Chương 26

Sáng hôm sau, Lâm dậy từ khi gà chưa gáy. Anh nằm thêm một lúc trên chiếu, mắt nhìn lên mái nhà ngói rêu phong loang lổ. Ánh sáng ban mai rỉ qua những khe ngói xuống, vàng vọt như mật ong pha nước. Trong không khí còn vương mùi dầu hỏa từ ngọn đèn đêm qua, và một chút gì đó rất lạ, lành lạnh như hơi sương đọng trên da.

Anh ngồi dậy, gấp chiếu. Không có dấu chân ướt nào trên sàn. Không có tiếng hát. Nhưng Lâm biết tối qua cô ấy đã ở đây. Anh không còn thấy rợn gáy như những đêm đầu. Anh thấy như trong nhà có thêm một người, và người đó đang chờ anh làm một việc.

Hạnh sang từ sớm, tay xách một túi bánh mì và bình nước. Cô mặc áo bà ba bạc màu, tóc búi gọn sau gáy, mặt mộc nhưng mắt sáng. Ông Tư cũng lò dò tới, tay cầm xẻng và một cây đèn bão.

Hạnh nhìn quanh nhà, khẽ hỏi: "Đêm qua anh ngủ được không?"

Lâm gật đầu: "Ngủ được. Có điều… tôi nghe tiếng chân. Nhưng không sợ như trước. Cứ như cô ấy chỉ đi kiểm tra nhà thôi."

Ông Tư đặt xẻng xuống, chậm rãi nói: "Vậy là cô ấy chịu nghe. Người chết mà còn thương nhà thì không phá. Chỉ tội, thương quá hóa dữ. Mình phải làm cho đúng, không thì cô ấy lại vật vã."

Ba người ăn sáng vội vã. Bánh mì nguội, nước lã, nhưng Lâm thấy ngon lạ. Có lẽ vì đêm qua anh đã ngủ một giấc thật sự đầu tiên sau nhiều tuần.

Khi mặt trời lên khỏi ngọn tre, họ ra bến. Con sông Đồng Nai mùa này nước đục ngầu, chảy hiền nhưng dưới đáy thì ai biết được điều gì. Cây cầu đá cũ nằm cách nhà chừng trăm bước, chỉ còn vài phiến đá xanh phủ rêu, nước lớn ngập gần hết. Ông Tư chỉ tay: "Chỗ gốc cây sung già ấy. Hồi trước tôi với ông Sáu – ba của Lâm – thường buộc xuồng ở đó. Đáy sâu, bùn nhiều. Nhưng nếu có hộp gỗ thì chắc còn nguyên."

Lâm và ông Tư lội xuống, nước ngang đùi, lạnh buốt. Hạnh đứng trên bờ, tay ôm một tay, mắt không rời khỏi mặt nước. Ông Tư chỉ chỗ, Lâm cắm xẻng xuống. Bùn mềm, múc lên từng xẻng đen ngòm, mùi hôi rình rình của phù sa lẫn rễ cây mục. Anh đào được ba xẻng thì xẻng chạm vào vật gì cứng. Tiếng "cộp" khô khốc.

"Có rồi!" Lâm kêu lên.

Anh và ông Tư cẩn thận bới đất. Một chiếc hộp gỗ nhỏ, cỡ một quyển sách, sơn đen bong tróc, đóng đinh bốn góc. Nước rỉ vào nhưng không nhiều. Lâm ôm hộp lên bờ, đặt trên phiến đá. Hạnh cũng ngồi xuống bên cạnh. Ba người nhìn nhau, không ai nói.

Lâm dùng con dao nhỏ cạy nắp. Đinh rít lên một tiếng dài, rồi bật ra. Bên trong, lót một lớp vải điều đã mục, là một tấm ảnh thờ cỡ bàn tay, khung gỗ đơn sơ. Trong ảnh là một người đàn bà mặc áo dài trắng, đầu đội khăn đóng, ngồi nghiêng, tay cầm một nhánh hoa. Nhưng khuôn mặt thì trắng trơn, không hề có nét. Không mắt, không mũi, không miệng. Chỉ là một khoảng trắng đục như sương.

Hạnh bụm miệng, thốt lên: "Trời ơi…"

Ông Tư chép miệng, giọng trầm xuống: "Đúng là cô ấy. Tấm ảnh này chụp hôm cưới. Hồi đó tôi còn nhỏ, nhưng nhớ. Cô dâu đẹp lắm. Mặt sáng như trăng rằm. Vậy mà giờ…"

Lâm nhìn bức ảnh, lòng nặng trịch. Anh nhớ lại lời ông Tư đêm qua: cô dâu bị bỏ rơi, chờ mãi không thấy chồng về. Ba anh – ông Sáu – đã cưới cô ấy trong một đêm chớp nhoáng bên sông, rồi sáng hôm sau lên thuyền đi buôn, hứa ba ngày sẽ về. Ba ngày thành ba mươi năm. Cô ấy chết đuối trong lúc chờ, hoặc tự vẫn, không ai rõ. Chỉ biết từ đó, căn nhà có thêm một bóng người không mặt, và ai bán nhà sẽ phải thế mạng.

Lâm khẽ hỏi: "Ông Tư, tại sao mặt cô ấy lại… trắng trơn như vậy?"

Ông Tư thở dài: "Người ta nói, hồi cô ấy mất, có người lấy ảnh ra thờ, nhưng đêm đến thì mặt ảnh tự bong ra, trắng xóa. Sợ quá, họ mới đem chôn. Chôn để cô ấy khỏi nhìn thấy nhà, khỏi nhớ. Ai dè…"

Hạnh nắm lấy tay Lâm, giọng run: "Vậy giờ mình phải làm gì? Mang về thờ thật à?"

Lâm nhìn bức ảnh. Anh không thấy sợ nữa. Anh thấy một nỗi buồn rất lớn, buồn như chính dòng sông kia, lặng lẽ và sâu thẳm. Anh nói: "Mang về. Đặt lên bàn thờ ba tôi. Cô ấy là vợ ba tôi, thì phải có chỗ trong nhà."

Ông Tư gật đầu: "Phải. Nhưng không chỉ thờ. Phải làm lễ. Đêm nay trăng tròn, đúng ngày cưới cũ. Mình phải cúng, gọi cô ấy về, nói rõ rằng chồng đã về, nhà đã có chủ. Rồi mời cô ấy đi."

Hạnh hỏi: "Đi đâu?"

Ông Tư nhìn sông: "Đi về nơi cô ấy thuộc về. Sông sâu là nhà cũ. Nhưng phải để cô ấy đi thanh thản, không vướng víu. Nếu không, cô ấy ở lại, rồi một ngày nào đó lại có người phải thế."

Lâm im lặng một lúc. Anh nhìn bức ảnh không mặt, rồi nhìn mặt sông đang lấp lánh nắng. Anh nói: "Tôi sẽ làm. Nhưng tôi cần biết một chuyện. Ba tôi… có bao giờ quay lại tìm cô ấy không?"

Ông Tư lắc đầu: "Không. Ông Sáu đi rồi, biền biệt. Mãi sau này mới về, khi đã có vợ khác, có con. Ông ấy không nhắc gì đến cô dâu cũ. Nhưng tôi biết, trong lòng ông ấy có tội. Mỗi lần uống rượu, ông ấy hay nhìn ra sông, rồi khóc. Không nói gì, chỉ khóc."

Lâm cúi đầu. Anh nhớ những đêm ba anh ngồi trước hiên, mắt đỏ hoe nhìn dòng nước. Anh từng nghĩ đó là vì nhớ mẹ. Giờ anh hiểu, đó là vì một người đàn bà khác, người đã chờ ông đến hết đời.

Chiều hôm đó, họ chuẩn bị lễ cúng. Hạnh đi chợ mua nhang, đèn, trái cây, một con gà luộc. Ông Tư đẽo một tấm bài vị bằng gỗ mít, khắc chữ "Hương linh cố thê". Lâm lau dọn bàn thờ ba, dời di ảnh ông sang một bên, đặt tấm ảnh không mặt vào giữa. Anh thắp ba nén nhang, khấn: "Ba ơi, con làm việc này thay ba. Ba đừng buồn. Cô ấy sẽ hiểu."

Đêm xuống. Trăng tròn vành vạnh, treo lơ lửng trên ngọn dừa nước, vàng như đồng tiền cũ. Sông Đồng Nai dưới trăng như một dải lụa bạc, phẳng lặng đến lạ. Ông Tư bày lễ vật ra chiếu trước hiên, đốt đèn dầu, thắp nhang. Hạnh quỳ bên cạnh Lâm, tay run run cầm một tờ giấy vàng mã.

Ông Tư cất giọng khàn khàn, đọc bài khấn: "Hỡi cô dâu họ Trần, tên thật là Trần Thị Mơ. Hôm nay, chồng cô là Lâm Văn Sáu đã về. Ông ấy đã mất, nhưng con trai ông ấy là Lâm Văn Lâm đứng ra nhận cô là mẹ. Căn nhà này từ nay có chủ. Cô hãy về đây, ăn miếng cơm, uống ngụm nước, rồi đi. Đừng chờ nữa. Người đã về rồi."

Gió bỗng thổi qua, làm ngọn đèn dầu chao đảo. Rồi im bặt. Một hơi lạnh tràn vào hiên. Lâm cảm nhận được có ai đó đang đứng sau lưng mình, rất gần. Anh không quay lại. Anh khẽ nói: "Mẹ ơi, con là Lâm. Con trai của ba. Mẹ đừng đợi nữa. Ba đã về, nhưng ba không thể ở lại. Con thay ba, xin mẹ tha thứ."

Không có tiếng trả lời. Nhưng bức ảnh trên bàn thờ khẽ rung lên. Rồi một giọng nói vang lên, mỏng manh như gió lùa qua kẽ lá, như tiếng ai đó hát ru từ kiếp trước: "Thì… nhận… thì… người đã về…"

Hạnh nấc lên, nước mắt chảy dài. Ông Tư cúi đầu, tay chắp trước ngực. Lâm nhắm mắt, nước mắt anh cũng lăn xuống má. Anh nói: "Con nhận. Mẹ là mẹ của con. Từ nay, nhà này có mẹ."

Bức ảnh rung nhẹ lần nữa, rồi im. Ngọn đèn dầu bùng lên một cái, rồi cháy đều trở lại. Hơi lạnh tan dần. Tiếng chân trần bước trên sàn vang lên, nhẹ như lông vũ, đi từ hiên vào trong nhà, rồi dừng lại trước bàn thờ. Rồi tất cả chìm vào im lặng.

Lâm mở mắt. Trên bàn thờ, bức ảnh không mặt vẫn nằm đó. Nhưng khuôn mặt trắng trơn đã mờ đi, như có một lớp sương đang tan. Anh không thấy rõ nét, nhưng anh biết, cô ấy đã nghe.

Ông Tư thở ra, giọng nhẹ nhõm: "Xong rồi. Cô ấy nhận rồi. Từ nay, nhà này yên."

Hạnh lau nước mắt, khẽ hỏi: "Vậy… cô ấy đi chưa?"

Ông Tư nhìn ra sông. Mặt nước phẳng lặng, không một gợn sóng. Ông nói: "Đi rồi. Nhưng không đi xa. Cô ấy ở lại trong nhà, trong bức ảnh. Chỉ là không còn dữ nữa. Không còn đòi nợ."

Lâm đứng dậy, thắp thêm ba nén nhang. Anh nhìn bức ảnh, khẽ nói: "Mẹ cứ ở đây. Con sẽ không bán nhà này nữa."

Đêm ấy, Lâm ngủ trong buồng, lần đầu tiên sau nhiều tuần. Anh kéo rèm the, nhưng không đóng cửa. Anh nghe tiếng sông vỗ nhẹ vào bờ, tiếng dế kêu rỉ rả. Và trong tiếng ấy, có tiếng ai đó thở đều đều, như một người đang ngủ say. Anh mỉm cười, nhắm mắt.

Sáng hôm sau, Lâm ra bến, tìm ông Tư. Ông đang ngồi trên xuồng, hút thuốc lào. Lâm nói: "Ông Tư, con muốn nhờ ông một việc. Con sẽ ở lại đây. Con muốn sửa lại nhà, làm một cái bàn thờ đàng hoàng cho mẹ. Ông giúp con nhé."

Ông Tư nhìn anh, mắt nheo lại: "Cậu không sợ nữa à?"

Lâm cười: "Sợ chứ. Nhưng sợ thì vẫn phải sống. Ba con nợ mẹ một mái nhà. Con trả."

Ông Tư gật đầu, dụi tắt thuốc: "Được. Vậy thì ở lại. Nhưng nhớ, đừng bao giờ bán nhà. Bán là mất mạng."

Lâm nhìn dòng sông, nơi mặt trời đang lên, ánh vàng rực rỡ. Anh nói: "Con không bán. Đây là nhà của mẹ. Con chỉ ở thôi."

Xa xa, trên mặt nước, một chiếc lá mít khô trôi chậm, xoay một vòng rồi chìm. Lâm nhìn nó, và anh biết, cô dâu không bóng đã không còn phải đợi nữa. Cô đã về nhà.