy. "Thôi, về thôi. Nắng lên rồi. Chiều nay còn phải phơi nho khô."

Bầy quạ bay theo lão, đàn sóc chạy trước, con Vàng lững thững đi sau. Vện đứng lại một mình giữa vườn nho trống, nhìn chùm nho cuối cùng trong tay. Hắn bẻ một quả, đưa lên mũi ngửi. Mùi nho chín thơm dịu, phảng phất mùi đất và mùi nắng.

Hắn bước ra khỏi vườn, theo chân đoàn người và thú về phía nhà lão Mạc. Trên đường, hắn nghe tiếng Bông gọi với từ trên cành cao:

"Này, Vện! Ngày mai lại đến nhé!"

Vện ngước lên, cười — lần đầu tiên trong đời hắn cười thật lòng, không toan tính: "Ừ. Ngày mai ta lại đến."

Và hắn biết, từ nay về sau, mỗi chùm nho hắn ăn sẽ không còn là chiến lợi phẩm của mưu mẹo, mà là phần thưởng của những ngày làm việc thật sự. Vị ngọt ấy — vị ngọt của nho chín muộn — hắn sẽ nhớ mãi.