Sáng hôm sau, trời không mưa nhưng cũng chẳng có nắng. Bầu trời xám đặc như chì, đè sát xuống mái ngói rêu phong của ngôi nhà cũ. Vĩ thức dậy với cái đầu nặng trịch. Thảo vẫn ngủ trên chiếc chõng tre ngoài hiên, khuôn mặt còn vương nét sợ hãi từ đêm qua. Anh nhìn cô một lúc lâu, rồi lặng lẽ bước ra sân.
Ông Tư đã có mặt từ sớm. Lão đứng trước cái giếng, tay cầm một nắm nhang chưa đốt, mắt nhìn chằm chằm xuống lòng giếng sâu hun hút. Thấy Vĩ, lão không quay lại, chỉ nói:
"Cậu nghĩ kỹ chưa?"
"Rồi. Phải làm thôi, ông Tư ạ. Không thể để nó kéo dài thêm được nữa."
Ông Tư gật gù, rồi chậm rãi ngồi xuống chiếc ghế đẩu ọp ẹp. Lão rút từ trong túi vải ra một cuốn sổ tay bìa đã mòn vẹt, mép giấy ố vàng như giấy khen cũ. Lão lật từng trang, những ngón tay run run lướt trên nét chữ nguệch ngoạc bằng mực xanh đã phai.
"Đây là những gì tôi ghi lại được. Không phải tôi ghi. Là cha cậu. Trước khi mất, ông ấy đưa tôi cuốn này, dặn nếu có ngày cái giếng không yên thì mở ra."
Vĩ cầm lấy cuốn sổ. Những dòng chữ của cha anh hiện lên, nghiêng ngả như chính ông đang run rẩy khi viết:
"Tháng Bảy, mùa mưa năm Giáp Thân. Bốn đứa trẻ. Không tìm thấy xác. Ông nội bảo phải lấp giếng. Tôi không dám cãi."
Rồi bên dưới, nét mực đậm hơn, như được viết trong cơn giận dữ:
"Thằng Vĩ. Nếu con đọc được cái này, thì cha xin lỗi. Ông nội con không phải người ác. Nhưng ông đã chọn im lặng. Cả làng đã chọn im lặng. Cái giếng này không phải nơi chôn xác. Nó là nơi chôn tiếng nói."
Vĩ đọc đi đọc lại ba lần. Cổ họng anh nghẹn lại. Thảo từ trong nhà bước ra, tay ôm một tách trà nóng, đưa cho anh. Cô nhìn cuốn sổ, rồi nhìn Vĩ, khẽ hỏi:
"Anh định làm gì?"
"Làm lễ. Đọc tên từng người. Trả lại cho họ cái tên."
Ông Tư đứng dậy, vỗ nhẹ lên vai anh.
"Tôi đã chuẩn bị đồ rồi. Hương, đèn, vàng mã, một ít gạo muối. Với cả… một tấm vải trắng để viết tên. Nhưng cậu phải biết, Vĩ ạ. Đọc tên là mở cửa. Mở rồi thì phải đóng lại cho tử tế. Không thì cái giếng này sẽ không bao giờ cạn thêm lần nữa."
Vĩ gật đầu. Anh không nói ra, nhưng trong lòng anh biết mình đã hứa với thứ dưới đáy giếng. Và anh hiểu, lời hứa đó không phải là một câu nói suông.
Buổi chiều, cả hai người bắt tay vào chuẩn bị. Thảo được giao việc lau dọn bàn thờ, thắp hương cho cha Vĩ. Vĩ cùng ông Tư khiêng một chiếc bàn gỗ ra sân sau, đặt cách miệng giếng chừng ba bước chân. Trên bàn, ông Tư bày một bát gạo trắng, một bát muối, ba chén nước lã, và một nắm nhang cắm thẳng vào một ống bơ cũ. Không có hoa, không có trái cây. Ông Tư bảo, lễ này không phải lễ cúng, mà là lễ trả nợ.
Khi mặt trời bắt đầu lặn về phía tây, nhuộm cả vườn chuối sau nhà một màu cam quái dị, ông Tư trải tấm vải trắng ra mặt bàn. Lão lấy một cây bút lông, chấm mực Tàu, rồi đưa cho Vĩ.
"Cậu viết đi. Từng tên một. Cha cậu ghi hết trong sổ rồi. Bốn đứa trẻ. Nhưng không chỉ bốn đứa đâu. Cả những đứa sau này. Những đứa mất tích mà làng không ai nhắc đến. Tôi đã dò hỏi mấy chục năm nay. Tổng cộng mười một."
Vĩ cầm bút, tay run nhẹ. Anh nhìn xuống trang sổ, nơi cha anh ghi bằng nét chữ nhỏ xíu những cái tên: Đặng Văn Bình, Nguyễn Thị Hoa, Trần Văn Dũng, Lê Thị Mai… Những cái tên đơn giản như bao cái tên khác. Nhưng khi anh viết chúng lên vải trắng, anh cảm giác như mỗi nét bút kéo theo một sợi dây vô hình, nối từ mặt đất xuống tận đáy giếng sâu.
Khi viết đến cái tên cuối cùng, Vĩ khựng lại. Đó là tên một bé gái, mới lên bốn. Nguyễn Thị Hạnh. Anh không nhớ mình biết cái tên này từ đâu, nhưng nó gợi lên trong anh một cảm giác thân quen kỳ lạ, như thể cô bé này đã từng chơi đùa với anh trong ký ức nào đó. Anh lắc đầu, tự nhủ chắc đó là ký ức do cái giếng gieo vào. Nhưng tay anh vẫn run khi viết xong chữ cuối.
Đúng bảy giờ tối, ông Tư thắp nhang. Khói nhang bay lên, quẩn quanh trong không khí ẩm ướt, không tan. Lão đứng trước bàn, hai tay chắp lại, giọng khàn khàn:
"Hôm nay, trước trời đất, trước tổ tiên, chúng tôi xin kêu gọi những người đã khuất. Những người đã bị quên. Những người bị giữ dưới lòng đất này. Chúng tôi đến đây không phải để xua đuổi. Chúng tôi đến để trả lại tên. Để xin lỗi. Để các người được đi."
Vĩ đứng bên cạnh, tay cầm tấm vải trắng. Theo hiệu của ông Tư, anh bắt đầu đọc. Từng tên, chậm rãi, rõ ràng.
"Đặng Văn Bình. Nguyễn Thị Hoa. Trần Văn Dũng. Lê Thị Mai…"
Không có gì xảy ra. Chỉ có tiếng gió thổi qua rặng tre già sau nhà, và tiếng ếch nhái kêu râm ran dưới ruộng lúa. Vĩ đọc tiếp. Đến cái tên thứ tám, giọng anh bắt đầu khàn đi. Đến cái tên thứ mười, anh cảm thấy có gì đó thay đổi. Không khí quanh miệng giếng đặc quánh lại, như thể có ai vừa đổ một thứ keo vô hình xuống đó. Ông Tư khẽ nói:
"Đọc tiếp đi. Đừng dừng."
"Nguyễn Thị Hạnh."
Vừa dứt lời, từ dưới đáy giếng, một âm thanh trồi lên. Không phải tiếng kinh cầu. Mà là tiếng khóc. Tiếng khóc của rất nhiều đứa trẻ cùng một lúc, nhỏ xíu, vang vọng như từ một nơi rất xa. Thảo đứng sau lưng Vĩ, bấu chặt lấy cánh tay anh. Cô thì thầm:
"Anh ơi… đừng dừng lại."
Vĩ hít một hơi thật sâu, rồi đọc lại toàn bộ danh sách lần thứ hai. Lần này, khi anh đọc đến đâu, tiếng khóc nhỏ đi đến đó, như thể từng cái tên là một ngọn nến được thắp lên trong bóng tối. Khi anh đọc xong, tiếng khóc tắt hẳn. Thay vào đó là một sự im lặng nặng nề. Rồi, từ trong lòng đất, một giọng nói non nớt vang lên, rõ ràng hơn bao giờ hết:
"Cảm ơn anh. Chúng em đi được rồi."
Vĩ cảm thấy nước mắt mình trào ra. Anh không biết vì sao mình khóc. Có thể vì nhẹ nhõm. Có thể vì xấu hổ. Có thể vì anh vừa nghe thấy một điều gì đó rất giống với giọng của chính mình khi còn nhỏ.
Ông Tư bước tới, cầm lấy tấm vải trắng, gấp lại cẩn thận, rồi đặt lên bàn. Lão nói:
"Giờ đến phần cuối. Cậu phải tự tay đóng giếng lại. Không phải lấp đất. Mà là đóng cái cửa ấy. Bằng cách nói ra điều cậu đã hứa."
Vĩ nhìn ông Tư, rồi nhìn xuống miệng giếng. Anh biết mình phải nói gì. Anh quỳ xuống, hai tay chống lên nền đất ẩm, cúi đầu thật thấp trước miệng giếng.
"Tôi hứa. Tôi sẽ không để ai bị bỏ quên nữa. Tôi sẽ nhớ tên các em. Tôi sẽ kể cho con cháu tôi nghe. Và tôi sẽ không để cái giếng này nuốt thêm một ai."
Không có tiếng trả lời. Chỉ có một luồng gió lạnh thổi ngược từ dưới đáy giếng lên, mang theo mùi đất ẩm và một chút mùi hương hoa đồng nội. Rồi gió tắt. Miệng giếng trở lại im lìm, tối đen như mọi khi. Nhưng Vĩ cảm thấy một sự khác biệt. Cái giếng không còn "sống" nữa. Nó chỉ là một cái hố sâu, cũ kỹ, vô hại.
Đêm đó, Vĩ và Thảo ngồi bên bàn thờ cha. Ông Tư đã về từ lúc chín giờ, sau khi dặn dò Vĩ phải đốt hết nhang và không được ra sau nhà trước khi trời sáng. Thảo tựa đầu vào vai anh, giọng cô nhỏ như hơi thở:
"Anh có nghe thấy gì không?"
Vĩ lắng tai. Từ ngoài sân, từ phía cái giếng, im lặng hoàn toàn. Không có tiếng kinh cầu. Không có tiếng thì thầm. Chỉ có tiếng mưa bắt đầu rơi lộp độp trên mái ngói, và tiếng mối mọt gặm gỗ kẽo kẹt trong bóng tối.
"Không. Hết rồi."
Nhưng khi anh vừa dứt lời, từ rất xa, từ trong ký ức, một giọng nói vang lên. Không phải từ dưới giếng. Mà từ trong đầu anh. Giọng của đứa trẻ ấy, thì thầm:
"Anh nhớ đấy. Anh đã hứa rồi."
Vĩ nhắm mắt lại. Anh biết, có những lời hứa không chỉ để nói ra. Mà để sống cùng. Và anh sẽ phải sống cùng nó, suốt quãng đời còn lại.
💬
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
✍ Viết bình luận
Bạn cần đăng nhập để tham gia thảo luận.
Đăng nhập ngayChưa có tài khoản? Đăng ký miễn phí