Chương 1

Trời mới tờ mờ sáng, bà Hạnh đã trở mình thức giấc. Cái thói quen nằm lâu trên giường với bà giờ thành xa xỉ. Chồng mất sớm, hai đứa con khôn lớn rồi lần lượt rời nhà, căn nhà nhỏ này chỉ còn lại mình bà với con mèo mướp nằm dài trên bậc cửa. Vậy mà mỗi lần mở mắt, bà vẫn đếm được những việc phải làm trong ngày trước khi kịp nhớ ra hôm nay là thứ mấy.

Hôm nay là thứ Bảy.

Bà ngồi dậy, với tay lấy cái khăn choàng mỏng khoác lên vai. Không khí sáng sớm se se lạnh, cái lạnh đầu đông len qua khe cửa sổ gỗ đã sờn. Bà bước xuống bếp, đôi dép nhựa kêu lẹp xẹp trên nền gạch men cũ đã ngả màu. Căn bếp nhỏ nằm ở gian sau, tường ám khói, cái bếp than tổ ong đặt ở góc đã nguội từ đêm qua nhưng bà vẫn nghe như còn phảng phất mùi tro.

Bà bật đèn. Ánh sáng vàng vọt hắt lên chiếc tủ gỗ đựng bát đĩa, lên giỏ mây treo đầy những cọng rau thừa từ tuần trước. Bà mở nắp thùng gạo, đong đúng ba bơ gạo rồi vo sạch. Tiếng gạo xát vào đáy nồi nghe rào rào, đều đặn, cái âm thanh đã theo bà suốt mấy chục năm.

Rồi bà ra chợ.

Chợ sớm đã đông nghịt. Bà Hạnh chen vào hàng cá, chọn con cá lóc còn tươi, mắt còn long lanh. Bà biết con Mai thích canh chua cá lóc, còn thằng Nam thì mê món cá lóc kho tộ. Một con cá mà nấu hai món, bà vẫn làm vậy mỗi lần tụi nó về. Bà mua thêm bó rau ngổ, mấy trái cà chua, một nắm me chua. Đi ngang hàng thịt, bà dừng lại đắn đo hồi lâu rồi cũng mua nửa ký ba chỉ. Thằng Nam bảo thịt kho tiêu của mẹ ngon nhất trần đời, bà nhớ câu nói đó như in.

Về đến nhà, bà cắm cơm, rồi bắt tay vào nấu nướng. Căn bếp nhỏ bỗng chốc rộn ràng. Bà thái thịt, ướp nước mắm, đường, tiêu. Bà làm cá, khứa từng đường trên thân cá rồi nhét gừng vào bụng. Lửa bén, mỡ xèo xèo trong chảo gang. Mùi hành phi thơm lừng cả gian bếp, len qua cửa sổ, bay ra sân, quyện vào nắng sớm.

Bà Hạnh vừa nấu vừa ngân nga một câu vọng cổ cũ. Bà nhìn cái nồi canh chua đang sôi lăn tăn, thấy những miếng cà chua đỏ mọng nổi lên cùng mấy cọng rau ngổ xanh mướt. Bà nếm thử một muỗng, gật gù. Vừa miệng. Tụi nhỏ nhà bà ăn được cay, bà cho thêm mấy trái ớt hiểm. Cái vị chua chua cay cay ấy, thằng Nam bảo nó nhớ đến mức ở trên thành phố ăn cơm tiệm hoài mà không thấy đâu.

Đến gần trưa, mâm cơm đã dọn sẵn. Bà bày bốn món: canh chua cá lóc, cá lóc kho tộ, thịt ba chỉ kho tiêu, và một đĩa rau luộc. Bà còn chiên thêm mấy cái chả giò, vì con Mai thích ăn chả giò cuốn với bún. Bà bày ra cái bàn gỗ nhỏ kê sát cửa sổ, dọn ba bộ chén đũa. Bộ của chồng bà vẫn để riêng trong tủ, bà không dọn ra nữa nhưng cũng không bao giờ xếp chung với chén của mình.

Bà ngồi xuống ghế, nhìn mâm cơm rồi nhìn ra cửa. Con đường đất trước nhà vắng tanh. Cái cây bàng già trước ngõ trụi lá, mấy cành khô khua vào nhau kêu lạo xạo. Bà với tay lấy cái điện thoại cũ đặt trên bàn, mở ra xem. Không có cuộc gọi nhỡ. Không có tin nhắn. Bà bấm vào khung chat với con Mai, gõ mấy chữ "Trưa nay con về không?", rồi xóa đi, rồi lại gõ "Mẹ nấu canh chua nè", rồi lại xóa. Cuối cùng bà gõ: "Mẹ nấu cơm rồi, về ăn nghen con."

Bà bấm gửi. Rồi bà ngồi đợi.

Mười lăm phút trôi qua. Con mèo mướp nhảy lên ghế, dụi đầu vào chân bà. Bà vuốt ve nó, nói như nựng con nít: "Tụi nó bận, tụi nó chưa trả lời thôi. Mày ăn trước không?" Con mèo kêu "meo" một tiếng rồi nhảy xuống đất. Bà cười, cái cười một mình đã thành quen.

Rồi điện thoại rung. Bà vội vàng cầm lên, đeo kính lão vào. Là tin nhắn của con Mai.

"Mẹ ơi, cuối tuần này con bận quá. Chồng con bảo về quê nội có việc. Con hẹn mẹ tuần sau nghen. Mẹ giữ sức khỏe."

Bà đọc đi đọc lại ba lần. Ngón tay run run, bà gõ lại: "Ừ, con lo việc đi. Mẹ ăn một mình cũng được." Rồi bà nhìn chằm chằm vào màn hình, đợi xem có thêm dòng nào nữa không. Không có.

Một lúc sau, chuông báo tin nhắn lại kêu. Lần này là thằng Nam.

"Mẹ ơi, dạo này con làm ăn khó khăn quá, cuối tuần phải chạy vay nên không về được. Mẹ đừng nấu nhiều đồ ăn, bỏ phí. Con gửi mẹ ít tiền, mẹ mua gì ăn ngon nghen."

Bà nhìn số tiền chuyển khoản hiện lên. Năm trăm nghìn. Bà biết thằng Nam đang nợ nần, mẹ con nó nói chuyện điện thoại, bà nghe nó giấu giếm cái giọng lo lắng. Bà không trả lời tin nhắn. Bà chỉ thở dài, đặt điện thoại xuống.

Mâm cơm vẫn còn nguyên. Canh chua đã nguội, lớp mỡ trên mặt nước cá đông lại thành từng vân trắng. Thịt kho tiêu sậm màu, mùi tiêu bay lên the nồng. Chả giò vẫn giòn nhưng bà biết để lâu sẽ ỉu. Bà ngồi im, nhìn mâm cơm như nhìn một việc mình vừa làm sai.

Bà nhớ ngày xưa. Ngày thằng Nam còn nhỏ, mỗi lần nghe mùi canh chua là nó chạy ào vào bếp, tay còn cầm cái cần câu, giọng lanh lảnh: "Mẹ ơi đói!" Con Mai thì ngồi trên bộ ghế gỗ, chải tóc cho bà, kể chuyện lớp học. Chồng bà ngồi ở bàn, rót ly rượu nhỏ, nhìn vợ con rồi cười hề hề. Cái bếp nhỏ ấy chứa cả một thời đông đúc, ấm cúng. Vậy mà giờ đây bà nghe tiếng con mèo liếm chân còn rõ hơn tiếng người.

Bà Hạnh đứng dậy, gắp mấy cọng rau bỏ vào bát, múc một chén canh. Bà ngồi ăn một mình. Cái cảnh bà đã quen thuộc đến mức không còn thấy buồn nữa, chỉ thấy trống. Cái trống nó lan từ cái bụng xuống chân, xuống tay. Bà ăn được vài muỗng rồi dừng lại.

Bà lấy mấy cái hộp nhựa ra, cẩn thận chia đồ ăn. Canh chua một hộp, cá kho một hộp, thịt kho một hộp. Bà cất vào tủ lạnh, nghĩ bụng hôm nay ăn không hết thì mai ăn, mai nữa ăn. Một mình bà thì mấy hộp này đủ ăn cả tuần.

Chiều xuống, bà xách nước tưới mấy chậu cây trước sân. Cây ớt bà trồng đã ra trái, mấy trái ớt đỏ chót. Bà hái vài trái, để dành. Lỡ tụi nó về đột xuất thì có cái nêm canh. Bà cười một mình, biết thừa cái "lỡ" ấy chẳng bao giờ thành sự thật, nhưng bà vẫn hái.

Tối đến, bà ngồi trước mâm cơm còn nguyên hộp trong tủ lạnh. Bà mở ra xem rồi lại đậy lại. Con mèo mướp nằm cuộn tròn trên bậc cửa. Bà ngồi nhìn cái bếp đã tắt lửa. Bà nghĩ đến câu nói của thằng Nam: "Mẹ đừng nấu nhiều đồ ăn, bỏ phí." Bà không thấy phí. Bà chỉ thấy tiếc. Tiếc cái không khí mà mùi canh chua bay lên ấy, nó từng gọi được tụi nhỏ về nhà. Giờ mùi dầu ăn vẫn còn, mà người thì không.

Bà Hạnh với tay tắt đèn bếp. Trong bóng tối, bà khẽ nói với con mèo: "Mai mẹ lại nấu. Lỡ tụi nó về."

Con mèo ngước lên nhìn bà, đôi mắt xanh lè lấp lánh trong đêm. Rồi nó lại nằm xuống, cái đuôi quét nhẹ trên sàn gạch. Bà Hạnh khép cửa bếp lại, để cái mùi canh chua còn vương vấn trong căn nhà nhỏ, chờ một ngày nào đó, có người đẩy cửa bước vào và nói: "Mẹ ơi, con đói."