Chương 1

Trong khu vườn nọ, nơi những tia nắng sớm mai luồn qua kẽ lá, nhuộm vàng từng phiến cỏ non, có một chú chim sẻ nhỏ bé sống trong tổ ấm trên cành bàng già. Chú tên là Sẻ, và dù thân hình chỉ nhỏ bằng nắm tay trẻ con, nhưng Sẻ tự tin rằng cả khu vườn này chẳng ai sánh bằng mình. Bộ lông của Sẻ mượt mà, pha trộn giữa nâu vàng óng ả và những vệt đen tuyền nơi cánh, khiến mỗi lần chú rũ cánh dưới nắng, người ta cứ ngỡ một tia sáng nhỏ đang nhảy múa. Đôi mắt Sẻ đen láy, tròn xoe, lúc nào cũng ánh lên vẻ tinh nghịch. Và đôi mỏ nhỏ xíu kia, mỗi khi cất lên tiếng hót, lại trong trẻo đến lạ kỳ, như thể có hàng trăm hạt ngọc đang lăn trên mặt hồ phẳng lặng.

Mỗi sớm, Sẻ đậu trên ngọn bàng cao nhất, ngẩng đầu kiêu hãnh, rồi cất tiếng hót vang khắp khu vườn. Tiếng hót của Sẻ réo rắt, lúc trầm lúc bổng, khiến lũ chim non trong tổ gần đó phải im thin thít mà lắng nghe. Nhưng Sẻ chẳng hề để ý đến những ánh mắt ngưỡng mộ ấy. Chú chỉ thấy lòng mình tràn đầy tự hào, và một chút gì đó khinh khỉnh với những kẻ quanh mình.

Một buổi sáng, khi sương còn đọng long lanh trên đầu ngọn cỏ, bác Gà Trống từ đâu bước tới, cổ vươn dài, mào đỏ rực dưới nắng. Bác gà cất giọng ồm ồm, thân thiện:

"Chào cháu Sẻ! Giọng cháu hôm nay vang quá, cả khu vườn như bừng tỉnh ấy nhỉ."

Sẻ nghe vậy, lông cánh khẽ xù lên đầy vẻ đắc ý. Chú nghiêng đầu, đáp lời bằng giọng điệu kẻ cả:

"Cháu chào bác Gà. Bác cũng dậy sớm quá nhỉ? Nhưng bác ơi, cháu hót hay thế này, cả khu vườn này có ai sánh bằng đâu. Bác chỉ biết gáy ò ó o, nghe chán ngắt. Cháu thì khác, cháu hót cho hoa nở, cho nắng lên, cho mọi vật phải ngước nhìn."

Bác Gà Trống nghe vậy, không giận, chỉ mỉm cười hiền hậu, cái mào đỏ khẽ rung rinh:

"Cháu Sẻ ạ, mỗi loài có một tiếng nói riêng. Bác gáy để gọi mặt trời, để nhắc mọi người thức dậy. Cháu hót để làm đẹp khu vườn. Cả hai đều có ích, cháu ạ. Đừng vội cho mình hơn người."

Sẻ bĩu môi, đôi mắt đen láy thoáng vẻ bực bội. Chú không thích những lời dạy bảo ấy. Chú nghĩ thầm: "Bác Gà già rồi, chẳng hiểu gì về tài năng của ta cả." Rồi Sẻ vỗ cánh, bay vụt lên cành cao hơn, cất tiếng hót the thé hơn, như để phô trương rằng chú chẳng cần ai dạy đời.

Từ hôm đó, Sẻ càng trở nên kiêu căng hơn. Chú chẳng thèm bắt chuyện với lũ chim sâu bé nhỏ hay đàn kiến chăm chỉ dưới gốc cây. Mỗi khi có ai ngỏ lời, Sẻ đều đáp trả bằng giọng điệu khinh khỉnh, như thể cả khu vườn này chỉ để phục vụ riêng chú.

Một hôm, khi đang đậu trên cành nhãn, Sẻ nghe thấy tiếng ríu rít của đàn chim sâu đang bắt sâu cho lá. Một chú chim sâu nhỏ nhắn, lông xanh mướt, ngước lên nhìn Sẻ, cất giọng non nớt:

"Anh Sẻ ơi, anh hót hay quá! Anh dạy chúng em hót với được không ạ?"

Sẻ nhìn đàn chim sâu bé xíu ấy, lòng đầy vẻ trịch thượng. Chú hếch mỏ, đáp:

"Các em bé tí thế này mà cũng đòi hót à? Giọng các em the thé, chẳng ai thèm nghe đâu. Hót phải như ta này, vang khắp khu vườn, khiến mọi người phải ngước lên. Các em chỉ giỏi bắt sâu, chẳng có gì đáng kể cả."

Đàn chim sâu nghe vậy, buồn bã cúi đầu, rồi lặng lẽ bay đi tìm lá non. Sẻ nhìn theo, lòng thấy hả hê vô cùng. Chú nghĩ: "Chúng nó chẳng xứng đáng để ta bận tâm."

Nhưng khu vườn này không chỉ có chim sâu. Dưới gốc bàng, có dòng suối nhỏ chảy róc rách ngày đêm, nước trong veo, mát lạnh. Suối thường cất tiếng hát dịu dàng, như lời thì thầm của đất trời. Một buổi chiều, khi Sẻ bay xuống uống nước, suối khẽ cất tiếng:

"Sẻ ơi, cháu hót hay quá. Nhưng cháu có biết không, nhờ có cháu hót mà ta thấy mình chảy êm hơn, mát hơn. Cháu là niềm vui của khu vườn này đấy."

Sẻ nghe vậy, lòng thoáng chút vui, nhưng rồi chú lại ưỡn ngực, đáp:

"Suối à, suối chỉ biết chảy mãi một chỗ, chẳng đi đâu cả. Còn ta, ta có thể bay khắp nơi, hót khắp chốn. Ta chẳng cần suối khen đâu, vì ta biết ta giỏi rồi."

Suối nghe vậy, không giận, chỉ khẽ cười, dòng nước lăn tăn gợn sóng:

"Cháu Sẻ ạ, ta chảy mãi một chỗ, nhưng ta nuôi cả khu vườn này. Cây cối nhờ ta mà xanh tươi, chim chóc nhờ ta mà có nước uống. Mỗi loài có một sứ mệnh riêng. Cháu đừng khinh thường ai cả."

Sẻ chẳng buồn nghe hết, chú vỗ cánh bay vụt lên cành cao, lòng đầy vẻ bực dọc. Chú nghĩ: "Suối thì biết gì về ta? Suối chỉ là dòng nước vô tri, chẳng bao giờ bay được như ta."

Rồi một ngày, Sẻ quyết định rời tổ. Chú muốn chứng minh rằng mình không cần ai giúp đỡ, rằng chú có thể tự lo cho bản thân mà chẳng cần bác Gà Trống, chẳng cần suối mát, chẳng cần đàn chim sâu bé nhỏ. Sẻ nghĩ: "Ta sẽ bay thật xa, đến một nơi mà ai cũng phải ngước nhìn ta. Ta sẽ hót vang cho cả thế giới này biết ta tài giỏi đến nhường nào."

Trước khi đi, Sẻ đậu trên cành bàng, nhìn khu vườn thân quen một lần cuối. Nắng sớm trải vàng khắp lối, những đóa hoa dại ven đường khẽ đung đưa trong gió. Sẻ cất tiếng hót một khúc dài, rồi vỗ cánh bay lên. Chú bay qua những tán cây, qua dòng suối nhỏ, qua mái nhà của bác Gà Trống. Bác Gà ngước lên, thấy Sẻ bay vội, bèn cất tiếng gọi:

"Sẻ ơi, cháu đi đâu đấy? Khu vườn này vẫn cần cháu mà!"

Sẻ không quay đầu lại, chỉ đáp vọng xuống, giọng đầy vẻ kiêu hãnh:

"Cháu đi đến nơi mà cháu thuộc về. Bác cứ ở lại đây với khu vườn nhỏ bé này đi. Cháu chẳng cần ai cả!"

Rồi Sẻ bay thẳng lên trời xanh, mặc cho những đám mây trắng trôi lững lờ. Chú không biết rằng phía trước là những thử thách đang chờ đợi, những cơn bão lớn, những đêm tối lạnh lẽo, và cả những bài học mà chú chưa từng nghĩ tới. Nhưng lúc này, lòng Sẻ tràn đầy tự tin, đôi cánh nhỏ vỗ mạnh, đưa chú bay xa mãi, xa khỏi khu vườn yên bình, xa khỏi những người bạn mà chú đã từng khinh thường.

Bay được một quãng, Sẻ thấy mệt, bèn đậu xuống một cành cây ven đường. Chú nhìn quanh, thấy cảnh vật lạ lẫm, chẳng còn bóng dáng khu vườn thân quen. Gió thổi mạnh hơn, từng cơn từng cơn lùa qua kẽ lá. Sẻ rùng mình, nhưng rồi chú lại ưỡn ngực, nghĩ thầm: "Ta sẽ chẳng cần ai đâu. Ta sẽ tự tìm được chỗ ngủ, tự kiếm được thức ăn. Ta là chim sẻ mạnh mẽ nhất trần đời."

Nhưng rồi bầu trời bỗng tối sầm. Những đám mây đen kéo về từ đâu, che kín cả mặt trời. Gió gào thét, cây cối nghiêng ngả. Sẻ hoảng hốt, đôi mắt đen láy mở to, lòng chợt thấy run sợ. Chú chưa từng thấy cơn bão nào lớn đến vậy. Chú co rúm người lại, nép vào cành cây, nhưng cành cây nhỏ bé ấy chẳng thể che chở cho chú khỏi những hạt mưa đang bắt đầu nặng hạt.

Sẻ nhắm mắt, lòng thầm nghĩ: "Phải chi mình đừng rời tổ. Phải chi mình đừng kiêu căng như vậy." Nhưng lúc này, chú chẳng thể quay về, chẳng thể gọi ai giúp đỡ. Chú chỉ biết co mình lại, chờ đợi cơn bão đi qua, và lần đầu tiên trong đời, Sẻ cảm thấy mình nhỏ bé đến nhường nào giữa thế giới rộng lớn này.

Cơn bão vẫn gào thét, mưa vẫn xối xả. Sẻ run rẩy, đôi cánh ướt sũng, chẳng thể bay lên nổi. Chú nhớ khu vườn xưa, nhớ bác Gà Trống hiền hậu, nhớ dòng suối mát lành, nhớ cả đàn chim sâu bé nhỏ mà chú từng khinh thường. Lần đầu tiên, Sẻ nhận ra rằng có lẽ chú đã sai. Có lẽ chú chẳng tài giỏi như chú tưởng. Và có lẽ, bài học đầu tiên về sự khiêm nhường đang bắt đầu, ngay giữa cơn bão lớn này.