Nụ lớn lên trong những cái nhìn né tránh. Người làng Dương Xá không đánh đập cô, không mắng nhiếc cô, nhưng họ cũng chưa từng để cô chạm vào con họ. Đứa trẻ nào vừa chập chững biết đi, mẹ chúng đã vội kéo ra xa, dặn nhỏ: "Đừng lại gần con Nụ nghe chưa, con bé ấy là lời ru của bà mụ đấy." Nụ nghe được, dù câu ấy nói thì thầm. Cô nghe được từ năm cô lên năm, khi đôi chân còn chưa đủ dài để bước qua vũng bùn trước sân đình. Cô nghe được, và cô học cách cúi mặt xuống, nhìn đôi dép rách của mình nhiều hơn nhìn người.
Nhà Nụ ở cuối làng, chỗ con đường đất đã mòn vẹt vì những gánh củi đi về. Một túp lều tranh, vách đất, cạnh gốc gạo già quanh năm rụng lá đỏ. Nụ sống với bà ngoại. Bà ngoại cô tên Lữ, năm nay đã ngoài bảy mươi, lưng còng xuống như dấu hỏi, mắt mờ vì khói bếp và nước mắt. Ngày mẹ Nụ mất, bà Lữ chỉ khóc một lần, rồi từ đó bà không khóc nữa. Bà bảo: "Khóc mãi thì nước mắt cũng cạn, mà người chết có sống lại được đâu. Thôi thì mình sống cho người ở lại."
Nhưng Nụ biết bà ngoại vẫn khóc. Khóc thầm, trong những đêm mưa, khi bà ngồi bên bếp lửa, tay vuốt ve chiếc áo cũ của mẹ cô. Nụ không dám hỏi. Cô chỉ lặng lẽ ngồi bên cạnh, dúi đầu vào lòng bà, nghe tiếng mưa rơi trên mái tranh và tiếng bà thở dài dài như một câu đồng dao bỏ dở.
Bà ngoại là người duy nhất trên đời này không sợ Nụ. Bà bảo: "Sợ cái gì? Nó là cháu tao. Mà cháu tao thì tao thương, chứ ai lại đi sợ cháu mình bao giờ." Câu ấy bà nói với mụ Mẫn, hôm mụ Mẫn đến trước cửa nhà, tay cầm nắm lá đào, giọng run run: "Bà Lữ ơi, bà phải trả nó cho rừng đi. Trước khi trăng tròn." Bà Lữ chỉ cười khẩy, tay vẫn phơi mấy củ khoai trên giàn: "Trả? Nó là đứa trẻ, đâu phải củ khoai mà bà đòi trả. Mụ về đi, kẻo nắng lên đầu." Mụ Mẫn đứng tần ngần một lúc lâu, rồi lủi thủi quay về, miệng vẫn lẩm bẩm bài đồng dao cổ. Nụ ngồi trong nhà nhìn ra, thấy dáng mụ Mẫn xiêu vẹo như cây chuối bị gió bẻ, tự nhiên thấy thương thương. Nhưng cô không dám nói ra.
Năm Nụ lên mười, làng Dương Xá có thêm ba đứa trẻ mới sinh. Đứa nào cũng kháu khỉnh, da đỏ hỏn, mắt chưa mở đã biết bú. Người làng mổ lợn, nấu xôi, mời nhau đến chúc mừng. Nụ đứng bên hàng rào nhà bà Hai, nhìn vào trong sân, thấy các bà các mẹ quây quần quanh cái nôi tre, tay phe phẩy quạt nan, miệng ru khe khẽ. Cô nghe được câu ru: "Ầu ơ… ai ru con ngủ cho say, để con mơ thấy bà mụ hiền…" Nụ ngẩn người. Lời ru ấy, cô đã nghe ở đâu rồi. Không phải từ bà ngoại. Mà từ trong mơ. Từ trong những giấc mơ cô vẫn thường thấy từ nhỏ, giấc mơ về một người đàn bà áo nâu sồng, tóc bạc trắng, ngồi bên nôi tre, miệng hát khe khẽ, tay đưa nôi đều đều. Người đàn bà ấy không có mặt. Chỉ có lời ru. Và trong giấc mơ, Nụ luôn là đứa trẻ nằm trong nôi, mắt nhắm nghiền, nghe lời ru ấy mà không sợ hãi gì. Chỉ có điều, mỗi lần tỉnh dậy, cô đều thấy lạnh sống lưng, như vừa bị ai đó thổi vào gáy.
Hôm ấy, Nụ về nhà, thấy bà ngoại ngồi trước hiên, tay bóc mấy củ lạc, mắt nhìn xa xăm về phía rừng. Cô ngồi xuống cạnh bà, im lặng một lúc lâu, rồi khẽ hỏi: "Bà ơi, bà mụ là ai hả bà? Sao người làng cứ bảo con là lời ru của bà mụ?"
Bà Lữ ngừng tay bóc lạc. Bà nhìn Nụ, đôi mắt đục mờ bỗng sáng lên một chút, như có ngọn đèn vừa được khêu. Bà thở dài, đặt rổ lạc xuống, rồi vỗ vỗ lên đùi mình: "Ngồi đây, bà kể cho mà nghe. Nhưng kể xong thì con phải hiểu, bà không kể để con sợ. Bà kể để con biết mình là ai."
Bà Lữ bắt đầu kể. Giọng bà chậm rãi, đều đều như tiếng võng đưa, như tiếng mưa rơi trên mái lá. Bà kể rằng ngày xưa, lâu lắm rồi, khi bà còn chưa sinh ra, làng Dương Xá đã có một bà mụ già sống trong rừng. Bà mụ ấy không phải người làng. Không ai biết bà từ đâu đến, chỉ biết bà xuất hiện trong một đêm trăng tròn, tay cầm chiếc nôi tre, miệng hát bài đồng dao cổ. Từ đó, hễ trong làng có đứa trẻ chào đời, đêm ấy bà mụ lại đến, đứng bên cửa sổ, ru đứa trẻ một bài. Lời ru của bà mụ không giống lời ru của mẹ. Nó buồn hơn, day dứt hơn, nhưng cũng ngọt ngào hơn. Đứa trẻ nào nghe lời ru ấy đêm đầu tiên thì đêm sau ngủ ngoan, không quấy khóc, lớn lên khỏe mạnh, không ốm đau. Người làng quý bà mụ lắm. Họ gọi bà là "bà mụ ru", và mỗi khi có trẻ sinh, họ lại để sẵn một chén gạo muối trước hiên nhà, coi như lễ tạ ơn.
"Nhưng rồi một đêm, bà mụ chết." Bà Lữ ngừng lại, tay run run bóc nốt củ lạc cuối cùng. "Chết trong rừng. Người ta chỉ thấy chiếc nôi tre nằm giữa bãi đất trống, bên cạnh là đôi dép rơm rách. Không thấy xác. Không thấy mồ. Từ đêm ấy, làng Dương Xá không còn ai nghe thấy lời ru của bà mụ nữa. Nhưng lạ lắm, cứ mỗi đêm trăng tròn, người làng lại nghe thấy tiếng ru vọng ra từ trong rừng. Vọng ra rất khẽ, rất buồn, như tiếng người ta khóc thầm. Đứa trẻ nào nghe thấy tiếng ru ấy thì đêm sau sốt cao, mê man. Có đứa còn không tỉnh lại. Người làng sợ quá, bèn cúng lễ, xin bà mụ tha cho. Từ đó, hễ đêm trăng tròn, cả làng lại đóng cửa kín, không ai ra đường. Và mỗi khi có trẻ sinh, người làng vẫn để chén gạo muối trước hiên, nhưng không ai dám gọi tên bà mụ nữa. Họ sợ. Họ quên bà mụ là người đã ru con họ ngủ. Họ chỉ nhớ bà mụ là thứ gì đó trong rừng, đáng sợ, không nên chạm vào."
Nụ nghe mà lòng nặng trĩu. Cô nhìn bà ngoại, thấy mắt bà đỏ hoe, nhưng bà không khóc. Bà chỉ nói tiếp: "Rồi đến đêm con sinh ra. Đêm ấy cũng là trăng tròn. Mẹ con sinh khó, kêu la thảm thiết, máu chảy đầy chiếu. Bà đỡ đẻ ở làng bảo mẹ con không qua khỏi. Nhưng rồi tự nhiên mẹ con im bặt. Không kêu nữa. Bà đỡ đẻ nhìn ra cửa sổ, thấy một bóng áo nâu sồng đứng đó, tóc bạc trắng, miệng hát khe khẽ. Bà đỡ đẻ sợ quá, ngất đi. Đến khi tỉnh lại thì mẹ con đã sinh xong, con nằm trong nôi tre, mắt mở to, không khóc. Mẹ con thì nằm đó, mắt nhắm nghiền, tay còn nắm chặt vạt áo. Người ta nói mẹ con mất vì sinh khó. Nhưng bà đỡ đẻ sau này kể lại với bà, rằng bà nghe thấy mẹ con nói một câu, trước khi nhắm mắt. Mẹ con nói: 'Con xin trả. Trả cho bà mụ.'"
Nụ rùng mình. Cô nhìn bà ngoại, giọng run run: "Vậy là… mẹ con đã hứa gì với bà mụ hả bà?"
Bà Lữ lắc đầu: "Bà không biết. Bà chỉ biết, từ đêm ấy, làng Dương Xá không còn ai nghe thấy tiếng ru vọng ra từ trong rừng nữa. Nhưng đổi lại, con là đứa trẻ duy nhất trong làng không cần chén gạo muối trước hiên mà vẫn ngủ ngoan. Và con cũng là đứa trẻ duy nhất trong làng mang lời ru của bà mụ trong máu."
Bà Lữ ngừng lại, nhìn Nụ thật lâu, rồi nắm lấy tay cô. Bàn tay bà thô ráp, ấm nóng, run run như chiếc lá cuối mùa. "Nụ này, bà kể cho con nghe chuyện này, không phải để con sợ hãi. Bà kể để con biết, con không phải là lời nguyền. Con là một đứa trẻ. Mà đứa trẻ thì phải được thương. Bà mụ đã chết từ trăm năm, nhưng lời ru của bà ấy vẫn còn. Lời ru ấy không phải để giết ai. Lời ru ấy là để giữ chân một thứ gì đó. Bà không biết là thứ gì, nhưng bà tin, mẹ con đã chọn con làm người giữ lời ru ấy. Mẹ con tin con làm được."
Nụ cúi đầu, nước mắt rơi xuống mu bàn tay bà ngoại. Cô không khóc thành tiếng. Cô chỉ run lên, như cây non trước gió. Bà Lữ kéo cô vào lòng, vỗ về: "Thôi, khóc đi. Khóc xong rồi thì phải mạnh mẽ lên. Vì từ nay, con không còn là đứa trẻ bị xa lánh nữa. Con là Nụ. Con là cháu của bà Lữ. Và con là đứa trẻ cuối cùng được bà mụ ru."
Đêm ấy, Nụ nằm trong nôi tre cũ, mắt nhắm nghiền nhưng không ngủ được. Cô nghe thấy tiếng ru vọng ra từ trong rừng, rất khẽ, rất xa. Lần đầu tiên, cô không thấy sợ. Cô chỉ thấy buồn. Buồn như thể cô vừa nghe được tiếng khóc của một người đã chết từ trăm năm, một người đã ru bao đứa trẻ trong làng, để rồi bị làng quên lãng. Nụ khẽ hát theo, giọng cô non nớt, vấp váp: "Ầu ơ… ai ru con ngủ cho say, để con mơ thấy bà mụ hiền…" Giọng hát của cô hòa vào tiếng ru trong rừng, như hai sợi chỉ mảnh được xe lại với nhau. Và trong khoảnh khắc ấy, Nụ cảm thấy có ai đó đang nằm cạnh cô, trong chiếc nôi tre, mắt nhắm nghiền, miệng cười khe khẽ. Cô không quay lại nhìn. Cô chỉ nắm chặt lấy vạt áo của mình, và tiếp tục hát.
💬
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
✍ Viết bình luận
Bạn cần đăng nhập để tham gia thảo luận.
Đăng nhập ngayChưa có tài khoản? Đăng ký miễn phí