Tiệm Cơm Chay Của Bà Nội - Chương 9

=== NỘI DUNG ===

Trang đến văn phòng huyện sớm mười lăm phút. Cô mặc chiếc áo sơ mi trắng duy nhất còn lành lặn, tóc buộc gọn sau gáy, cặp mắt thâm quầng vì đêm qua không ngủ. Cổng sắt còn khép, bác bảo vệ nhìn cô ái ngại.

— Cô gái, văn phòng chín giờ mới mở. Cô ngồi đợi ở ghế đá đi.

Trang ngồi xuống. Gió sớm từ sông thổi lên mang theo mùi bùn và mùi khói đốt đồng. Cô lấy cuốn sổ tay của bà nội ra khỏi túi xách, mở trang cuối. Ở đó, dưới nét chữ run run, có một dòng cô đã đọc đi đọc lại từ tối qua: “Tiệm là của con. Nhưng con phải giữ nó đủ một năm, đủ bốn mùa, mới hiểu vì sao bà để lại.”

Cô chưa từng để ý dòng đó nằm tách biệt, không phải công thức món ăn. Bà viết nó ngay dưới tên cô, như thể biết trước cô sẽ tìm thấy.

Chín giờ đúng. Cánh cổng mở. Ông Đạt đứng ở hành lang tầng hai, tay cầm cốc nước, nhìn xuống như nhìn một con mèo lạc.

— Lên đi. Phòng họp nhỏ.

Phòng họp chỉ có một bàn dài, hai ghế. Ông Đạt kéo ghế ngồi, không mời Trang ngồi. Cô tự ngồi.

— Em uống gì không?

— Thôi. Ông nói thẳng đi.

Ông Đạt đặt cốc xuống, gõ ngón tay lên mặt bàn.

— Tôi thích người thẳng. Vậy nói thẳng. Cái tiệm của em, đất nằm trong quy hoạch mở rộng của huyện. Tập đoàn Trường Thịnh đã nộp hồ sơ. Em giữ cái tiệm cũ nát đó thì được gì? Mười lăm ngàn một phần cơm chay, ngày bán được ba chục suất là may. Tiền điện, tiền nước, tiền thuế… Em tính được bao lâu?

Trang nhìn thẳng vào mắt ông.

— Tôi không bán.

— Em nói nghe dễ vậy. Tôi cho em xem cái này.

Ông Đạt rút từ cặp da ra một tập giấy, đẩy về phía Trang. Cô lật xem. Là bảng tính chi phí cải tạo, bảng đánh giá hạ tầng, một biên bản kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm ghi ngày ba tuần trước — trước cả khi Trang mở tiệm. Trong biên bản ghi: “Cơ sở không đảm bảo điều kiện kinh doanh, đề nghị đình chỉ hoạt động.”

— Cái này…

— Bản sao thôi. Hồ sơ gốc đã nộp lên trên. Nếu em hợp tác, ký giấy bàn giao đất, chuyện vệ sinh này sẽ được “xem xét lại”. Còn không, tôi cho người đến kiểm tra. Đình chỉ tiệm. Em mất hết.

Máu dồn lên mặt Trang. Cô đứng dậy, hai tay siết thành nắm đấm.

— Ông làm giấy tờ giả. Ông vu khống. Cái tiệm đó chưa từng bán cho ai một phần cơm nào trước khi tôi về.

— Bằng chứng đâu?

Ba tiếng đó, ông Đạt nói rất nhẹ, nhưng rơi xuống như đá.

Trang im. Cô không có bằng chứng. Bà nội mất đột ngột, giấy tờ kinh doanh cũ treo ở đâu cô còn chưa biết. Cô chỉ có cuốn sổ tay.

Ông Đạt đứng dậy, cài cúc áo vest.

— Tôi cho em một tuần. Suy nghĩ cho kỹ. Đừng để người ta nói con bé cháu bà Lành cứng đầu rồi rước họa.

Trang bước ra khỏi văn phòng huyện, nắng trưa đổ xuống cái sân bê tông trắng lóa. Cô ngồi bệt xuống ghế đá, mắt mờ đi. Chiếc điện thoại rung. Là cô Thảo.

— Chị Trang hả? Em nghe nói chị lên huyện gặp ông Đạt. Chị đang ở đâu? Em qua liền.

Hai mươi phút sau, cô Thảo ngồi xuống cạnh Trang, đưa cô chai nước. Cô luật sư trẻ nhìn tập giấy Trang đưa cho, đọc từng dòng, càng đọc mặt càng lạnh.

— Cái biên bản này… ngày tháng đúng là trước khi tiệm mở cửa. Nhưng dấu đỏ của phòng y tế huyện thì… Em không chắc nó thật. Chị cho em giữ bản này được không?

— Cô giúp tôi được gì?

— Em không hứa được nhiều. Nhưng em làm luật sư, em thấy sai thì phải nói. Ông Đạt là cấp trên của em. Nếu em đứng về phía chị, em có thể mất việc. Nhưng…

Cô Thảo ngập ngừng, rồi nói tiếp, giọng thấp:

— Bà Lành năm xưa cho mẹ em ở nhờ trong tiệm ba tháng, lúc mẹ em bị chồng bỏ, không có chỗ đi. Em không quên. Em chỉ không nói ra vì… công việc.

Trang quay sang nhìn cô. Lần đầu tiên, cô thấy trong mắt cô gái trẻ đó có điều gì không phải là sự lạnh lùng của một luật sư tập đoàn.

— Được. Cô giữ bản đó. Tôi về tiệm.

— Khoan đã. Chị còn một thứ chưa dùng tới.

— Gì?

— Di chúc. Bà nội chị có để lại di chúc không? Nếu có điều kiện mua bán, thì ông Đạt không thể làm càn. Em xem giúp chị.

Trang trở về tiệm khi trời xế chiều. Bé Tí đang ngồi nhặt rau ở bậc thềm, thấy cô liền chạy ra.

— Cô Trang! Cô Bảy nói tiệm bị gì đó, con lo quá. Con hái rau muống sau hè, nhiều lắm.

Trang ngồi xổm xuống, xoa đầu bé.

— Cảm ơn con. Bà con có lấy gì ăn chưa?

— Con ăn cơm nguội với cá khô rồi. À, con nhặt được cái này sau bếp, kẹt dưới cối đá nè.

Bé Tí chìa ra một phong bì giấy đã ố vàng, dính mùi ẩm mốc và mùi khói. Trang nhận lấy, mở ra. Bên trong là một tờ giấy đánh máy nhưng có chữ ký bằng mực xanh ở cuối — chữ ký cô nhận ra ngay từ đám tang, chữ ký ai cũng khen đẹp: Nguyễn Thị Lành.

Cô đọc một mạch, tay run như cầm lá chuối non.

Di chúc ghi rõ: toàn bộ căn nhà và tiệm được để lại cho cháu nội Nguyễn Thị Trang. Nhưng có một điều khoản đặc biệt: “Người thừa kế phải duy trì tiệm cơm chay hoạt động liên tục và phục vụ cộng đồng trong thời gian ít nhất 12 tháng kể từ ngày nhận tiệm. Việc bán, chuyển nhượng hoặc chấm dứt hoạt động trong thời hạn này coi như người thừa kế tự nguyện từ chối quyền sở hữu. Toàn bộ tài sản sẽ được giao lại cho Ủy ban nhân dân thị trấn quản lý, dùng vào mục đích từ thiện.”

Trang đọc thêm một dòng nhỏ viết tay bên lề, dòng chữ run run của người già:

“Trang à, nghe bà nói. Đừng để mấy người kia hù con. Cái bếp này nấu bằng lửa niêu, không phải bằng giấy tờ. Sổ sách bà giấu trong nồi gang đen, chỗ đáy có hai lớp, con xem kỹ lại. Bà tin con làm được. Có Tí, có anh Bảy, có ông Hùng, có cả làng mình phía sau.”

Trang ngồi bệt xuống đất. Bé Tí sợ hãi nhìn cô.

— Cô Trang… cô sao vậy?

Trang nắm lấy bàn tay nhỏ xíu của bé, nước mắt lăn dài xuống gò má tàn nhang.

— Cô không sao. Cô chỉ… vừa được bà gửi cho một món quà.

Cô đứng dậy, đi thẳng vào bếp. Chiếc nồi gang đen nằm im trên bệ tro, heavynhư một con vật trung thành đợi chủ. Trang lấy hết tro ra, lật nồi lên. Ở đáy, lớp gang dày có một đường hàn mảnh, gần như không thấy nếu không soi đèn. Cô lấy dao nạy nhẹ. Một ngăn bí mật há ra.

Bên trong: một xấp giấy tờ đăng ký kinh doanh cũ đóng dấu đầy đủ, một cuốn sổ ghi chép tay các khoản thu chi từ nhiều năm trước — mỗi phần cơm bán ra đều có ghi, kể cả các suất “cho người vô gia cư” đều có dấu tích riêng. Và một tập ảnh mờ cũ chụp tiệm qua các năm, mỗi bức có ghi ngày tháng đằng sau.

Trang lật đến trang cuối cùng của cuốn sổ thu chi. Dòng ghi ngày cuối cùng — ngày bà mất — vẫn còn để trống phần “cơm chiều cho người nghèo”. Dòng chữ người ta ghi hộ bà ngày hôm đó, nét chữ của một người khác, ghi: “Bà Lành mệt, nấu ba chén cháo trắng, để dành hai chén cho người buổi tối chưa tới.”

Trang đổ nước vào nồi gang, bắc lên bếp. Cô bắt đầu nấu một nồi cháo trắng. Không công thức. Chỉ gạo, nước, lửa nhỏ, và sự im lặng chờ đợi.

Chiều hôm đó, một người đàn ông lạ mặt đứng trước sân tiệm, tay cầm túi vải rách. Trang nhận ra ông ta không phải khách trong danh sách. Ông ta nhìn vào bếp, nói khe khẽ:

— Bà Lành còn không?

Trang không trả lời. Cô múc một chén cháo đầy, đưa ra.

Người đàn ông nhận chén, tay run. Ông không ăn ngay, chỉ đặt lên bàn đá, ngồi nhìn chén cháo bốc khói. Rồi ông lục trong túi vải ra một phong bì cũ nhàu nát.

— Bà Lành giữ dùm tôi cái này hai chục năm rồi. Bà nói khi nào tôi quay về thì đưa. Tôi… mới quay về.

Trang nhận phong bì. Trên đó, chữ bà nội cô ghi: “Của anh Ba Cần, gửi lại người thân, nếu có.”

Cô mở hé tờ giấy bên trong — chỉ kịp thấy dòng đầu tiên: “Con gửi mẹ…” thì người đàn ông đứng dậy, lau mắt bằng mu bàn tay, bước ra khỏi sân, đi mất.

Trang đứng im. Nồi cháo trong bếp vẫn còn hai chén. Tiệm chưa bán được suất nào trong ngày. Điện vẫn chưa được sửa. Một tuần ông Đạt cho cô đang đếm ngược từng giờ.

Nhưng trong túi cô, xấp giấy tờ đăng ký kinh doanh đầy đủ dấu đỏ, và tờ di chúc với điều khoản mười hai tháng, nặng như hòn đá tảng. Cô nhìn lên bàn thờ, ngọn đèn dầu vẫn cháy. Và lần đầu tiên từ ngày về quê, Trang cầm bút, ghi vào cuốn sổ tay của bà — ngay dưới dòng chỉ dẫn cuối cùng — một dòng chữ mới:

“Bà ơi, con nhận. Mười hai tháng. Con sẽ giữ.”

Ngoài sân, có tiếng xe máy dừng lại. Trang bước ra. Một người đàn ông mặc đồ bảo hộ lao động, tay xách thùng đồ nghề, giọng Sài Gòn:

— Cô Trang phải không? Cô Thảo nhờ tôi lên đây sửa dây điện. Nói gấp lắm.

Trang chưa kịp trả lời thì điện thoại trong túi cô lại sáng. Tin nhắn từ số của ông Đạt, lần này không phải đe dọa, mà là một lời mời lạnh như đá:

“Nếu em tìm được di chúc, em nên biết nó do luật sư của tôi soạn. Đừng vội mừng.”

Trang nhìn màn hình, rồi nhìn người thợ điện đang dỡ thùng đồ nghề trước sân. Cuộc chiến vừa đổi hướng. Và cô chưa kịp hiểu mình đang đứng ở đâu giữa lời đe dọa và lời hứa của người đã khuất.